MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’nin “uzun yılların tartışması” demiryolu ağının ve yük taşımacılığında demiryolu ağırlığının artırılması konusunda, 2026 yılı ödeneklerinde hızlı tren projelerine ayrılan ödeneğin artırılması, iltisak (bağlantı) yatırımlarının da ödeneğinde cari azalma dikkati çekti. TCDD’nin projelerinden oluşan demiryolu yatırımlarına 2025’te 96 milyar 381 milyon TL olan ödenek tutarı, 2026’da yüzde 15,77 artışla 111 milyar 580 milyon TL’ye yükseldi. Yine bu kapsamdaki yatırımların toplam proje tutarı 2026 Yatırım Programında 1 trilyon 345 milyar 160.5 milyon TL olarak belirlendi.
İltisak hatları
OSB ve sanayi-ticaret yoğun merkezlerin demiryolu ağlarına bağlanarak limanlara eriştirilmesinin planlandığı iltisak (bağlantı) hatları projesine 2025 ve 2026 hükümet programlarında yer verilmişti. 2025 Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantılarında da aynı yönde konular gündeme alınmış ve karara bağlanmıştı. 2026 itibariyle devam eden projelerin toplam proje tutarı, 16 milyar 986 milyon TL olarak belirlendi. 2025 sonuna kadar harcanan tutar ise sadece 160 milyon TL olarak programda yer aldı. Bu verilere göre, 2025’te ayrılan 3.1 milyar TL’lik ödenek kullanılmadığı anlaşıldı.
EKONOMİ’nin 2026 Yatırım Programından yaptığı derlemeye göre, 2026 ödenekleriyle birlikte iltisak hatları projesinde 14 il bulunuyor. Bir önceki yılda 13 il bulunuyordu ancak bazıları tamamlanarak programdan çıktı, yeni projeler girdi.
2026’da; Adana, Kayseri, Sivas, Hatay, Kocaeli, Manisa, Osmaniye, Amasya, Niğde, Mersin, Eskişehir, Kayseri, Samsun ve Ankara'da hatların yapımı için toplamda 2 milyar 375.9 milyon TL ödenek ayrıldı. Bunlardan, Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas OSB programa yeni girdi ve 1 milyon TL tutarında, iz sayılabilecek bir ödenek ayrıldı. En yüksek ödenek, 940,5 milyon TL ile Mersin OSB 1 ve 2’yi kapsayan Yeni Taşkent Bölgesi projesine ayrıldı. Projelerden Eskişehir Hasanbey Lojistik Merkezi hattının 2026’da tamamlanması planlanırken, 9 projenin 2027 sonunda, 3 projenin 2028 sonunda, 1 projenin de 2030’da tamamlanması öngörüldü.
Yüksek hızlı tren ve hızlı trenler
Yatırım programında, yüksek hızlı tren ve hızlı tren yatırımları için toplam proje tutarı 823 milyar 803 milyon TL olarak görülüyor.
Ağırlığı hızlı trenlerde olmak üzere; yüksek hızlı tren (YHT) ve hızlı tren demiryolu projeleri dikkati çekti. EKONOMİ’nin yatırım programındaki verilerden derlediği projelere göre, tutarları düşük olmakla birlikte içinde depo, bakım gibi bazı yatırımların da yer aldığı bu kapsamdaki demiryolu yatırımları için toplamda 61 milyar 474.4 milyon TL ödenek ayrıldı.
Yatırım programına göre, Çerkezköy-Kapıkule, Adana-Osmaniye-Gaziantep hızlı tren, Ankara-Sivas YHT kalan işler projelerinin 2026’da tamamlanması planlandı. Ankara-Polatlı-Afyonkarahisar-Uşak-Manisa-İzmir hızlı tren; Sivas-Erzincan hızlı tren, Konya-Karaman-Niğde (Ulukışla)-Mersin (Yenice)-Adana hızlı tren projelerinin 2027’de, Kırıkkale (Delice)-Çorum hızlı tren, Toprakkale-İskenderun hızlı tren, İstanbul-Ankara hızlı tren projelerinin 2029’da, Çorum-Samsun hızlı tren hattını ise 2032’de bitirilmesi öngörüldü.
Kalkınma Yolu
Irak’ın Basra Körfezinden başlayıp Türkiye şebekesine bağlanan, karayolu, demiryolu ve paralel enerji boru hatlarının da dahil olması yönünde girişimler bulunan Kalkınma Yolu kapsamında da bazı hızlı tren ve demiryolu yatırımlarına da iz ödenek ayrıldı. Bu kapsamda Gaziantep-Şanlıurfa; Şanlıurfa-Mardin, Mardin-Nusaybin hatlarında hızlı tren projelerinin 2030 ve 2031’de tamamlanması öngörülürken, 2026 için sadece iz ödenek ayrıldı. Diğer yandan, yine Kalkınma Yolu kapsamında Nusaybin-Cizre hudut demir yolu için 200 milyon TL ödenek konuldu.
Demir yolu lojistik ve yük merkezleri
Toplam 7 ilde kurulması planlanan lojistik merkezler için 2026’da 2.4 milyar TL ödenek ayrıldı. Bunlardan İstanbul (Avrupa Yakası), Mardin, Habur, Yeni Taşkent (yük merkezi) için iz ödenek ayrıldı. Diğer taraftan, Sivas, Bozüyük, lojistik merkezleri ile Tatvan (Rahova) yük merkezi ve Yenice Lojistik Merkezi Depo binası için ödenek konuldu.
2025’te 9 il için lojistik veya yük merkezi kurulması için ödenek bulunuyordu. Bu merkezler için 2.6 milyar TL ödenek verilmişti. Boğazköprü 1. etap ile, "Konya-Mersin-Niğde lojistik merkezleri tamamlama işleri, Niğde Andaval Yük merkezi tamamlandı. Sivas tamamlanması planlanırken, bitmedi ancak 2026 için iz ödenek verildi.
