YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) kapsamında, sosyal medya platformlarında taşınmaz ilanlarına ait fotoğraf, video, fiyat ve açıklama gibi tanıtıcı içeriklerin paylaşılmasının yasaklanması sektörün tepkisine yol açtı.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Meclisi’nde konuşan 21 No'lu Gayrimenkul Hizmetleri Meslek Komitesi Üyesi Mustafa Hakan Özelmacıklı, kayıt dışı ilanların önlenmesi amacıyla hayata geçirilen kararın temel amacını desteklediklerini ancak uygulamanın yetki belgeli emlak işletmelerini de olumsuz etkileyeceğini söyledi.
13 Haziran'da Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan bilgilendirmeye göre sosyal medya platformlarında yalnızca ilan linki paylaşılabileceğini, fotoğraf, video, metrekare ve taşınmaza ilişkin bilgilerin paylaşılmasının ise yasaklandığını hatırlatan Özelmacıklı, bu durumun sektörde ciddi tedirginlik yarattığını ifade etti. Bugünün dijital dünyasında bir konutun yalnızca bağlantı linkiyle pazarlanmasının mümkün olmadığını belirten Özelmacıklı, “Fotoğraf, video, sanal tur ve yapay zekâ destekli içerikler olmadan gayrimenkul pazarlaması yapılamaz. Kayıt dışılıkla mücadele edilirken mevzuata uygun faaliyet gösteren yetki belgeli emlak işletmelerinin dijital pazarlama imkanları ortadan kaldırılmamalı” dedi.
İlan portalı maliyeti 12,5 kat arttı
Özelmacıklı, sosyal medya paylaşımlarının sınırlandırılmasıyla emlak ofislerinin ilan portallarına daha bağımlı hale geleceğini belirterek platform ücretlerindeki hızlı artışa dikkat çekti. Özelmacıklı’nın verdiği bilgiye göre 2022 yılında 200 ilanlık paket için 10 bin 133 TL ödeyen emlak işletmeleri, kullanıcı sınırı olmaksızın hizmet alabiliyordu. Aynı paketin 2026 yılında 125 bin TL'ye yükseldiğini ve 20 kullanıcı sınırı getirildiğini belirten Özelmacıklı, dört yılda ilan paketlerinin TL bazında 12,5 kat, döviz bazında ise 4,5 kat arttığına dikkat çekti. Sosyal medyanın kullanım alanının daraltılmasıyla sektörün büyük ilan platformlarına daha bağımlı hale geldiğini ifade eden Özelmacıklı, bu durumun maliyetleri artırdığını, rekabeti zayıflattığını ve emlak işletmelerinin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirtti. İlan platformlarının fiyat artışlarının belirli kurallar çerçevesinde denetlenmesi gerektiğini dile getirdi.
Satış geriledi, tapu harcı geliri arttı
Gayrimenkul piyasasındaki son verilere de değinen Özelmacıklı, yılın ilk altı ayında satışların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 gerilemesine rağmen tapu harcı gelirlerinin yüzde 75 arttığını söyledi. İstanbul'un Türkiye genelindeki gayrimenkul satışlarından aldığı payın yaklaşık yüzde 14 olmasına karşın tapu harcı gelirlerinin yaklaşık yüzde 30'unu tek başına karşıladığına dikkat çeken Özelmacıklı, özellikle yüksek taşınmaz değerleri nedeniyle vergi yükünün İstanbul’da çok daha fazla hissedildiğini ifade etti. Özelmacıklı, kayıt dışılıkla mücadeleden vazgeçilmemesi gerektiğini ancak bunu yaparken yetki belgeli emlak işletmelerinin de korunmasının önem taşıdığını söyledi.
QR kod sistemi oluşturulmalı
Yetki belgeli emlak işletmelerinin paylaşımlarında kullanılmak üzere Ticaret Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından doğrulanacak QR kod sistemi oluşturulmasını öneren Özelmacıklı, ayrıca Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi üzerinden emlak işletmelerinin sosyal medya hesaplarının doğrulanabileceği bir altyapının kurulmasının sektörde güveni artıracağını ifade etti. Konuşmasını, "Kayıt dışılıkla mücadele edilmeli, tüketici korunmalı. Ancak dijital pazarlama kanalları kapatılmamalı, ilan platformları denetlenmeli ve değerleme sistemleri piyasa gerçekleriyle uyumlu hale getirilmeli" çağrısıyla tamamladı.
Algoritma 9 milyonluk evi 23 milyon hesapladı
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Mekânsal Veri Analiz Sistemi'ne (MEVA) ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özelmacıklı, mevcut algoritmaların piyasa gerçeklerinden uzak sonuçlar üretebildiğini savundu. Komitelerine iletilen bir örneği paylaşan Özelmacıklı, Beylikdüzü'nde 12 milyon TL'den ilana çıkan, 9 milyon TL bedelle satılan ve resmi değerleme raporunda 8,1 milyon TL olarak belirlenen bir taşınmazın sistem tarafından 23 milyon TL değerinde kabul edildiğini söyledi. Bu nedenle taraflara düzeltme yazısı gönderildiğini belirten Özelmacıklı, internet ilanlarının gerçek satış fiyatını yansıtmadığını ve algoritmaların yanlış sonuçlar üretebildiğini ifade etti. Banka ekspertiz raporları ile tapu kayıtlarının dikkate alınmamasının sektörde ciddi tedirginlik oluşturduğunu dile getiren Özelmacıklı, güvenli ödeme sistemiyle birlikte bu tartışmaların daha da artacağını kaydetti.
