BARIŞ SEDEF
Türkiye gemi inşa alanında globalde 12’nci sırada yer alıyor. Kilogram başı ihracatta ise Ticaret Bakanlığı verilerine göre tablo biraz daha farklılaşıyor. Bu kapsamda; sektörün ortalama kilogram başı ihracatı 25 dolar civarında. Sektör genel ihracat tutarı ve hacmi baz alındığında dünyada 10. sırada yer alırken, mega yat üretiminde İtalya'nın ardından dünya ikinciliğine, balıkçı gemisi üretim ve ihracatında ise dünya birinciliğine sahip. Veriler ışığında sektörün bu konuma gelmesindeki en önemli olay ise 2008 krizi… Türk tersanecilik sektörü bu dönemde önemli bir kırılma yaşadı ve daha nitelikli projelere yönelerek başta Kuzey Avrupa olmak üzere hatırı sayılır pazarlarda önemli bir noktaya geldi. Çok değil, 4 yıl öncesine kadar buradaki siparişlerin %35’i ülkemizdeki tersanelere geliyordu. Bugüne geldiğimizde ise 20 yıllık emeğin kaybedilme riski olduğunu ifade ediyor Gemi, Yat ve Hizmetleri İhracatçıları Birliği (GYHİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Talha Pepe. Sektörde bazı tersanelerin 1 yıldır yeni kontrat imzalayamadığına dikkat çeken Pepe, “Biz kurun sadece enflasyondaki oran kadar artmasını bekliyoruz” diyor.
Bu yıl rekor bekleniyor, 2027 ve 2028 iç açıcı değil
Gemi inşada yapılan işlerin yıllara sari olduğuna vurgu yapan Pepe, “Şu anda tersanelerde devam eden işlerin birçoğu 1 veya 2 yıl önce alınmış işler. Bu işlerin kontrat kapatma süreleri bu yıl bitiyor ve ihracat tarafında bu yıl sektör olarak rekor bekliyoruz. Ancak 2027 ve 2028 yılları şu anda pek iç açıcı değil. Bu hususta özellikle kurun sabit kalması, yeni siparişler ve rekabet konusunda sektörümüzü olumsuz yönde etkiliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Eski fiyatlarla müşteri karşısına çıkmak bir intihar
Türkiye’deki tersanelerin rekabet gücünün zayıfladığını kaydeden Pepe, “Eski fiyatlarla müşterimizin karşısına çıkmak bir intihar. Dolayısıyla rekabetçiliğimizi yeni alacağımız işlerde kaybettik. Geçmişten aldığımız kontratlarda ise bugün itibarı ile zarar ediyoruz. Sektör olarak tam bir cenderedeyiz. Bu durum da tersanelerimizi boğuyor” ifadelerini kullandı. Kuzey Avrupa’daki en büyük rakiplerinin İspanya olduğuna vurgu yapan Pepe, “Şu anda İspanya bizden %20 daha ucuz. 3-4 yıl öncesine kadar kafa kafaya iken bugünün maliyetleriyle %20 daha pahalı kaldık. 6 yıl öncesinde ise İspanya’ya nazaran %15 daha ucuzduk” açıklamalarında bulundu.
Özel üretim ve kalitede Avrupalılar bizden memnun
Gemi inşada Güney Kore, Çin ve Japonya gibi ülkelerin ölçeklerinin büyük olduğunu ve bu üç ülkenin büyük hacimli projeleri domino ettiğini kaydeden Pepe, “ABD pazarına ise bu ülkedeki regülasyonlardan dolayı giremiyorsunuz. Geriye niş üretimlerle öne çıkabileceğiniz Kanada ve Kuzey Avrupa pazarları sizler için daha cazip hale geliyor” dedi. Avrupalı armatörlerin Türk tersanelerini sevdiğine dikkat çeken Pepe, “Buradaki pazarı müşterilerimize rekabetçi fiyat vererek kaybetmeyebiliriz. Özel üretim ve kalite konusunda Avrupalılar bizlerden memnun” şeklinde konuştu.
Devam eden siparişlerde Türkiye’deki tersanelerin artan maliyetleri Avrupalı firmalara yansıtmadığına işaret eden Pepe, “Zarar ettiğimiz projelerde devamlılığı öncelikleyerek şirketlerimiz çalışmalarına devam ediyor. Önemli olan tersanelerimize yeni projelerin gelmesi” dedi. Öte yandan yılsonu ihracat yönelik öngörülerde de bulunan Mustafa Talha Pepe, “Sene sonunda 2,5 milyar dolarlık bir ihracat bekliyoruz. Bu rakamın %90’dan fazlası geçmişten gelen işlerin bu yıla yansımasıyla ilgili” değerlendirmesinde bulundu.
Kapanan tersane yok ama birleşmeler gündemde
Gemi inşa sanayisinde yaşanan sipariş tıkanıklığına rağmen şu anda kapanan herhangi bir tersanenin olmadığına vurgu yapan GYHİB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Talha Pepe, “Ancak sektörde birleşme ve satın almalar gündemde. Bazı tersanelerde sorunlar var ancak bu durum kapanma boyutunda değil. Sektör bir şekilde kendi dinamikleriyle yoluna devam ediyor. Bu süreci kayıp vermeden atlatmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın yenilenebilir enerji alanında deniz üstü RES platformlarının kurulmasına yönelik yaklaşımın değerli olduğunu kaydeden Pepe, “Bu projelerin hayata geçmesi zaman alabilir. Türk tersaneleri bu tip projelere katkı sunmaya hazır köprülerden büyük yapılara kadar birçok alanda tersanelerimizin imzası var” dedi.
