VEYSEL AĞDAR
Son 1,5 ayda üretici yumurta fiyatlarında yaşanan düşüş sektörün gündemindeki yerini koruyor. Türkiye'nin önemli yumurta üretim merkezlerinden Afyonkarahisar ve Kayseri'de üretici fiyatlarındaki düşüş sürüyor. Geçen yıl iç piyasada yükselen fiyatları dengelemek amacıyla Ticaret Bakanlığı'nın ihracata kısıtlama getirdiği yumurtada bu kez fiyatlardaki gerileme dikkat çekiyor. Mayıs ayında yaşanan kısa süreli yükselişin ardından haziran ayında başlayan fiyat düşüşü bu ay da devam etti. Mayısta tanesi 4,1 lira olan duble yumurta 2.8 liraya geriledi. Üretici fiyatlarındaki adet başına 1,3 lira gerileme perakende raflarına da yansıdı. Ramazan öncesi 30'lu kolisi 300 liraya kadar çıkan yumurta, bugün marketlerde 140-180 lira bandında satılıyor. Geçen yılın aynı döneminde Mayısta tanesi 4,1 lira olan duble yumurta haziranda 3,7 liraya gerilemiş Temmuz da ise toparlanarak tekrar 4,0 lira çıkmıştı.
"Talepte mevsimsel daralma var"
Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, mayıs ayında yükselişe geçen fiyatların üreticiyi umutlandırdığını ancak beklenen toparlanmanın gerçekleşmediğini söyledi. Üretici fiyatlarında duble yumurtada adet başına yaklaşık 1,30 liralık gerileme yaşandığını belirten Afyon, fiyat düşüşünün temel nedeninin üretim fazlası ile talepte yaşanan mevsimsel daralma olduğunu kaydetti. Sektörün üretimini sezonluk beklentilere göre planladığını ifade eden Afyon, bu yıl yapılan öngörülerin gerçekleşmediğini belirtti. Turizm sezonundan beklenen hareketliliğin oluşmadığını söyleyen Afyon, okulların tatile girmesi, yaz döneminde İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerde nüfusun azalması, sıcak havalar ve tüketimdeki yavaşlamanın piyasadaki arz fazlasını artırdığını dile getirdi. Afyon, "Ürettiğimiz yumurtayı beklediğimiz ölçüde tüketemedik. Temmuz ve ağustos aylarında üretimimiz tüketimin oldukça üzerinde kaldı" dedi.
İhracat pazarını Ukrayna ve İran aldı
2024 yılında yaşanan kuş gribi nedeniyle oluşan arz daralmasının sektörde yanlış değerlendirildiğini belirten Afyon, bunun sonucunda normalin üzerinde üretim artışı yaşandığını söyledi. İç pazarın ve ihracatın artan üretimi karşılayacak ölçüde büyümediğini kaydeden Afyon, yeni ihracat pazarlarının açılamaması ve geçmiş dönemde uygulanan ihracat kısıtlamalarının da sektörü olumsuz etkilediğini ifade etti. Afyon, "Ticaret Bakanlığımız son dönemde ihracatı bir miktar rahatlattı ancak bu karar biraz geç geldi. Kaybedilen pazarları kazanmak zaman alacak" diye konuştu.
"Yapısal planlama güçlendirilmeli"
Sektörün yeniden dengelenebilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yürüttüğü planlama çalışmalarının yapısal olarak güçlendirilmesi gerektiğini belirten Afyon, lisanslama sistemi ve arz yönetiminin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Üretim fazlasının iç piyasada fiyat baskısı oluşturmak yerine ihracat ve işlenmiş yumurta sanayisine yönlendirilmesi gerektiğini ifade eden Afyon, "Önceliğimiz iç piyasanın dengeli şekilde beslenmesi olmalı. Fazla üretimi ise ihracat ve sanayi yoluyla değerlendirmeliyiz" dedi. Üreticinin zarar ettiğini belirten Afyon, Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan üretim ve yem desteği, Ticaret Bakanlığı'ndan ise ihracat üzerindeki tüm kısıtlamaların kaldırılmasını beklediklerini söyledi.
