SADİ ÖZDEMİR
Kuruluşunun 25’inci yılını kutlayan Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği’nin (GYODER) düzenlediği, “Yeniden Başlat” temalı 19. Gayrimenkul Zirvesi’nin ana oturumunda ‘her aşamasında finansman sıkıntısı yaşanan’ gayrimenkul sektörü için çok yeni çözümler tartışıldı.
Ekonomi Gazetesi Genel Yayın Koordinatörü Vahap Munyar’ın moderatörlüğünde gerçekleşen “Gayrimenkulde Tek Ses” başlıklı panelde sektör örgütlerinin ortaklaşa çalışmasının önemi vurgulanırken, bir süredir yaşanan finansman sıkıntısı konusunda da çözüm önerileri dile getirildi.
GYODER Başkanı Neşecan Çekici, “Finansman çok önemli bir konu ve yeni erişim yolları bulmak zorundayız. Bu konuda sürdürülebilir kaynak yaratma sorunumuz var” dedi. Başkan Çekici, sektörün konut tarafının ivme kazanması gerektiğini, diğer gayrimenkul projelerinde de yeni yatırımlar gerektiğini bunun için de finansmana ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Çekici şöyle konuştu: “İnşaat ve gayrimenkul sektörü olarak tüm paydaşlarımızla, sivil toplum örgütlerimizle birlikte çalışıyoruz ve tek ses olmaya özen gösteriyoruz. Bu kapsamda yeni enstrümanlar üzerinde çalışıyoruz. Türkiye’nin bir gayrimenkul politikasına da ihtiyacı var ve bunun içinde konut meselesi ayrı bir çalışma gerektiriyor. Finans denince de tek bir noktaya geliyoruz. Mevcut durumu iyi okumalı, araştırmalı ve kirli bilgi kalmamasına özen göstermeliyiz. Hepimiz biliyoruz ki piyasanın bir zamanlaması vardır. O gün bugündür ve doğru adımları atmazsak hem kurumsal hem de bireysel olarak yapmadıklarımız için pişman oluruz. Birlikte çalışalım tasarlayalım ve çözüm üretelim.”
“PGYF’ler başladı, yapı tasarruf sandıkları için çalışıyoruz”
Konut Geliştiriciler ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Başkanı Ramadan Kumova ise bugüne kadar proje geliştirmenin ya da konutun finansmanında ‘müşteri, devle (kamu) ve banka’ kaynakları ile hareket edildiğini daha çok da halkın kaynakları ile yol yüründüğünü belirtti. Kumova, “Ancak son dönemde yine finans daraldı ve sorun büyüdü. Faizlerin bu kadar yüksek olduğu bir dönemde müşteri, devlet, bankalar hepsi devre dışı kaldı” dedi.
Artık devletin ‘faizleri sübvanse ederek sektörü desteklemek’ gibi çözümlere isteksiz olduğunu söyleyen ve sektörün finansman sorunlarına çözüm için Sermaye Piyasası Kurulu ile çalışmalar yaptıklarına değinen Başkan Kumova şu bilgileri aktardı: “SPK Başkanımız sağ olsun önemli destek verdi. Proje Gayrimenkul Yatırım Fonları (PGYF) artık devreye girdi. Bu, finansman ihtiyacımız için çok önemli bir çözüm olacak. Uzun yıllardan sonra ilk kez yeni bir finansman kaynağı ile tanışmış oluyoruz. Başka önerilerimiz de var ‘yapı tasarruf sandıkları’ harekete geçirilmeli. Avrupa’da bu konuda çok başarılı örnekler var. Kaynakları, 5, 10, 30 yıl sonra finansmana dönüşen bir sistem, bunun üzerinde de çalışıyoruz. Bunu da harekete geçirirsek ve daha önce denenen ama yürümeyen bazı yeni enstrümanları devreye alırsak finansman sorununa kalıcı çözümler oluşturmuş oluruz.”
“Finansman işi ‘ahbap-çavuş’ ilişkilerinden kurtulmalı”
İstanbul İnşaatçılar Derneği Başkanı Engin Keçeli de ‘yastık altı altınların konuta dönüştürülmesi’ gibi ilginç öneriler de olduğunu hatırlatarak, “Sektör olarak eksiğimiz fizibilite ve sermaye (finansman) konusudur. En büyük şanssızlığımız fizibiliteyi çok hızlı yapıp inşaata başlamaktır. Avrupa ve ABD’de fizibilite çok iyi yapılır, projenin finansmanı için her şey sağlanır ve bu süreç 2-3 sene devam edebilir. Ondan sonra inşaata başlanır. Proje GYF’lerine biz de sektörün kurtuluşu olarak bakıyoruz. SPK kontrolünde olacak her şey ve yatırımların finansmanı konusu ‘ahbap-çavuş’ ilişkilerinden kurtulacak. Ayrıca alternatif inşaat ve konut üretim yöntemlerine de ihtiyacımız var. Sadece beton ile değil çelik, hafif çelik ve ahşap gibi malzeme ve yöntemlerle de inşaat yapmalıyız” dedi.
Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı ise “Finansman her alanda çok zorlaştı. Enflasyonun yüzde 50 olduğu yerde krediler yüzde 60’lardan başlar. Artık geleneksel kredi türlerinden çıkıp daha yaratıcı kredilere yönelmeliyiz. Biz de şöyle bir araştırdık; inşaat ve gayrimenkulde 16 tane yaratıcı finansman yöntemi var ama sektör olarak bunların çoğunu kullanmıyoruz. Bir de ülkemizdeki kira rejiminin değişmesi gerektiğini düşünüyoruz. Ticari gayrimenkul ile konut kira rejimi aynı olmamalı. İki basiretli tacir arasına kamu minimum sevide girmeli.”
