FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK tarafından açıklanan haziran ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Tarım-GFE’nin, haziran ayında aylık yüzde 2,52 ilan edildiğini belirten Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren haziran ayları ortalamasının (1,90) oldukça üstünde olan bir artış olmuştur.” dedi.
Tarım-GFE’nin haziran ayında yıllık yüzde 33,88 açıklandığını ifade eden Ali Çandır, şunları kaydetti:
“Bu yıllık rakam, son 10 yılın haziran ayları ortalamasına (33,31) yakın ilan edilmiştir. Ancak bir önceki ay rakamına göre (31,80) yükseliş, son 3 aydır devam etmektedir. Haziran ayında tarımsal girdi maliyetleri, 10 yıllık haziran ayı ortalamalarına göre aylıkta ortalamanın ciddi üzerinde, yıllıkta ise ortalama civarında artış göstermiştir.”
Veteriner hizmetleri yine arttı
Haziran ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylıkta yüzde 2,79, yıllık yüzde 33,92 artış ilan edildiğini vurgulayan Çandır, şöyle devam etti:
“Tarım-GFE, tohumda aylık yüzde 2,42, enerjide yüzde 4,48, gübrede yüzde 6,05, ilaçta yüzde 1,33, veteriner hizmetlerinde yüzde 3,95, yemde yüzde 1,28 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,56 artış gösterdi. Yıllık değişimlerde ise tohum yüzde 35,49, enerji yüzde 25,71, gübrede yüzde 40,98, ilaçta yüzde 17,91, veteriner hizmetlerinde yüzde 61,77, yemde yüzde 34,28 ve diğer kalemlerde ise yüzde 40,28 oldu. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında da aylık yüzde 0,95, yıllık yüzde 33,61’lik artış yaşandı.’’
Haziran ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksinin de (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 18,82 artığına dikkat çeken Çandır, şöyle devam etti:
‘’Bu rakam 10 yıllık haziran ortalamasının (0,38) çok üzerinde olmuştur. Tarım-ÜFE yıllıkta yüzde 50,31 ile 10 yıllık ortalamanın (25,54) üzerinde ilan edilmişti. Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak mayıs ve haziran aylarında bu aleyhte eğilim, üretici lehine dönmüştür. Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonları tarım sektörünü dolaylı olarak etkiliyor. Yurtdışı Üretici Enflasyonu (YD-ÜFE) haziranda aylık yüzde 3,42, yıllık yüzde 28,38 arttı. Yurtiçi üretici enflasyonu Yi-ÜFE aylık yüzde 2,46, yıllık yüzde 24,45 ilan edildi. Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 0,76 ve yıllık ise yüzde 25,01 artmıştı. Bu durum, haziran ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir.”
Manşet enflasyon halen yüksek
Tüketici Enflasyonunun (TÜFE) aylık yüzde 1,37, yıllık yüzde 35,05 artış olduğunu vurgulayan Çandır, şu görüşlere yer verdi:
“Son 20 yıllık haziran ayı ortalamalarının aylıkta yüzde 0,70 ve yıllıkta ise yüzde 18,02 olduğu hatırlanırsa manşet enflasyonun hala ne kadar yüksek seyrettiği daha iyi anlaşılır. Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu haziranda aylık yüzde -0,27 ve yıllık yüzde 30,20 ilan edildi. İşlenmemiş gıda enflasyonu aynı dönemde aylık yüzde -1,68, yıllık yüzde 30,26 açıklandı. Yaş meyve sebze enflasyonu aylık yüzde -1,94 ve yıllık yüzde 44,72 ilan edildi. Tüketici tarafındaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık enflasyonun üzerinde bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermeye devam etmektedir. Ancak belirtmek gerekir ki aradaki makas daralmaya başlamıştır. Yıllık olarak yüzde 33,88 düzeyindeki tarımsal girdi maliyet artışına karşılık yüzde 50,31’lik tarım üretici fiyat artışı ve yüzde 35,05’lik tüketici fiyat artışı söz konusu olmuştur. Haziran ayında tarımsal üreticiler, nispi olarak lehte bir durum ile karşılamışlardır.”
