ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektörü sıkı para politikasıyla artan kredi mevduat faizleri, kredilere getirilen aylık kısıtlamalar nedeniyle zor bir 2024 yılını geride bıraktı. Merkez Bankası sıkı para politikasını koruyarak politika faiz indirimlerine yılın son ayında başladı ancak henüz reel sektörde TL kredilerde yeni bir eğilim gözlenmiyor. Ancak 2024 yılı bazı sektörler için daha pozitif tamamlandı. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre sektörler arasında takipteki alacak oranı en yüksek olan inşaat sektöründe bir yılda bu oran 0.7 puan iyileşerek yüzde 4,7’ye geriledi, yine inşaatla bağlantılı gayrimenkul emlak sektöründe de 1.1 puanlık iyileşme yaşandı.
İmalat sektöründe alacak hızlı arttı
Türkiye Bankalar Birliği’nin aralık ayı bankacılık sektörü verileri takipteki alacak oranında bazı sektörlerin son bir yılda yükseliş sergilediğini gösterdi. TBB verilerine göre imalat sanayiinde 2023 sonunda yüzde 0,9 olan takipteki alacak oranı 2024 sonunda yüzde 1,3’e çıktı ve 0.4 puan arttı. Yine TBB verilerine göre tasfiye olacak alacaklar tutarı imalat sanayi sektöründe yüzde 56,2 arttı bu tüm sektörler arasında en yüksek artış oldu.
TBB verilerine göre imalat sanayinde son 12 ayda nakdi kredi büyümesi yüzde 34,5 oldu. Toptan ve perakende ticaret sektöründe 2024’ü sıkıntılı geçti. Bu sektörde 2023 sonunda yüzde 1,3 olan takipteki alacak oranı 2024 sonunda 0.5 puan artarak yüzde 1,8’e yükseldi. Yine son 12 ayda tasfiye olunacak alacaklar miktar olarak ticaret sektöründe yüzde 81,8 büyüme gösterdi. Ticaret sektöründe son 12 ayda nakdi kredi büyümesindeki artış yüzde 33,8 olarak belirlendi.
Gayrimenkulde alacak yüzde 23 küçüldü
TBB verileri inşaat sektörünün toparlanmaya başladığını ortaya koydu. TBB verilerine göre inşaat sektöründe 2023 sonunda yüzde 5,4 olan takipteki alacak oranı 2024 sonunda yüzde 4,7’ye indi, 0.7 puan iyileşme oldu. Bu durum inşaat sektörüne kullandırılan kredilerin tasfiye olunacak alacaklardan daha fazla arttığını gösterirken TBB verilerine göre inşaat sektöründe son 12 ayda tasfiye olunacak alacak miktarı sadece yüzde 15 arttı. İnşaat sektöründe nakdi krediler son 1 yılda yüzde 31,7 büyüdü.
İnşaatla bağlantılı emlak komisyon, kiralama işleme yani gayrimenkul sektörü2023 sonunda yüzde 2,6 olan takipteki alacak oranını 2024 sonunda 1.1 puan iyileştirerek yüzde 1,5’e çekmeyi başardı. Bu sektörde tasfiye olunacak alacaklar son bir yılda yüzde 23 geriledi. Böylece takipteki alacak oranında 2024 yılının en yüksek iyileşmesini gayrimenkul sektörü gerçekleştirmiş oldu. Gayrimenkul sektöründe nakdi krediler son 12 ayda yüzde 37,6 büyümeye imza attı.
Enerji takipteki alacak oranı en yüksek olan bir diğer sektör olarak öne çıksa da 2024 yılında bu oranda iyileşme sağladı. TBB verilerine göre enerji sektöründe takipteki alacak oranı 2023’teki yüzde 5,2 seviyesinden 2024 sonunda yüzde 4,3’e geriledi ve neredeyse 1 puanlık iyileşme gösterdi. Yine TBB verilerine göre enerji sektöründe tasfiye olunacak alacak miktarı son 12 ayda yüzde 10,2 azaldı. Bu durum da takipteki alacak oranının gerilemesine en büyük katkıyı sağladı. Enerji sektörü dikkat çekici nakdi kredi büyümesi yaşadı oran sadece yüzde 8,5 oldu. Nakdi kredilerde de tek haneli büyüme yaşayan enerji sektöründe takipteki alacak oranındaki düşüş tasfiye olunacak alacak miktarının azalmasından kaynaklandı.
Tarım sektöründe alacak artışı dikkat çekti
Turizm sektörü de 2023 sonunda yüzde 3 olan takipteki alacak oranının yüzde 2,2’ye düşürmeyi başardı. Böylece 0.8 puanlık iyileşme sağladı. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre turizm sektöründe son 12 ayda tasfiye olunacak alacak miktarı yüzde 4,2 geriledi.
Takipteki alacak oranı 2023 yılı sonundaki yüzde 0,4’ün 2024 sonunda yüzde 0,5’e yükseldiği tarım sektöründe dikkati çeken tasfiye olunacak alacak miktarındaki güçlü artış oldu. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre tarım sektöründe son 12 ayda tasfiye olunacak alacak miktarı yüzde 57,6 artış gösterdi. Tarım sektöründe krediler yüzde 41,3 büyüme yaşadı.
Diğer sektörlerde de son 12 ayda tasfiye olunacak alacak miktarı yüzde 54,5 büyüdü. Diğer sektörlerde tasfiye olunacak alacaklar 2023 sonundaki yüzde 2,3 seviyesinde 0.3 puan artışla 2024 sonunda yüzde 2,6’ya yükseldi. Diğer sektörlerde son 12 ayda nakdi kredi büyümesi yüzde 35,5 oldu. Finansal aracılık sektörü ise son 12 ayda nakdi kredi büyüme oranında yüzde 49,8 ile en yüksek büyümeyi sağlayan sektör oldu.
Son 1 yılda 1.9 milyon kişi daha bireysel kredi kullandı
Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre bankalar ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan bireysel krediler, yüzde 45 artarak 2024 sonunda 4 trilyon TL’ye yükseldi. Bireysel kredilerin yüzde 48’ini kredi kartları, yüzde 26’sını ihtiyaç kredileri, yüzde 13’ünü konut kredileri, yüzde 2’sini taşıt kredileri ve yüzde 11’ini kredili mevduat hesabı oluşturdu. Bireysel kredilerde tasfi ye olunacak alacak oranı yüzde 3 seviyesinde gerçekleşti. Bireysel kredi kullanan müşterilerin sayısı 41.8 milyon oldu. Bireysel kredi kullanan kişi sayısı (takipteki krediler hariç) son bir yılda yaklaşık 1.9 milyon kişi artarak 41,8 milyon kişi olurken, ortalama kredi bakiyesi ise 95 bin TL düzeyinde gerçekleşti.
