Tarım Gazetecileri ve Yazarları Derneğince (TAGYAD), Türkiye Ürün İhtisas Borsasının (TÜRİB) faaliyete geçişinin 7'nci yılı dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nde (TOBB) basın toplantısı düzenlendi.
Burada konuşan Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aykut Gül, TÜRİB'in, piyasanın düzenlenmesinde ciddi rol oynadığına işaret ederek, tüm yıl üretim yapılamadığını, bu nedenle sistemin, ürünlerin depolanması ile üretici ve tüketicinin korunması açısından önem taşıdığını söyledi.
Küresel ölçekteki lojistik koridorlarında tıkanmalar yaşandığını bildiren Gül, "Dünyada tüm büyük devler yolları kapatırken, biz Türkiye olarak yol açıyoruz. Yeni koridorlar, Kalkınma Yolu başta olmak üzere Orta Koridor, en son Hicaz Demir Yolu... Tüm bunlara baktığınızda Türkiye ciddi anlamda görünürlüğünü artıran merkez ülke haline geliyor. Bu çok değerli." diye konuştu.
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali de son 5 yıllık ortalamaya bakıldığında Türkiye'de yıllık 37 milyon ton civarında hububat rekoltesi olduğunu, bunun da yaklaşık yüzde 41'ini depolayabilecek kapasiteye ulaşıldığını ifade etti.
2019'da kurulduğunda 4 milyon ton olan lisanslı depo kapasitesinin 7 yılda 15,2 milyon tona yaklaştığına işaret eden Kırali, şöyle devam etti:
"Önümüzdeki 2-3 yıl içinde muhtemelen kuruluş izni alan depolarla beraber bu kapasite, 20 milyon tona yaklaşacak. Ülkedeki tarım ticaretinin yarısını TÜRİB'de yapar hale getireceğiz. Faaliyete geçişinden bu yana Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) piyasasındaki işlem hacmimiz 475 milyar liraya, işlem miktarımız 64,5 milyon tona ulaştı. 1,7 milyon alım satım işlemi yapıldı. Buğday yüzde 57 ile aslan payına sahip. Bu pay, mısırda yüzde 32, arpada yüzde 8, ayçiçeği tohumunda yüzde 1. Bunu çeşitlendirmek istiyoruz. Daha yeni ürünler de gelecek."
"İki tip kontratla piyasaya çıkmayı planlıyoruz"
Kırali, şu anda Vadeli İşlemler Piyasası üzerinde çalıştıklarını belirterek, "İleri tarihli fiyat belirlenmesi, tarım sigortacılığı, risk yönetimi açısından tarım piyasasında önemli nokta olacak. Bu senenin sonuna doğru altyapıyı açtığımızda bu işlemlerin gerçekleşmesini sağlayacağız. Ekmeklik buğday ve mısır ELÜS'leri üzerine fiziki teslimatlı ve TÜRİB'in ekmeklik buğday, mısır ve hububat fiyat endekslerine dayalı nakdi uzlaşmalı olmak üzere iki tip kontratla piyasaya çıkmayı planlıyoruz. Burada tüm gerçek ve tüzel kişiler, aynı spot piyasamızda olduğu gibi işlem yapabilecekler." ifadelerini kullandı.
Kırali, Türkiye'nin coğrafi olarak kilit konumda olduğunu, ülkeyi ticaret "hub'ı" haline getirebilmek için çeşitli projeler yaptıklarını anlatırken, Ticaret Bakanlığının izniyle faaliyet gösteren antrepolarda bulunan ithal tarım ürünlerinin daha etkin, şeffaf ve kolay erişilebilir bir piyasa yapısında işlem görebilmesi için "TÜRİB Uluslararası Ürün Piyasası'nın" faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmaların son aşamaya geldiğini söyledi.
Piyasa katılımcılarının, tarım ürünü ithalatçıları, ihracatçıları ve uluslararası ürün ticareti yapan tüzel kişiler olacağını anlatan Kırali, projeye ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"Ulusal piyasamızın yanında ülkemiz limanlarındaki Ticaret Bakanlığı kontrolü altındaki antrepolardaki ürünlerin de işlem görebilmesi için yeni bir Uluslararası Ürün Piyasası Projesi'nin yazılımını tamamladık, 1-2 ay içinde düğmeye basarak bu piyasayı da açacağız. Burada antrepolardaki ürünler ABD doları ve avro cinsinden işlem görecek, millileşmemiş ürünler. Böylece ülkemiz köprü vazifesi görecek. Ticareti daha da şeffaflaştırmak ve kayıt altına almak için önemli bir adım olacak."
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık da küresel tarım gıda sisteminde kadınların merkezde yer aldığına işaret ederek, FAO'nun en güncel değerlendirmelerine göre de dünyada çalışan kadınların yüzde 36'sının tarım ve gıda sistemlerinde istihdam edildiğini söyledi.
TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Üyesi Işılay Reis Yorgun da "Tarımda Kadın Eli" Projesi'nin 41 ilde uygulandığını, bunun dönemsel proje olmadığını belirterek, "Hedefimiz, üretimin her aşamasında kadınlarımızın söz sahibi olmaları, emeklerinin ekonomik değere dönüşmesi, kendi gelirlerini elde etmeleri ve sürdürülebilir bir ticari yapının kalıcı parçası haline gelmeleridir." dedi.
(AA)
