EVRİM KÜÇÜK
Kakao fiyatlarında bu yıl yaşanan sert artışlar, çikolatanın yakın gelecekte lüks bir ürün haline geleceği endişesi yaratıyor. Yıllarca fiyatlar ton başına 2.500-3.000 dolar civarında seyretti.2023'ün sonunda kakao 4.000 dolara ulaştı. Ancak bu fiyat rallisinin sonu olmadı. Fiyatlar bu yıl %178 arttı. Fiyat artışlarının temelinde ise azalan üretim var.
New York'ta kakao vadeli işlemleri, piyasanın sürekli arz endişeleriyle karşı karşıya kalmasıyla yeniden ivme kazandı. Kakaonun tonu son 1 ayda yüzde 39.85 ve son 1 haftada yüzde 13 artarak 11.800 dolara çıktı. Yılbaşından bu yana fiyat artışı yüzde 178’i buldu.
Batı Afrika’da kuru hava fiyatları tetikliyor
Batı Afrika kakao orta mahsulünün kötüleşen görünümü kakao vadeli işlemlerini Nisan sonundan bu yana yeni bir zirveye ulaştırdı. Nisan ayında fiyatlar 12 bin doları aşıp tüm zamanların en yüksek seviyesini görmüştü. Başlıca üretim bölgeleri Fildişi
Sahilleri ve Gana’da havanın son zamanlarda kuru olması ve bu durumun üretim beklentilerini olumsuz etkiliyor. 2023/2024 hasat sezonu, Batı Afrika ülkelerindeki üretimdeki keskin düşüş nedeniyle tarihin en büyük açığını getirdi. Gana'da üretim neredeyse yüzde 50 düşerken, Fildişi Sahili'nde düşüş yüzde 30'a ulaştı.
Kakao arz sorunları, ürün hastalıkları ve çiftçilere ödenen tarihsel olarak düşük ücretler gibi sektördeki uzun vadeli yapısal sorunlar nedeniyle daha da kötüleşti. Ayrıca, yakın zamanda dikilen kakao ağaçlarının olgunlaşıp bakla üretmesi birkaç yıl alacaktır, bu da üretimde önemli bir artışın gerçekleşmesinin henüz biraz zaman alacağı anlamına geliyor.
Piyasa açığı beklentisi 478 bin ton
Diğer yandan talep gücünü koruyor. Uluslararası Kakao Birliği (ICCO), 2023/24 küresel kakao açığı tahminini Mayıs ayındaki 462 bin tondan 60 yıldan uzun süredir en büyüğü olan 478 bin tona yükseltti. Ayrıca, küresel kakao stokları küçülmeye devam ediyor, ICE tarafından izlenen ABD limanlarındaki kakao stokları son 18 aydır azalıyor ve 12 Aralık itibarıyla 20 yıllık düşük seviyesi olan 1.438.699 çuvala ulaştı.
Yüksek maliyetler çikolata üretimine yansıyor
Kakao fiyatlarındaki artışın maliyetleri yükseltmesi çikolata fiyatlarına yansıyor. Kakao üretiminin çoğu Batı Afrika'da yapılmasına rağmen en büyük çikolata üretim merkezleri Mars, Mondelēz ve Nestlé gibi çok uluslu şirketlerin hakim olduğu Avrupa'da yoğunlaşıyor. Kakao fiyatları arz kıtlığı ve yatırımcı spekülasyonları nedeniyle kötüleşirken, büyük şirketler artık tüketimin üretimi geride bırakmasıyla küresel talebi karşılamakta zorlanıyor.
■ Almanya dünyanın en büyük çikolata ihracatçısı
200'den fazla üreticisiyle çikolatanın lider ihracatçısı koltuğunda Almanya oturuyor. 2022 yılında 5.6 milyar dolarlık ihracat yapıldığı tahmin ediliyor. Almanya, Ferrero, Mondelēz ve Mars'ın büyük üretim tesislerine ev sahipliği yapıyor. Ayrıca, önde gelen yerel üreticiler arasında küresel olarak 100 ülkeye ihracat yapan Ritter Sport bulunuyor. İkinci sırada ise dünyanın en büyük çikolata fabrikası olan Barry Callebaut'a ev sahipliği yapan Belçika yer alıyor. Belçika'nın ihracatının yarısından fazlası Avrupa ülkelerine, Asya ve Kuzey Amerika'ya gönderiliyor. Nutella. Ferrero Rocher ve Kinder markalarıyla tanınan Ferrero, İtalya’yı önemli ihracatçılar arasına sokuyor. ABD, küresel olarak yedinci sırada yer alıyor ve Hershey's pazarın üçte birinden fazlasını oluşturuyor
■ Kakao üretiminde küresel merkezler
Fildişi Sahili. 2022 yılında 2.2 milyon ton kakao üretimiyle dünyanın en büyük üreticisi konumunda olup. küresel toplamın üçte birini oluşturuyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü'nün verilerine göre ikinci sırada Gana yer alıyor. Üçüncü büyük üretici olan Endonezya. ABD. Malezya ve Singapur'un başlıca ithalatçıları olduğu 667 bin ton kakao üretti. Ancak ülkede yaşlanan ağaçlar üretkenliğin düşmesine yol açıyor. Güney Amerika'da başlıca üreticiler arasında Ekvador ve Brezilya yer alıyor. 2022 yılı rakamlarıyla küresel kakao üretimi 6.5 milyon tona ulaştı.
