AYSEL YÜCEL/İSTANBUL
Pandemiyle birlikte e-ticarette yaşanan sıçrama ve kargo talebindeki patlama, sektördeki güç dengelerini kökten değiştirdi. Çinli Alibaba’nın satın aldığı e-ticaret devi Trendyol’un kurduğu Trendyol Express, dört yıl gibi kısa bir sürede pazar payında yerli kargo şirketlerine fark atarak zirveye yerleşti. 2020’de listelerde yer almayan şirket, 2022’de yüzde 20,7’lik pay elde etti. 2023’te yüzde 26,4’e çıkan pay 2024’ün ikinci yarısında yüzde 29,3’e, 2025’in ilk yarısında ise yüzde 29,9’a ulaştı.
Pandemi sonrası sektör yeniden şekillendi
BTK’nın son yayımladığı veriler, sektörün pandemi sonrası nasıl yeniden şekillendiğini net biçimde ortaya koyuyor. Dört yıl önce yüzde 24,8’lik payla lider olan Yurtiçi Kargo’nun oranı 2025 itibarıyla yüzde 12’nin altına gerilerken, Aras Kargo yüzde 24 seviyelerinden yüzde 12 bandına düştü. MNG ve PTT’de de kademeli gerileme dikkat çekiyor. Port Kargo ve D Fast gibi daha küçük oyuncular paylarını artırırken, “Diğer” kategorisindeki firmaların toplam payının 2023’te yüzde 9,6’ya, 2024’te çift haneye yaklaşması pazarın ne kadar parçalı hale geldiğini gösteriyor.
BTK ve Çalışma Bakanlığı hazırlık yapıyor
EKONOMİ gazetesinin edindiği bilgilere göre, kargo sektöründe kapsamlı bir regülasyon hazırlığı yürütülüyor. Bu kapsamda hem BTK hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ayrı ayrı çalışma yaptığı, yeni mevzuatın esnek çalışma modelleri, kurye statüsü ve rekabet koşullarını dengeleyecek bir çerçeve oluşturmasının hedeflendiği belirtiliyor. Sektörde, pandemi sırasında geçici olarak uygulamaya giren bazı düzenlemelerin kalıcı hale gelmesinin güç dengesini bozduğu, yeni dönemde ise daha eşit bir rekabet zemini kurulmasının amaçlandığı vurgulanıyor.
Yerli şirketler yurt dışına açılıyor
Türkiye’de artan rekabet ve marj baskısı, yerli firmaları yakın coğrafyaya yöneltiyor. E-ticaret ivmesiyle küresel pazarlara açılan Türk kargo sektörü, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu’da büyümesini hızlandırıyor. Bölgesel operasyonlar, hem hacim artışı hem de gelir çeşitlendirmesi açısından kritik görülüyor. Bu kapsamda Sürat Kargo da yurt dışı açılımını hızlandıran şirketler arasında yer alıyor.
Geçen haftalarda yapılan basın toplantısında Azerbaycan’a en yüksek gönderim yapan firma konumuna ulaştıklarını belirten Sürat Kargo Genel Müdürü Cem Oğuz, Irak ve Gürcistan’ın öncelikli hedef pazarlar arasında olduğunu, Suriye’den yoğun talep gelmesine karşın mevcut koşullar nedeniyle yatırımların ertelendiğini söyledi. Pandemi döneminin e-ticaret büyümesini birkaç yıl öne çektiğine dikkat çeken Oğuz, 2019’a kıyasla Türkiye’de e-ticaret hacminin 4–5 kat arttığını, kargo sektörünün ise bu büyümenin omurgası haline geldiğini vurguladı.
Sürat Kargo’nun Türkiye’de yaklaşık yüzde 8 pazar payına sahip olduğunu belirten Oğuz, pazarda en büyük payın e-ticaret platformlarının kurduğu lojistik şirketlerinde toplandığını ifade etti. 2025 verilerinin henüz resmi olarak açıklanmadığını aktaran Oğuz, “2025’in ilk yarısında pazar yüzde 8’in üzerinde büyüdü. Sürat Kargo’da ise büyüme oranı yüzde 12 oldu” dedi.
Kurye sistemi maliyet avantajı getirdi
Sektör temsilcileri, pandemi döneminde artan taleple birlikte mevzuatta sağlanan esnekliğin yeni iş modellerinin önünü açtığına dikkat çekiyor. KARİD yetkilileri, Trendyol Express’in operasyonlarını ağırlıklı olarak dağıtım başına çalışan kurye sistemi üzerine kurduğunu, geleneksel firmaların ise aynı modeli sınırlı ölçekte uygulayabildiğini ve bu nedenle rekabette zorlandığını dile getiriyor. Özellikle platform şirketlerinin hız, maliyet ve ölçek avantajıyla kısa sürede yaygınlaştığı, klasik ağ yapısına sahip firmaların ise uyum sürecinde geride kaldığı belirtiliyor. Diğer yandan, e-ticaret devlerinin müşterilerini kendi kargo şirketlerine yönlendirdiği ifade ediliyor.
