FİKRİ CİNOKUR / ANTALYA
Turizm sezonunu maliyet artışları ve kur baskısı gibi nedenlerle düşük karlılıkla tamamlayan sektör yeni sezon için Türkiye ve Avrupa’daki enflasyon oranları, Rusya’ya yaptırımlar ve bölgedeki çatışmalara odaklandı. Sektör temsilcileri, 2025 yılı beklentilerini EKONOMİ Gazetesine anlattı.
Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkanı Hakan Saatçioğlu, 2024 yılında Antalya’ya gelen turist sayısının yüzde 7 artmasının sevindirici olduğunu söyledi. Maliyet, enflasyon ve stabil döviz kurundan dolayı turizmcinin zor bir sezon geçirdiğini ifade eden Saatçioğlu, kârlılık açısından geçen yılın yakalandığını kaydetti. Saatçioğlu, şöyle devam etti: “Bazı tesislerde turist sayısında geçen yılın yüzde 5-10 civarı altında kaldığı haberlerini aldık. Türkiye’nin ekonomi zorluklarına diğer sektörlere göre şanslı olduğumuzu düşünüyoruz. 2025 yılında enflasyon ile mücadeleye kararlılıkla devam edilmesi çok önemli. Öyle görünüyor ki kurlar da stabil seyredecek. Misafir sayısı açısından gelecek yılda, 2024’teki artışı yakalayacağımızı düşünüyoruz. İngiltere pazarında ilk haberler tatmin edici, lakin ilk rezervasyonu alan oteller ağırlıklı 3 ve 4 yıldızlı oteller. ITB Berlin fuarında daha net bir tablo çıkacaktır.”
“Kârlılık düşük kaldı”
Alanya Turistik İşletmeciler Derneği (ALTİD) Başkanı Burhan Sili de 2024 sezonunun doluluk açısından iyi geçtiğini bildirdi. Tesisleri, 2023’e göre daha erken açıp daha geç kapattıklarını vurgulayan Sili, “Ancak yüksek maliyet artışları ve düşük kur politikası nedeniyle karlıklarımız düşük kaldı” dedi.
Kış sezonunda Alanya bölgesindeki tesislerin ancak yüzde 10’unun açık kalmaya devam ettiğini ifade eden Sili, şunları kaydetti: “Bu tesislerimiz yılbaşı ve sonrasında talep görmeye devam ediyorlar. Bölge olarak önümüzdeki yıl ve devamında, mevcut sayılarımızı korumak ve spor, sağlık, kültür gibi farklı turizm ürünleri ile hem sezon süresini genişletmek hem de kârlılık oranlarımızı arttırmak temel hedeflerimiz arasında. 2025 sezonuna yönelik fiyat artışlarımızı kaynak pazarlarımızın enflasyon oranları ve bizdeki maliyet artışlarını göz önüne alarak yaptık.”
Personel politikaları hakkında da bilgi veren Burhan Sili, “Tesislerimizin kapalı olduğu dönemlerde dahi yüksek oranlarda personel istihdam etmeye devam etmek, sosyal imkanları daha olumlu hale getirmek ve mevcut personelimizin eğitim süreçlerini yoğunlaştırmak gibi olumlu farklılıklara yöneldik. Böylece nitelikli personelin sürekli istihdamını sağlamayı hedefliyoruz. Önümüzdeki yıl bizim dışımızda olumsuz birtakım gelişmeler söz konusu olmazsa turizmimizin bölgemize ve ülkemize katkı sağlamaya devam edeceğini öngörüyoruz” diye konuştu.
Fiyat artışı yüzde 10-15
NBK Turizm Genel Müdürü ve Antalya Kent Konseyi Başkanı Recep Yavuz Avrupa’nın en büyük tur şirketi Alman FTI’nin iflas etmesinin kış satışlarını olumsuz etkilediğini belirterek, “Belli oteller artık kış sezonunu açık tutacaklar. 2025 yılında ortalama zamlar yüzde 10-15 civarında olacak. Biz (TUİ grubu) yüzde 8 ile sınırladık. 2025 yaz sezonu için Tui-Slr-Dertours iyi başladı” dedi.
2025’te 1,5 milyarı aşkın insanın seyahat edeceğini vurgulayan Yavuz, ABD’de başkanın değişecek olması, Almanya’daki seçimler ve halen süren Ukrayna-Rusya, İsrail-Filistin ve Suriye gerilimlerinin yakından takip edildiğini anlattı. “Olağanüstü bir durum yaşanmadıkça Akdeniz yine en çok turist alan bölge olacak” diyen Yavuz, İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın turist karşıtı gösterilerden etkilenebileceğine dikkat çekti. Yavuz, “Bizde ise 2024’te yaşananların benzeri olacak. Turist sayısı artacak ama gelirler tatmin etmeyecek. Ya maliyetlerin düşmesi ya da Euro kurunun artması gerekir” dedi.
AurumTours GmbH Türkiye Kontrat Müdürü Aladdin Gürses de otellerin kalitesi nedeniyle Avrupalı turistin Türkiye’ye gelmeye devam ettiğini belirterek, “Savaşların devam etmesi ve Avrupa’da işsizlik belirleyici olacak olacak. Almanya’da sadece Bosch ve BWM ile bir büyük şirket 15 bin işçi çıkaracak. Mart ayında seçimler var. Euro paritesi yükselmez, Almanya’da hayat pahalılığı devam ederse olumsuz etkilenir. Ancak 2024’ü yakalarız” yorumunu yaptı.
Belirsiz iyimserlik
Passo Firması sahibi ve TÜRSAB Başkanı Başdanışmanı Hamit Kuk turizm sektöründe 2025 sezonu için belirsiz bir iyimserliğin hakim olduğuna dikkat çekti. Türkiye’nin önünde duran ve henüz yanıtları bulunmayan sorular olduğunu ifade eden Hamit Kuk, şöyle devam etti: “Örneğin, ülkemizde uygulanan ekonomik politikaların ne yönde seyredeceği ve nasıl sonuçlar vereceğini henüz kestiremiyoruz. Yüksek enflasyondan kaynaklı maliyet artışları devam ediyor. Döviz kurları mevcut ekonomik parametrelerle uyumlu değil. Türk lirasının aşırı değerli olması hedef pazarlarda rekabet etme opsiyonlarını daraltıyor. Avrupa’daki ekonomik daralma devam ediyor. Talepteki durgunluk, yüksek ücretler, azalan rekabet gücü ve pandemiden kalan kredilerin geri ödemesi Avrupa’daki şirketleri zorluyor.”
Rusya, Ukrayna, İsrail, Lübnan, Suriye ve İran gibi ülkelerdeki karmaşaların turizm sektörünü zorlamaya devam ettiğini belirten Hamit Kuk, Rusya’ya uygulanan yaptırımlara yenilerinin eklenmesinin de olumsuzluğu artıracağını kaydetti. Kuk, “Birçok Rus şirketin ambargo listesine alınacak olması bu ülkeden gelecek yaklaşık 7 milyon turistin akıbetini etkileyecek. Ambargolara bir çözüm bulunamazsa bu pazar en az yüzde 30-40 küçülebilir” uyarısında bulundu.
2025 SEZONUNU BELİRLEYECEK ETKENLER
- Türkiye ve Avrupa’da enflasyon oranının seyri
- Türk lirasının yabancı paralar karşısındaki değeri
- Avrupa’da durgunluğun sürmesi ve işsizliğin artması
- Başta ücretler olmak üzere maliyetlerdeki artış
- Bölgedeki savaşlar ve Rusya özelinde yeni yaptırımlar
- Rakiplerdeki turizm karşıtı eylem ve düzenlemeler
