YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Son birkaç yıldır kapanma ve istihdam kayıpları ile gündemde olan ve 3 yılda 300 bine yakın istihdam çıkışının gerçekleştiği tekstil ve hazır giyim sektöründe 2024 yılı rakamları da belli oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerinden derlenen bilgilere göre 2023 yılı sonunda iki sektörde 1 milyon 24 bin 976 olan toplam istihdam, 959 bin 395’e geriledi.
İki sektörün bir yıllık istihdam kaybı 65 bin 581 olarak gerçekleşti. En yüksek istihdam kaybı hazır giyim sektöründe yaşandı ve bu alanda çalışan sayısı 12 aylık dönemde 52 bin 768 adet birden gerileyerek 574 bin seviyesine düştü. Tekstilde ise istihdam sayısı 12 bin 813 düşüşle 384 bin 711’e geriledi. Yine Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre iki sektörde faaliyet gösteren firma sayısı 61 bin 352’den 59 bin 101’e geriledi.
Giyimde kayıp çok daha yüksek
Tekstil ve hazır giyim sektörü, son yıllarda giderek büyüyen istihdam kayıplarıyla dikkat çekiyor. Çok daha fazla sayıda küçük işletmenin faaliyet gösterdiği hazır giyim sektörü ise bu kaybın çok daha fazla yaşandığı alan olarak öne çıkıyor. Zira son iki yılda giyimde istihdam kaybı 163 bini aştı. Tekstil ve hazır giyim sektörü, küresel ekonomik belirsizlikler, artan üretim maliyetleri, düşük kur ve yurtdışı pazarlardaki daralma gibi faktörlerden büyük ölçüde etkileniyor. Özellikle asgari ücretteki artış ve yüksek finansman maliyetleri, firmaların maliyet yükünü artırarak istihdamın daralmasına yol açıyor. Öte yandan, düşen ihracat talebi ve artan ithalat, sektörün rekabet gücünü zorluyor. Uzakdoğu’dan gelen düşük maliyetli ürünler, yerli üreticiler için önemli bir tehdit oluşturuyor. Sektör temsilcileri, devletin teşvik mekanizmalarını güçlendirmesi, istihdamı koruyacak politikalar geliştirilmesi ve ithalat baskısına karşı yerli üretimi destekleyen adımlar atılması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, Türkiye’nin geleneksel olarak güçlü olduğu tekstil ve hazır giyim sektörlerinde firma kapanmaları ve istihdam kayıplarının devam edebileceği belirtiliyor.
■ Veriler kaybın devamını işaret ediyor
Peki iki sektör için göstergeler önümüzdeki dönem için neyi işaret ediyor? Burada ise İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan PMI endeksi önemli ipuçları barındırıyor. Türkiye Sektörel PMI verilerine göre takip edilen 10 sektör içinde en keskin düşüşler giyim ve deri ürünleri ile tekstil sektörlerinde gerçekleşti. Genel olarak bakıldığında tekstil üretiminde yavaşlama şubat ayında da devam etti. Düşüş Ocak ayına göre hız kesmesine rağmen belirgin seyretti ve takip edilen 10 sektör içerisindeki en yüksek oranda kaydedildi. Yeni siparişler de Şubat’ta keskin bir şekilde yavaşlamaya devam etti. Firmalar, üretim gereksinimlerindeki azalmaya bağlı olarak istihdamı, satın alma faaliyetlerini ve stoklarını azaltmayı sürdürdü. Yine İSO’nun sektörel PMI verilerine göre, giyim ve deri ürünleri firmalarında da istihdamın üst üste 9 aydır azaldığına işaret etti ve söz konusu azalış ocak ayına göre hız kazandı. Birikmiş işlerde Nisan 2020’den bu yana en belirgin düşüşün yaşanması sonucunda azalan kapasite baskısı, istihdamın da daralmasına yol açtı. Birikmiş işlerdeki düşüş, pandemi dönemi hariç tutulduğunda anket geçmişinin en yüksek oranında kaydedildi. Tüm bu gelişmeler hem tekstil hem de hazır giyimde devam eden istihdam çıkışlarının devam edeceğini işaret etti. İki sektörün temsilcileri de söz konusu riske işaret ederek KOBİ’leri kapsayan ve bu nedenle sektörlerin yüzde 65’inin faydalanamadığı çalışan desteğinin kapsamının genişletilmesi gerektiğini dile getiriyor.
■ Giyimde kapasite 3 yılın dibinde
Bu yılın ilk iki ayı için göstergeler düşüşü işaret ediyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından açıklanan verilere göre bu yılın ocak-şubat döneminde tekstil sektöründe ihracat yüzde 0,5 düşüş ile 1 milyar 586 milyon dolara gerilerken, hazır giyim ise ihracatta yüzde 5 düşüş göstererek 5 milyar 979 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. kapasite kullanım oranı ise giyimde şubat ayında yüzde 74,3 ile mayıs 2021 Mayıs ayından bu yana en düşük seviyeye gerilerken bu oran tekstil sektöründe ise yüzde 71,7 olarak gerçekleşti.
