FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in açıkladığı Mayıs 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Mayıs ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonunun bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta son 3 yılın mayıs aylarının altında ilan edildiğini belirten Çandır, şunları kaydetti:
‘’10 yıllık mayıs ayı ortalamalarına göre bakıldığında ise aylıkta ortalamanın altında, yıllıkta ortalamanın üzerinde bir artış gerçekleşmiştir. Tarım-GFE mayıs ayında aylık yüzde 0,44 ilan edildi. Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren mayıs ayları ortalamasının yüzde 1,48 olan seviyesinin yüzde 33 altında ilan edilmiştir. Tarım-GFE Mayıs ayında yıllık yüzde 36,65 düzeyinde açıklandı. Bu yıllık rakam, son 10 yılın mayıs ayları ortalaması olan yüzde 32,71’in yüzde 15 üzerine çıkmıştır.”
Gübrede yıllık artış yüzde 63,56
Mayıs ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerini de değerlendiren Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 0,35, yıllık ise yüzde 39,29 artış ilan edildiğine dikkat çekti. Aylık artışın son 3 yılın en düşük artışı olduğunu, yıllık artışın ise geçen yılın üzerinde ilan edildiğine dikkat çeken Ali Çandır, şöyle devam etti:
‘’Tohumda aylık yüzde 0,71, enerjide yüzde -4,39, gübrede yüzde 1,28, ilaçta yüzde 1,92, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,18, yemde yüzde 1,61 ve diğer kalemlerde yüzde 1,28 değişim açıklandı. Yıllık değişimlerde ise tohumda yüzde 34,94, enerjide yüzde 40,75, gübrede yüzde 63,56, ilaçta yüzde 22,72, veteriner hizmetlerinde yüzde 36,02, yemde yüzde 35,49 ve diğer kalemlerde yüzde 34,70 artış gerçekleşti. Gübre yüzde 63,56 ile en yüksek artışın yaşandığı girdi kalemi oldu.’’
"Üretici fiyatları maliyetleri girdi maliyetlerini karşılamıyor"
TÜİK tarafından Mayıs ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 0,61 olarak ilan edildiğini anımsatan Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’Geçmiş 15 yıllık mayıs ayları ortalaması olan yüzde -0,33 ile karşılaştırıldığında ortalamanın üzerinde bir artış söz konusu olmaktadır. Ancak tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 1,48’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında, üretici kesimin uzun yıllar ortalaması itibarıyla aylık göstergelerde ne kadar zararda olduğu kolaylıkla görülebilir. Tarım-ÜFE yıllık yüzde 43,08 oldu. Geçmiş 15 yıllık mayıs ayları ortalaması olan yüzde 25,90 ile karşılaştırıldığında ortalamanın üzerinde bir artış söz konusu olmaktadır. Ancak tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 32,71’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında, tarımsal faaliyette bulunanların yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır” dedi.
Mart ayından bu yana yaşanan küresel olayların tarımsal üretim maliyetleri üzerindeki etkilerine dikkat çeken Çandır, sözlerini şöyle tamamladı:
‘’Mart ayından bu yana yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olmak üzere tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski gerçekleşmeye başlamıştır. Ancak burada önemli olan, küresel ortalama düzeyin neresinde kalabileceğimiz konusudur.”
