VEYSEL AĞDAR/İSTANBUL
Türkiye’nin önemli yumurta üretim merkezlerinden Afyon ve Kayseri’de toptan fiyatlar son 2 haftadır düşüş trendinde. Geçen ay Amerika’ya yapılan ihracatın iç piyasada fiyatları artırdığı tartışmalarıyla gündeme gelen yumurtada dikkat çekici bir fiyat düşüşü yaşanıyor. Yumurtada son iki haftada görülen düşüş 1,5 lirayı buldu. Ramazan ayı öncesinde 4,8 lira civarında olan duble yumurta fiyatı, ABD'ye ihracat süreciyle 5,5 liraya kadar tırmanmıştı. 30 adetlik, 63-72 gramlık yumurtaların perakende fiyatı 300-350 TL bandından 220 TL seviyesine; 240 liraya kadar çıkan 52-63 gramlık orta boy yumurtaların kolisi ise 160-180 TL bandına kadar geriledi. Kamuoyundan gelen yoğun tepkiler üzerine Ticaret Bakanlığı, iç piyasada arz eksikliği ve aşırı fiyat artışları olmaması için yumurta ihracatına önce kilogram başına 0,5 dolar, ardından da 1,5 dolar ek fon getirmişti. Bu süreçte üretici birlikleri de web sitelerinden her hafta pazartesi günleri açıkladıkları toptan fiyat bilgilerini geçici olarak durdurmuştu.
"Yumurta fiyatlarında balon söndü"
Yumurta fiyatlarındaki bu sert değişimi EKONOMİ’ye değerlendiren Türkiye Yumurta Üreticileri Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, geçtiğimiz aylarda fiyatların arz, talep ve kamuoyundaki algı nedeniyle yükseldiğini, ancak şu anda fiyatların normalin de altına indiğini belirtti. "Ekim 2024'ten başlayan yükseliş trendi Ramazan hareketliliği ve ABD'ye ihracatın etkisiyle güçlendi. Amerika’da yaşanan arz daralmasının Türkiye’de de yaşanacağı yönünde oluşan algı, fiyatları hızla artırdı. Ancak yaz dönemine girilmesi, kilo başına getirilen 1,5 dolarlık fon kesintisi sonucu ihracatın durması ve tüketimin düşmesiyle birlikte fiyatlar gerilemeye başladı" dedi.
Afyon, bugün marketlerde 30'lu yumurta kolisinin 160-170 TL seviyelerinde satıldığını ve bunun üretici maliyetlerinin altında olduğunu söyledi. "Makul fiyatlar 195-200 TL civarında olmalıydı" diye konuştu.
Small yumurtalar elde kaldı
ABD’ye yapılan ihracatın durması, özellikle küçük boy (small) yumurtalarda ciddi bir stok sorunu yarattı. Afyon, "Amerika'ya gönderilmesi planlanan small yumurtalar, ihracatın durmasıyla iç piyasada tüketilemez hale geldi. Türkiye’deki tüketici tercihi daha çok orta ve büyük boy yumurtadan yana. Small yumurtalara talep yok, üreticiler ellerindeki bu stokları satamıyor ve ciddi zarar riskiyle karşı karşıya kalıyor" dedi.
Bu sorunun çözümü için bakanlığa başvuruda bulunduklarını belirten Afyon, küçük boy yumurtalar için ihracatın serbest bırakılması gerektiğini vurguladı. "İç piyasada tüketilmeyen bu ürünlerin dış pazara açılması için adım atılmazsa, üreticiler stok maliyeti ve fiyat baskısı nedeniyle daha da büyük kayıplar yaşayacak," ifadelerini kullandı.
"Planlı üretim ve planlı ihracat şart"
Afyon ayrıca, yumurta sektöründe planlı üretim ve ihracatın sürdürülebilirliğinin sağlanması gerektiğini belirterek, "Bakanlığımızın planlı üretime verdiği desteği sahada da görmek istiyoruz. Plansız artışlar hem fiyat dalgalanmalarına hem de üretici zararlarına neden oluyor," dedi.
