YENER KARADENİZ / İSTANBUL
Enflasyon oranının altında kalan kurun tüketim ithalatını tetiklemesi deri sektöründe 1,1 milyar dolar dış ticaret açığı olarak kendini gösterdi. 2024’te kur ile enflasyon arasında 20 puan fark oluştuğuna dikkat çeken TİM Deri ve Deri Mamulleri Sektör Kurulu ve İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) Başkanı Güven Karaca, 1 Ocak’ta uygulanmaya başlanan İlave Gümrük Vergisi’ndeki (İGV) artışın yedikleri golü telafi etmeyeceğini, ithalattaki artışın süreceğini kaydetti. 2024 yılını değerlendiren ve 2025 yılı hedeflerini paylaşan Karaca, geçen yıl genel ihracat yüzde 2,5 artarken deri ve deri mamulleri ihracatının yüzde 17,9 1 düşüşle 1 milyar 526 milyon dola dolarda kaldığını vurguladı. Katma değe değerde ise önemli artış kaydettiklerini belirten Karaca, “Değerde yüzde 18’e kayın kaybımız olsa da kg başına değerde 11,8 dolarla Türkiye ortalamasının 7,5 katına ulaştık. Türkiye’nin en değerli dördüncü sektörü olduk” dedi.
2023’te yüzde 67,3 olan kapasite kullanım oranının geçen yıl yüzde 62,1’e gerilediğini anlatan Karaca, 2021’de 80 bin olan istihdamın da 62 bine düştüğünü dile getirdi. 2024 itibarıyla 1,1 milyar doların üzerinde bir dış ticaret açığı gerçekleşmesinin öngörüldüğünü aktaran Karaca, Türkiye’nin gururu olan yerel markaların da ithalatı tercih ettiğini kaydetti. 2024’te toplam sektör ithalatının 2,4 milyar dolara ulaştığını anlatan Karaca, bunun sebebinin ucuz kur politikası olduğunu belirterek, “Dezenflasyon süreci reel sektörü ve hane halkını derinden etkiledi. Sanayide soğuma oluştururken tüketimde beklenen soğuma görülmedi. Maalesef bu talebi sektörümüzde ithalatla karşılandı. Dolar TL karşısında yüzde 20 değer kazanırken, enflasyon yüzde 44 oldu. Bu da rakibimiz Asya ülkelerinden hatta Avrupa ülkelerinden daha pahalı kalmamıza sebep olarak rekabetçiliğimizi düşürdü” diye konuştu.
“Desteğin psikolojik etkisi önemli”
Sektörün finansal dayanıklılık sınavını geçtiğine vurgu yapan Karaca, “Bu çerçevede 2025’in ilk günlerine girerken, ithalatta korunma önlemlerini ve emek yoğun sektörlere destekleri olumlu görüyoruz. Ekonomik etkisi az olsa da psikolojik etkilerinin yüksek olacağını düşünüyoruz” dedi. Karaca, 2025 beklentilerinin 2024’teki istihdam ve ihracat rakamlarını korumak olduğunu belirterek, yatırım ortamı iyileştiği noktada sektörün yeniden rekorlar kırabileceğini vurguladı.
Başkanlar ne dedi?
Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Erkan Zandar: Sektörümüz 1,5 yıldır karsızlık ile mücadele veriyor. Bu şartlarda üretim yapmak zor ama buna rağmen üretimi yurtdışında kaydırmayan tek sektörüz.
TASD Başkanı Berke İçten: Ayakkabıda 25 milyon çift ithalat 70 milyona ulaştı. Bunun yüzde 50’si küresel ve zincir markalar. İGV’yi ne kadar artırırsak artıralım bunu tüketenler alacak. Stratejimiz bunların Türkiye’de üretilmesinin sağlanması.
SSD Başkanı Hasan Süren: Finansa ulaşmakta zorlanıyoruz. Bu olumsuz gelişmelerin yanında güzel bir gelişme olarak yurtdışında ciddi mağazalar açan genç markalarımız oluştu. Bu bize değer kazandırdı.
TDSD Başkanı ve İDMİB Başkan Yardımcısı Burak Uyguner: Son dönemde canlı hayvan ithalatı arttı, bu da ham deri kalitesine yansıdı. Bizim ve müşterilerimizin işini zorlaştırdı.
AYSAD Başkanı Sait Salıcı: Doğru teşhis eksik olduğunda tedavi kalıcı olmuyor. Yapısal reformlara ihtiyaç var. Ayakkabı yan sanayi ürünleri ithalatında vergi indirimi yerine DİR’de değişiklik gerekiyor.
