Vantage Market Research araştırmasına göre 2022 yılı sonu itibariyle 128,3 milyar dolar pazar büyüklüğüne sahip olan küresel denim pazarı, yıllık ortalama yüzde 4,3 büyüme ile 2023’te 133,8 milyar dolar büyüklüğe ulaştı. Bu yıl sonu ise bu rakamın 140 milyar dolara yükselmesi bekleniyor. Türkiye ise söz konusu alanda önemli oyunculardan biri olsa da son yıllarda güç kaybediyor.
Sürdürülebilirlik ve çevreci üretim gibi alanlarda öne çıkan Türkiye, fiyat konusunda aynı rekabetçiliği sürdüremiyor. Yıllık ortalama 1,5 milyar dolar ihracat ile üretimde dünyada 4'üncü sırada yer alan Türkiye, bu nedenle pazar payını başta Mısır olmak üzere işçilik maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere kaptırıyor.
Denimin daha fazla emek yoğun bir alan olduğunu, Türkiye’nin de bu alanda rekabetçiliğini kaybettiğini dile getiren sektör temsilcileri, bu yıl bu nedenle denim ihracatının konfeksiyon sektöründen çok daha yüksek oranlı bir düşüş göstermesini beklediklerini, düşüş oranının ise yüzde 10’u geçeceğini dile getirdi. 2021’de 2 milyar dolara yaklaşan denim konfeksiyon ihracatının bu yıl sonunda 5 yılık ortalamanın da altında gerçekleşeceği ve bu değerin son 4 yılın en düşük seviyesi olacağı tahmin ediliyor.
İlk yarıda 729 milyon dolarlık ihracat gerçekleşti
Türkiye’nin denim gibi ihracatı 2019’da 1 milyar 598 milyar dolar, 2020’de 1 milyar 395 milyar dolar, 2021’de 1 milyar 804 milyon dolar, 2022’de 1 milyar 752 milyon dolar ve 2023 sonunda ise yüzde 7,9 düşüşle 1 milyar 613 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu yıl ilk yarıda söz konusu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,6 düşüşle 729 milyon dolara geriledi. 6 aylık denim giyim ihracatındaki ürünlerin detaylarına bakıldığında ise en çok ihraç edilen ürünün kadın ve kız çocuklar için denim pantolon ve şortlar olduğu görülüyor. Söz konusu üründe 2024 yılının Ocak-Haziran döneminde, 409,2 milyon dolar ihracat gerçekleştirildi.
Türkiye’nin denim giyim ihracatındaki en büyük pazarı Hollanda’ya 2024 yılının Ocak-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 48,8 artışla 154 milyon dolar değerinde ihracat gerçekleştirilirken, ikinci sıradaki Almanya’ya yüzde 12,9 düşüşle 109 milyon dolar değerinde, üçüncü sıradaki İspanya’ya ise yüzde 38,3 düşüşle 108 milyon dolar değerinde denim giyim ürünü ihraç edildi. En çok ihracat yapılan ilk 10 ülke içerisinde en önemli ihracat düşüşü yüzde 38,3 ile İspanya’da görülürken, en önemli artış ise yüzde 114,5 ile İsveç pazarına yapılan ihracatta kaydedildi.
İşçilik ücretleri dezavantaj oldu
Dokuma, daha fazla emek gerektiren ürünler arasında yer alıyor ve bu alanda da Türkiye rekabetçiliğini kaybettiği için fiyat tutturmakta zorlanıyor. TOBB Konfeksiyon ve Hazırgiyim Meclisi Başkanı Şeref Fayat, “Bu alandaki düşüş çok daha yüksek seviyeye çıkıyor. Denim ağırlıklı dokuma pantolon ihracatı örme ihracata göre biraz daha negatif ayrılıyor” dedi. Fayat, “Örme maliyetleri arasındaki emeğin payı ile dokumadaki aynı değil. Bu kalemde yüzde 12 düşüş bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Mısır’ın özellikle denimde çok rekabetçi olmasının da bu düşüşte önemli bir etken olduğunu dile getiren Fayat, şöyle devam etti: “Mısır’da şu an gidip çok ince işleri yapamıyorsunuz. Denim bu işin en kabasıdır. Dokuma fabrikası önce denim ile başlar çok daha kolaydır. Orada su ve enerji çok daha bol olup da kaba ürünlere girmek kolay olduğu için Mısır bizden önemli oranda pay aldı. Bölgedeki yatırımların da önemli kısmı denim grubunda gerçekleşti. Son dönemde büyük denim oyuncuları, Anadolu’daki büyük yatırımcılar ya ülkeye taşındılar ya da yeni kapasite yarattılar.”
Kg başına ihracat değeri 22 doları geçti
Türkiye’nin 2024 yılı Ocak-Haziran dönemi itibariyle hazır giyim ve konfeksiyon sektöründeki kg başına ihracat fiyatı 15,4 dolar olarak kaydedilirken, denim giyimde bu rakam 22,7 dolara yükseldi. Bu rakam aynı zamanda son beş yıllık süreçte denim giyimde en yüksek ihracat birim fiyatı olarak kaydedildi. Söz konusu değer ile birlikte 2019’dan itibaren 5 yıllık süreçte denim giyim ihracat birim fiyatı yüzde 3,1 oranında artmış oldu. Sektör ithalatına bakıldığında ise kurun da etkisi ile son yıllarda artış eğilimi dikkat çekiyor. TÜİK rakamlarına göre 2020’de 103 milyon dolar olan denim konfeksiyon ithalatı 2021’de 112 milyon, 2022’de 161 milyon dolar, 2923’te 219 milyon dolara çıktı. bu yıl ise söz konusu rakamın 250 milyon dolara yaklaşması ve tüm zamanların rekorunu kırması bekleniyor.
Denim pazarı 2030’da 180 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşacak
Vantage Market Research araştırmasına göre küresel denim jeans pazarı, 2022 yılı sonu itibariyle 128,3 milyar dolar pazar büyüklüğüne sahipken, 2023-2030 yılları arasında pazarın yılda ortalama yüzde 4,3 oranında büyüyerek 2030 sonu itibariyle 179,7 milyar dolar büyüklüğe ulaşması tahmin ediliyor. Çeşitli raporlara göre dünya denim giyim pazarında Avrupa Birliği yüzde 40 ile en büyük pazar payına sahipken, ülke bazında dünyanın en büyük denim pazarı ise ABD olarak tespit ediliyor. Denim jeans’te 2022 yılı küresel pazar büyüklüğü 3 milyar 145 milyon adet olarak tahmin edilirken, bu rakamın 2026 sonunda 3 milyar 460 milyon adete kadar çıkacağı öngörülüyor.
