FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Ukrayna’nın geçen yıl Türk domates ve salatalığı için başlattığı antidamping soruşturmasını tamamlayarak Türk firmalarına yüzde 25 ve yüzde 26,9 oranında antidamping vergisi uygulamaya başlaması yaş meyve sebze ihracatçılarında paniğe yol açtı. Türkiye’nin geçen yıl Ukrayna’ya gerçekleştirdiği 80 milyon dolarlık domates ve taze salatalık ihracatı tehlikeye girdi.
Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu, dünya ticaretinde antidamping soruşturmalarının sanayi ürünleri için uygulandığını, Ancak ilk kez Ukrayna’nın tarım ürünlerine antidamping soruşturması başlattığını söyledi.
Türkiye ile Ukrayna arasında 3 Şubat 2022 tarihinde Serbest Ticaret Anlaşması imzalandığını ve anlaşmanın 4 Ekim 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak onaylandığını anımsatan Çavuşoğlu, şunları kaydetti:
‘’Öte yandan, Ukrayna Ekonomi Bakanlığı tarafından 07/04/2024 tarihinde (diğer bir ifade ile STA süreci ile eş zamanlı olarak) ülkemiz menşeli "Taze salatalık" ve "Taze domates" (0707.00 ve 0702.00 Gümrük Tarife Pozisyonlarında yer alan) ithalatına karşı bir anti-damping soruşturması başlatılmıştır. Anti damping uygulamaları Dünya Ticaret Örgütü kurucu anlaması eki mevzuat çerçevesinde yürütülen ve çok büyük oranda sanayi ürünlerinin dampingli olarak ticaret konu olmasını engellemeye yönelik bir mevzuattır. Tarım ürünlerine yönelik uygulama bugüne kadar hemen hemen hiç görülmemiştir. Soruşturma/önlem süreçlerinin sanayi ürünlerindeki kesin maliyet hesapları üzerinden yapılması buna mukabil tarım ürünlerinin istihsal sürecinin ve fiyat oluşumunun doğası gereği sürekli değişen yapısı uluslararası ticarette bu önemlerin tarım ürünleri ticaretinde başvurulan bir ticaret önlemi olamamasının temel gerekçesidir.‘’
Ancak Ukrayna tarafının son dönemde Türk ürünlerine yönelik olarak STA ile öngörülen serbest ticaretin ruhuna aykırı bir şekilde yoğun bir ticaret önemli uygulamasına başvurduğuna dikkat çeken Çavuşoğlu, şöyle devam etti:
‘’Nitekim tarım ürünleri yanında aynı tarihte Ukrayna tarafından Ülkemiz menşeli radyatör ithalatına karşı da bir Anti-Damping soruşturması başlatılmıştır. (7 Nisan 2024 tarihli Ukrayna Resmi Gazetesi’nde yayımlanan bildirime göre Ukrayna Ekonomi Bakanlığı tarafından ülkemiz menşeli radyatörlerinin ithalatına karşı bir anti-damping soruşturması başlatılmıştır.’’
80 milyon dolarlık ihracat tehlikede
Ukrayna’nın Türk taze salatalık ve taze domates ürünlerinde açılan soruşturma sonucunda Ukrayna'ya ithalatına beş yıllık bir süre için kesin anti-damping vergisi uygulanması önerdiğini ifade eden Ümit Mirza Çavuşoğlu, şöyle devam etti:
‘’Kararın yürürlüğe girmesiyle mevcut yüzde 10 olan gümrük vergisine ilaveten soruşturma yapılan ilgili firmaya, taze salatalık için yüzde 20,1, diğer Türk firmaları için yüzde 22,8, domates için de ilgili firmaya yüzde 25, diğer yaş meyve sebze ihracatı yapan Türk firmalarına yüzde 26,9 antidamping vergisi uygulanacak. 2024 yılı itibariyle yaklaşık 80 milyon ABD Dolarına ulaşan ihracatımız büyük oranda etkilenecek, ihracat imkansız hale gelecektir. Bölgemiz bu gelişmeden en olumsuz etkilenen bölge konumundadır.’’
Ukrayna’ya ihracat tehlikede
Antalya’dan 2024 yılında Ukrayna’ya 41 milyon 648 bin 140 Dolar, 18 milyon 767 bin 948 Dolar olmak üzere toplam 93 milyon 333 bin 733 ABD Doları yaş meyve sebze ihracatı gerçekleştirildi.
Türkiye’den Ukrayna’ya 2024 yılında ise 60 milyon 631 bin 892 ABD Dolarlık domates, 18 milyon 642 bin 437 ABD taze salatalık, toplamda ise 257 milyon 926 bin 386 ABD Doları yaş meyve sebze ihracatı yapıldı.
