YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Yerli üretimi artırma ve cari açığı sınırlama hedefiyle son yıllarda devreye alınan düzenlemeler, cep telefonu pazarında beklenen etkiyi yaratmadı. İç pazarda üretimi teşvik eden vergi ve yatırım politikalarına rağmen, tüketici tercihleri ve fiyat dengeleri ithal ürünlerin ağırlığını korumasına yol açtı. Talebin güçlü seyrettiği, teknoloji yenileme hızının arttığı pazarda ithalat, 2025 yılında yeniden ivme kazanarak rekor seviyelere yaklaştı. Ortaya çıkan tablo, cep telefonu pazarında yerli üretim hedefleri ile piyasa gerçekleri arasındaki makasın henüz kapanmadığını gösterdi. Taksit düzenlemeleri de talep üzerinde belirleyici unsurlar arasında yer aldı. Bir yıl öncesine kadar 12 bin TL’ye kadar olan cep telefonlarında 12 ay taksit uygulanırken, yapılan son düzenleme ile fiyatı 20 bin TL’ye kadar olan cep telefonlarına 12 ay, bu tutarın üzerindeki modellere ise 3 ay taksit imkânı getirildi.
Pahalı üst segment cihazlara talep hala yüksek
Bu düzenlemelere rağmen ithal telefonların pazar payı artmaya devam etti. 2018 yılında 9,8 milyon adet ve 1,96 milyar dolar olan cep telefonu ithalatı, 2019’da adet bazında 12,1 milyon ile zirve yaptı. 2020 ve 2021 yıllarında pandemi koşulları, döviz kurlarındaki artış ve iç talepteki yavaşlama nedeniyle ithalat adetleri 4,3 milyon seviyelerine kadar geriledi. Ancak bu düşüş kalıcı olmadı. 2022’den itibaren ithalat yeniden artış trendine girdi. 2023’te ithalat adedi 3,2 milyon olarak gerçekleşmesine rağmen, değer bazında 2,37 milyar dolara yükseldi. Bu tablo, tüketicinin daha pahalı ve üst segment cihazlara yöneldiğini ortaya koydu. 2024’te ithalat 5 milyon adet ve 2,61 milyar dolar olurken, 2025’te artış daha da hızlandı. 2025 verilerine göre cep telefonu ithalatı 6,1 milyon adet ve 3,03 milyar dolar ile rekor seviyelere yaklaştı. Bu artışta, geçmiş yıllarda milyon adetlere ulaşan yurt dışından getirilen cihazlara uygulanan kayıt ücretinin yükseltilmesiyle bu alanda yaşanan düşüş de etkili oldu. Kayıt ücreti geçen yıl 46 bin 614 TL iken, bu yıl 54 bin 258 TL’ye çıktı. Söz konusu artış, yurt dışı cihazların cazibesini önemli ölçüde azalttı.
İhracatta sert gerileme
İthalattaki artışın aksine, ihracat cephesinde zayıf bir tablo öne çıktı. 2024 yılında 96 bin adet olan cep telefonu ihracatı, 2025’te 57 bin adede gerileyerek dış pazarlarda kalıcı bir büyüme sağlanamadığını gösterdi. Bu görünüm, sektörde büyümenin büyük ölçüde iç pazara dayandığını, ihracat tarafında ise ölçek ve katma değer sorunlarının devam ettiğini ortaya koydu. 2018–2025 dönemine ait veriler de ihracatta sürdürülebilir bir artış yakalanamadığını gösteriyor. 2018 yılında 504 bin adet ve 33 milyon dolar seviyesinde olan cep telefonu ihracatı, sonraki yıllarda sert bir düşüş yaşadı. 2019’da ihracat adedi 188 bine, değeri ise 17,9 milyon dolara gerilerken, 2020’de pandemi koşullarının da etkisiyle ihracat 69 bin adet ve 7,9 milyon dolar ile dip seviyeleri gördü. Bu gerilemede, küresel tedarik zincirindeki aksamalar ve Türkiye’nin cep telefonu ihracatının büyük ölçüde yeniden ihracata dayanması etkili oldu.
2021–2023 döneminde ihracatta sınırlı bir toparlanma yaşansa da bu artış kalıcı olamadı. Bu yıllarda ihracat adedi 90–98 bin bandında seyrederken, değer bazında 15–17 milyon dolar aralığında kaldı. 2024’te ihracat yeniden düşüşe geçerek 96 bin adet ve 15,1 milyon dolar seviyesine geriledi. 2025 verileri ise ihracattaki zayıf seyrin devam ettiğine işaret etti. Yılın mevcut döneminde ihracat 57 bin adet ve 13,6 milyon dolar olarak gerçekleşti.
