FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Ali Çandır, TÜİK’in açıkladığı Nisan 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Tarım-GFE’nin Nisan ayında aylık yüzde 5,61 arttığını belirten Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Nisan ayları ortalamasının (2,19) yüzde 156 üzerinde ilan edilmiştir. Yüzde 5,61’lik bu yükseliş, son 10 yılın en yüksek ikinci Nisan yükselişi olmuştur” dedi.
Tarım-GFE’nin Nisan ayında yıllık yüzde 38,97 arttığını kaydeden Çandır, şunları kaydetti:
‘’Bu yıllık rakam, son 10 yılın Nisan ayları ortalamasının (32,88) yüzde 19 üzerine çıkmıştır. Yüzde 38,97’lik bu yükseliş, son 10 yılın en yüksek ikinci yükselişi olmuştur. Nisan ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonu bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta ciddi yükseliş gösterdi. 10 yıllık Nisan ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalama üstü ciddi artış göstermiştir.’’
"Gübre ve enerji fiyatları artıyor"
Nisan ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerinde yer alan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylıkta yüzde 6,19 ve yıllıkta ise yüzde 41,21 artış ilan edildiğine dikkat çeken Çandır, şöyle devam etti:
‘’Tohumda aylık yüzde 1,71, enerjide yüzde 12,54, gübrede yüzde 11,51, ilaçta yüzde 2,14, veteriner hizmetlerinde yüzde 1,08, yemde yüzde 4,52 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,62’lik artış oldu. Nisan ayında yıllık tohumda yüzde 35,85, enerjide yüzde 48,44, gübrede yüzde 62,77, ilaçta yüzde 21,64, veteriner hizmetlerinde yüzde 36,09, yemde yüzde 37,07 ve diğer kalemlerde ise yüzde 35,23 artış yaşandı. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 1,95 ve yıllık yüzde 25,80’lik artış ilan edilmiştir.’’
"Üretici fiyatlarında son 15 yılın ortalamasının üstünde artış"
TÜİK Nisan ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksinin (Tarım-ÜFE) de aylık yüzde 4,26 ilan edildiğini anımsatan Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’Geçmiş 15 yıllık Nisan ayları ortalaması olan yüzde 1,88 ile karşılaştırıldığında ortalama üstü bir artış söz konusu oluyor. Ama tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 2,19’luk ortalama artışla karşılaştırıldığında üretici kesimin uzun yıllar ortalaması itibariyle aylık göstergelerde ne kadar zararda olduğu kolaylıkla görülebilir. Tarım-ÜFE yıllık yüzde 42,53 açıklandı. Geçmiş 15 yıllık Nisan ayları ortalaması olan yüzde 25,38 ile karşılaştırıldığında ortalama üstü bir artış söz konusu oluyor. Ama tarımsal girdi maliyetleri aynı dönemdeki yüzde 32,88’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır.”
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının da tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini vurgulayan ATB Başkanı Ali Çandır, küresel etkinin de fiyatlara yansıdığını bildirdi. Ali Çandır, sözlerini şöyle tamamladı:
‘’Tüketici taraftaki gıda enflasyonu Nisan ayında aylık yüzde 3,70 ve yıllık yüzde 34,55 arttı. İşlenmemiş gıda enflasyonun Nisan’da aylık yüzde 4,22 ve yıllık yüzde 36,21 ilan edildi. Yaş meyve sebze enflasyonu aylık yüzde 5,93 ve yıllık yüzde 47,17 arttı. Mart ayından bu yana yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olma üzere, tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski gerçekleşmeye başlamıştır. Ancak burada önemli olan küresel ortalama düzeyin neresinde kalabileceğimiz konusudur.’’
