MARUF BUZCUGİL-MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’de faaliyette bulunan küresel ilaç şirketlerinin ağırlıklı olduğu Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AİFD) Genel Sekreteri Ümit Dereli, ilaç fiyatlama sistemi, fiyatta kullanılan özel kur nedeniyle mevcut durumun taşınamaz noktada olduğunu söyledi.
EKONOMİ Ankara Temsilciliğini ziyaret eden Ümit Dereli, ana gündemlerinin Türkiye’nin yeni teknolojik ilaçlara erişimini sağlamak olduğunu ancak güncel kur-fiyat tartışmalarının öne çıktığını kaydetti. Ümit Dereli, başta değer bazlı fiyatlama olmak üzere, yenilikçi ilaçlara erişim konusunun tartışılmasını önemsediklerini, kısa vadede ise güncel kurun halen yüzde 60’ı olan ayarlamanın önceden olduğu gibi yine yüzde 70’e yükseltilmesi ve yıl içinde iki kez güncelleme yapılmasını talep ettiklerini açıkladı.
“Asıl konumuz fiyat değil”
Ümit Dereli, Türkiye’de ilaç sektöründe düzenleme tarafının iyi çalıştığını, ancak fiyat tartışmasının öne çıkması nedeniyle sıklıkla gündeme geldiğini belirtti. Dereli, “Aslında, AİFD’nin konusu fiyat değil. Konumuz aslında Türkiye’deki hastaların yeni tedavilere, yeni ilaçlara ulaşmasını sağlamak. Devletin, ilaç sektörünün kâr etmesini sağlamak sorumluluğu yok. Devlet kuralları koyar, herkes işini yapar basiretli tacirler kâr eder. Ancak devletin sosyal devlet olarak, insanların sağlık hizmetlerine erişimini sağlaması gerekiyor. Hangi fiyatla alıyor, yüksek mi değil mi elbette devletin kaynaklarını en verimli şekilde kullanacak” yorumunu yaptı. Dereli, uygun bir rekabet ortamının korunması gerektiğini anlattı.
Türkiye’nin kamu ilaç fiyatlama politikasının “zorlayıcı boyutta” olduğunu söyleyen Ümit Dereli, “Herhalde tarihinde en zorlayıcı boyutunda. Onu çok net ifade edebilirim. Biz de zaten hükümetin farklı temsilcileri ile konuşuyoruz. Artık mevcut yapıyla bunu daha fazla sürdürmek olası değil” yorumunu yaptı. Dereli, kamunun imkanlarını iyi yönetmek istediğinin farkında oldukları mesajını sürekli ilettiklerini, köklü-dramatik bir dönüşüm beklemediklerini vurgulayarak, “En azından şunu diyoruz: Kullanılan kur çarpanı yüzde 60’tan yüzde 70’e çıkartalım ve yılda iki kez belirleyelim” diye konuştu.
■ Araştırma yatırımları artıyor”
Türkiye’nin klinik araştırmalarda ilerleme sağladığını, bu konunun da geliştirilmesi yönünde çalışmalar yaptıklarını kaydetti. AİFD’nin üyesi 21 firmanın 2023’te Türkiye’ye yaptıkları araştırma yatırımlarının 423 milyon dolara ulaştığını vurgulayan Dereli, bunun daha da geliştirilmesinin mümkün olduğunu söyledi. Dereli, yatırımlar konusunda da mevzuat ve başta fiyat politikaları olmak üzere geniş kapsamlı düzenlemelere ihtiyaç olduğunu, en azından bu alanda niyetini ortaya koyması gerektiğini kaydetti. Türkiye’de GSYH’nin yüzde 3,7’si seviyesindeki sağlık yatırımlarının çok düşük kaldığını belirten Dereli, bu alana daha fazla kamu kaynağı ayrılması gerektiğini vurguladı.
