DUYGU GÖKSU/İZMİR
Geçtiğimiz yıl fiyatların ve desteklemelerin maliyetleri karşılamaması ve kuraklık nedeniyle umduğunu bulamayan pamuk üreticilerinin büyük bölümü bu yıl rotasını buğday ve arpaya çevirdi. Son günlerde etkili olan yağışlar bir yandan buğday ve arpa ekim alanlarını bozarken, bir yandan da kuraklık endişesini azalttı. Bozulan alanlara pamuk ekilmesi umudu ise hala geçen yılki seviyelerini koruyan düşük ürün fiyatı ve yüksek maliyet engeline takıldı. 2025 yılı boyunca bölgede yaşanan şiddetli kuraklık, tarımsal sulama ihtiyacını artırarak endişeleri zirveye taşımışken, 2026’da yağışların artmasıyla kuraklık endişesi azalsa da, sektör temsilcileri, bazı üreticilerin pamuğa dönüş yapabileceğini ancak tarımsal desteklemeler yetersiz kalırsa bu durumun yeniden değişebileceğini söylediler.
Fevzi Çondur: Zarar tazmin edilmezse, üretici yeniden pamuğa yönelmez
Kuraklık endişesi geçse de pamuktaki fiyat istikrarının hala sağlanamadığına dikkat çeken Ulusal Pamuk Konseyi (UPK) ve Aydın Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Fevzi Çondur, “Pamuk fiyatları maalesef hala 25 - 26 TL seviyelerinde seyrediyor. Üretim maliyeti ise 35 TL’yi aşıyor. Üretici her kilogramdan 9 TL zarar ediyor. Mart sonuna kadar fiyatlarda yükselme meydana gelmezse, yağışlar yüzünden bozulan buğday arazilerine tekrar pamuk ekilmesi söz konusu olmaz. Destekleme ile ilgili de hala net bir şey söylenmiyor. Yeni destekleme modeline geçildi. Geçen yıl mazot, gübre desteği, kilogram başına 1 TL 60 kuruştu, bunların toplam tutarı bin 100 TL civarındaydı. Yeni destekleme modelinde ise mazot, gübre ve tohum için dönüm başına toplam bin 98 TL veriliyor. Yani tutar değişmedi, hatta sembolik olarak 2TL aşağı düştü. Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü bize söylediği; ihtiyaç olması durumunda, daha önce olduğu gibi kilogram üzerinden ek sübvansiyon yapılabileceği yönünde. Bu konuyu Tarım ve Orman Bakanına, Cumhurbaşkanı Yardımcısına da ilettik ancak şu an için herhangi bir olumlu veya olumsuz dönüş olmadı” diye konuştu.
Çondur, Buğday ekili alanlarda eğer su altında kalan veya bozulan yerler varsa, oralarda yüksek ihtimalle ayçiçeği üretimi yapılacağını, bozulmayan yerlerde ise üreticinin buğday üretimine devam edeceğini sözlerine ekledi.
Bülent Uçak: “Pamuk üretimi için son deneme yılı olabilir”
Yağışlardan sonra pamuğa dönüş yaşanacağını ancak bunun yeterli olmayacağını söyleyen İzmir Ticaret Borsası (İTB) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bülent Uçak, “Üreticinin maliyetlerini karşılayamadığı bir ürüne, sadece yağmur yağdı veya su arttı diye yüzde 100 oranında geri döneceği düşünülmemeli. Yağışların sağladığı en büyük avantaj, su yetersizliği nedeniyle bitkiye bakamama ve verim alamama gibi temel sorunları ortadan kaldırması oldu. Ancak, girdi maliyetleri hala yüksek. Ürünlerin piyasa fiyatları ise maalesef maliyetlerle doğru bir korelasyon içerisinde değil” değerlendirmelerinde bulundu.
Yağmurlardan önce, Türkiye genelindeki pamuk alanlarında yüzde 60 ile yüzde 70 civarında beklenen daralmanın, su sorununun çözülmesiyle birlikte belki yüzde 40 ile yüzde 50 seviyelerine gerileyebileceğini söyleyen Uçak, “İnsanların zihninde, ‘Bu imkan varken alanımızın bir kısmını yine pamuğa ayıralım veya bir kez daha deneyelim’ fikri oluştu. Fakat herkesin kar etmek için üretim yaptığı unutulmamalı. Üretici son üç yıldır zarar ediyor. Bu yıl, pamuk üretimi için son deneme yılı olabilir. Ekim alanları daralacaktır ama durumu mart sonu veya nisan başına kadar izlemek gerekir” diye konuştu.
Muzaffer Turgut Kayhan: “Pamuk için olumlu sinyal geldi”
Söke Ovası’nın yağışlardan dolayı şu anda adeta göle dönüştüğünü ifade eden İyi Pamuk Uygulamaları Derneği (İPUD) Başkanı Muzaffer Turgut Kayhan, “Bu durumda üretici pamuğu tercih edebilir. Bu sene barajlardaki doluluğun da, yağışların artışıyla beraber daha iyi bir durumda olacağını düşünüyorum. Barajlardaki doluluk oranları yüzde 20 ile yüzde 30 civarında arttı. Pamuk için olumlu bir sinyal gelmiş oldu” dedi.
