FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası tarafından ‘’Ukrayna’nın Anti-Damping Kararının Antalya Tarımsal İhracatı ve Ekonomisine Etkileri’’ başlıklı rapor hazırlandı. Rapor, TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır tarafından Borsayı ziyaret eden önceki dönem Dışişleri Bakanı Antalya Milletvekili Mevlüt Çavuşoğlu’na verildi.
Raporda, Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticari ilişkilerin, özellikle tarım sektörü açısından büyük önem taşıdığı belirtilirken, Antalya’nın, yaş meyve sebze ihracatında Türkiye’nin öncü ili olduğu ve Ukrayna’nın da bu ihracatın en önemli pazarlarından birini oluşturduğuna dikkat çekildi.
Anti-damping Antalya ekonomisini etkiledi
Ukrayna’nın Türk menşeli domates ve salatalık ithalatına karşı aldığı anti-damping kararının, üreticilerden ihracatçılara, tarımsal ticaret erbabından Antalya ekonomisine kadar geniş bir kesimi doğrudan olumsuz etkilediği ifade edilen raporda şu görüşlere yer verildi.
‘’Ukrayna Ekonomi Bakanlığı, 7 Nisan 2024 tarihinde Türkiye menşeli taze domates ve taze salatalık ithalatına yönelik anti-damping soruşturması başlatmış, soruşturma sonucunda geçtiğimiz günlerde beş yıl süreyle geçerli olacak yeni vergiler devreye alınmıştır. Bu kapsamda domates ithalatında ilgili firmalara yüzde 25, diğer firmalara yüzde 26,9, salatalık ithalatında ise ilgili firmalara yüzde 20,1, diğer firmalara yüzde 22,8 oranında vergi uygulanacaktır. Bu vergiler mevcut yüzde 10 gümrük vergisine ilave edilmiştir. Yaş meyve sebze sektöründe dünyada nadir görülen bu uygulama, özellikle Antalya’yı doğrudan etkilemiştir.’’
Antalya, Ukrayna’ya ihracatta kilit rol oynuyor
Antalya’nın, Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatında merkezi bir role sahip olduğu ifade edilen raporda, 2024 yılında Türkiye’nin Ukrayna’ya gerçekleştirdiği taze domates ve salatalık ihracatının toplam büyüklüğünün 80 milyon dolara ulaştığı, bunun 57 milyon dolarlık kısmının ise Antalya’dan yapıldığı belirtildi. Raporda, şöyle denildi:
‘’Böylece Antalya, ülke ihracatının yüzde 72’sini tek başına gerçekleştirmiştir. Domates ihracatında Türkiye’den Ukrayna’ya gönderilen ürünlerin yüzde 68’i, salatalıkta ise yüzde 84’ü Antalya kaynaklıdır. Antalya’nın ihraç ettiği domateslerin dörtte biri Ukrayna’ya satılmıştır. Bu rakamlar, alınan kararın Antalya için hayati öneme sahip bir pazar kaybı anlamına geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Kararın etkileri çok yönlüdür. İhracatımız bakımından önemli bir pazar kaybı yaşanacak, iç piyasada arz fazlası oluşacak ve fiyatlar düşecektir. Bu durum, gelirlerin azalmasına ve istihdamın riske girmesine yol açacaktır. Antalya ekonomisi açısından ise tarımsal üretimden lojistiğe, paketlemeden soğuk hava depolarına kadar geniş bir alanda zincirleme olumsuz etkiler yaratacaktır.’’
"İhracatçılara ek destek verilmeli"
Antalya ekonomisi ve ihracatçıların bundan etkilenmemesi için ek destekler verilmesi istenen Raporda, şu görüşlere yer verildi:
‘’Bu noktada alınması gereken önlemler hem kısa hem de uzun vadeli olmalıdır. Öncelikle Ukrayna ile diplomatik temaslarda bulunulmalı, Serbest Ticaret Anlaşması’nın ruhuna aykırı bu karar gündeme getirilmelidir. Dünya Ticaret Örgütü nezdinde hukuki girişimler değerlendirilmelidir. Eşzamanlı olarak ihracatçıların yeni pazarlara yönelmesi için ilave destekler sunulmalı; Orta Asya, Körfez ülkeleri ve Doğu Avrupa başta olmak üzere alternatif pazarlar geliştirilmelidir. Almanya ve AB ülkelerinde mevcut pazarların derinleştirilmesi de önem taşımaktadır. Üretici ve ihracatçılar için acil destek programları devreye alınmalıdır. Anti-damping vergilerinden doğan kayıpların telafisi için mali destekler, lojistik ve navlun teşvikleri sağlanmalıdır. Sonuç olarak Ukrayna’nın aldığı anti-damping kararı, kısa vadede üreticilerimize, ihracatçılarımıza ve Antalya ekonomisine ciddi zarar verecektir. ‘’
"Stratejik tehdit"
Antalya’nın domates ve salatalık ihracatındaki yüzde 72’lik payı dikkate alındığında bu kararın Antalya için stratejik bir tehdit olduğuna dikkat çekilen raporda, ‘’Antalya’nın tarımsal ihracat gücünü koruması ve geliştirmesi için acil destek önlemlerinin alınması hayati öneme sahiptir. Kentimizin ve ülkemizin Ukrayna’ya tarımsal ihracatının 2020-2024 döneminde istikrarlı bir yükseliş göstermiştir. Hem miktarda hem de tutarda sürekli artış yaşanmıştır.’’ denildi.
Ukrayna’ya ihracat
Rapora göre, 2024 yılında 2020’ye kıyasla Türkiye’nin Ukrayna’ya toplam tarımsal ihracat- yüzde 42, Antalya’nın ihracatı yüzde 58 artış gösterdi. Toplam yaş meyve sebze ihracında Türkiye yüzde 33, Antalya yüzde 58, domateste Türkiye yüzde 66, Antalya yüzde 78 ve hıyarda Türkiye yüzde 79, Antalya yüzde 75 artış yakaladı. Antalya’dan 2024 yılında Ukrayna’ya toplam tarımsal ihracat 104 milyon dolar, Yaş meyve sebze 92 milyon dolar, domates 41 milyon Dolar ve hıyar ise 16 milyon Dolar gerçekleşti. Türkiye’den yapılan toplam tarımsal ihracatın yüzde 21’ni, toplam yaş meyve ve sebzenin yüzde 36’sını, domatesin yüzde 68’ni ve hıyarın da yüzde 84’nü Antalya’dan yapıldı. Antalya’dan yapılan toplam tarımsal ihracatın yüzde 9’u, toplam yaş meyve ve sebzenin yüzde 14’ü, domatesin yüzde 24’ü ve hıyarın da yüzde 43’ü Ukrayna’ya yapıldı.
Raporun sonuç bölümünde ise şöyle denildi:
‘’Kentimiz tarımsal ihracat performansı, tüm zorluklara karşın ülkemiz ortalamasının üzerinde bulunmaktadır. Bu durumu daha da geliştirmeye çalışıyoruz. Döviz fiyatlarındaki en az yüzde 30 ucuzluk bizleri ziyadesiyle zorlarken Ukrayna’nın ortalama yüzde 25 gibi yüksek oranda ilave anti-damping tarifesi bu pazarımız bakımından yok edici bir duvar örmüştür. Yukarıdaki yüksek oranlar ve istikrarlı artan hacimler dikkate alınmaya değer durumdadır. Bu pazarı kaybetmemiz; tüm sektörümüz, üreticimiz ve kentimiz için maliyeti yüksek bir bedel oluşturmaktadır.’’
