ESRA ÖZARFAT/BURSA
Türkiye’de kalıp sektörü, artan maliyetler ve küresel rekabete rağmen yarım milyar doları aşan dış ticaret hacmiyle sanayideki stratejik konumunu koruyor. Son beş yılda yıllık 600–830 milyon dolar bandında seyreden sektör, 2024’ü 753 milyon dolarlık dış ticaret hacmiyle kapatırken, 2025’in ilk yarısında 397 milyon dolara ulaştı. Ancak ithalatın ihracatın üzerinde seyretmesi, yüksek katma değerli kalıplarda dışa bağımlılığın sürdüğünü ortaya koyuyor. Kalıp işçilik ortalaması Türkiye’de 32 euro/saat iken Portekiz’de 46 Euro/saat, İtalya’da 53 euro/saat. Buna karşın kalıp işçilik ortalaması Çin’de 26 euro/saat. Türkiye’nin işçilik maliyetlerinde Avrupa’ya kıyasla avantajlı konumda olduğu görülse de kur ve yan maliyetler bu avantajı sınırlıyor. Ulusal Kalıp Üreticileri Birliği (UKUB) Yönetim Kurulu Başkanı Şahan Eçin, 2025 yılında doluluk oranlarının yüzde 50–60 seviyelerinde kaldığını söyledi. Kalıp sektöründe Avrupa’nın önde gelen ülkeleri olan Almanya, İtalya ve Portekiz’de de durumun Türkiye’den farklı olmadığını belirten Eçin, Çin’deki gelişmelerin ise ayrıca dikkatle izlenmesi gerektiğini söyledi. Çin’de ekim ayında yüzde 60 seviyelerinde olan doluluk oranlarının kasım ve aralık aylarında yüzde 40’lara kadar gerilediğine dikkat çeken Eçin, bu durumun küresel rekabet açısından ciddi riskler barındırdığını ifade etti. Çin’in özellikle makine sektöründe üretim fazlası sorunuyla karşı karşıya olduğunu belirten Şahan Eçin, kalıp sektörünün daha butik bir yapıya sahip olmasına rağmen, Çinli firmaların artan temas ve işbirliği taleplerinin bu baskının bir göstergesi olduğunu söyledi.
“Rakibimiz Çin, çok kuvvetli ve son derece agresif”
Sektörün en büyük sorunlarından birinin finansmana erişim olduğuna dikkat çeken Şahan Eçin, özellikle kaliteli ve uygun maliyetli kaynağa ulaşmanın her geçen gün zorlaştığını dile getirdi. Türkiye’nin artık maliyet açısından tercih edilebilir ülkeler liginden çıktığını söyleyen Eçin, “Finansal zorlukları yönetmeye çalışırken bir yandan da bu ağır rekabet ortamında ayakta kalma mücadelesi veriyoruz” dedi. Korumacılık, anti-damping ve benzeri önlemlerin kalıcı bir çözüm olmadığını vurgulayan Eçin, asıl çıkış yolunun teknolojiye yatırım, katma değerli üretim ve zamanında, kaliteli teslimat olduğunu ifade etti. Bu noktada sektörün tek ve çok güçlü bir rakibi olduğunun altını çizen Eçin, “Rakibimiz Çin. Çok kuvvetli ve son derece agresif. Her alanda” değerlendirmesinde bulundu. Yeni proje sayısındaki azalma ve artan hedef fiyat baskısının 2026’yı 2025’ten daha zor hale getireceğini öngören Şahan Eçin, bir diğer görünmez rakibin ise yüksek enflasyon olduğunu söyledi. Eçin, “Artık mal değil, enflasyon ihraç etmeye çalışıyoruz. Bu sektörümüz için ciddi bir risk” diye konuştu.
