Mehmet Nabi BATUK
Akdeniz Bölgesi’nin üretim ve ihracat merkezlerinden Mersin, 2022 yılını ihracat açısından iyi kapattı. Kentin 2022’nin 10 ayı itibariyle ihracatında yüzde 45’lik artış oldu. Bu Türkiye ortalamasının bir hayli üzerinde. Şirket kuruluşları canlıydı ancak kapanan şirket oranları da oldukça yüksekti. Rakamlar, şirketlerin sıkıntılı günler geçirdiğini anlatıyor. Yatırımlar nominal olarak 2021 yılıyla aynı düzeydeydi ancak enflasyon ve yatırım maliyetlerindeki artış dikkate alındığında ciddi yavaşlama olduğu görülüyor. Mersin istihdamını korudu. Özellikle bekleyen, devam eden, yarım durumundaki kamu projelerinin Mersin ekonomisine büyük katkı sağlayacağı düşünülüyor.
Teşvikli yatırımlar yüzde 5 azaldı
2022 Ocak-Kasım döneminde, yatırım değeri 8 milyar 136 milyon lira olan 227 proje için teşvik belgesi alındı. Nominal rakamlara göre hem proje sayısı hem de yatırım değeri bakımından bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5 azalma oldu. Enflasyon ve yatırım maliyetlerindeki artış dikkate alındığında, Mersin’de yatırımlarda reel anlamda ciddi bir düşüş olduğu görülüyor.
Yatırımların ağırlığı imalat sektörüne kaydı
2021 yılında yatırımların ağırlığı hizmetler sektöründeydi. 2022’de ise ağırlık imalat sektörüne kaydı. Bu sektördeki projelerin yatırım değeri, toplamın yüzde 60’ına yakın gerçekleşti. Flokser Kimya’nın 850 milyon liralık, Armada’nın 525 milyon liralık, Yaşam Özel Sağlık Hizmetleri’nin 392 milyon liralık yatırımları, 2022’nin büyük yatırımları olarak öne çıktı. Mersin’de 2022’deki 10 büyük projenin 2’si GES projesi.
Şirket kapanışları yüksekti
2022’nin Ocak-Kasım döneminde Mersin’de kurulan işletme sayısı (şirketler + gerçek kişi işletmeler) 3 bin 507, kapanan sayısı 621 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde tasfiyeye giren firma sayısı da 374’e yükseldi. Sadece şirketler olarak bakıldığında açılan şirket sayısında yüzde 26 artış olurken, kapanan şirket sayısında da geçen yıla kıyasla yüzde 58 artış oldu. Tasfiyeye giren şirket sayısındaki yüzde 34’lük artışla birlikte değerlendirildiğinde, Mersin’de şirketlerin 2022’de zorlu bir yıl geçirdikleri, çok sayıda şirketin sıkıntıya girdiği anlaşılıyor.
İstihdam görece iyi gitti
Mersin’de aktif çalışan kişi sayısı 2021 yılı Eylül ayı sonu itibariyle önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9 artarken; 2022 yılının aynı döneminde bu oran yüzde 11 artarak 542 bin 757 kişiye yükseldi. Söz konusu artışa en fazla katkıyı toplam istihdamın yüzde 71’ini oluşturan hizmet akdine çalışanlar sağladı. Mersin, 2021 yılı Eylül ayı sonu itibariyle Türkiye genelinde aktif çalışan kişi sayısının yüzde 2’sini karşılarken; 2022’nin söz konusu döneminde bu oran yüzde 2,1’e yükseldi.
İhracatta yüzde 45’lik artış
Mersin’in ihracat hacmi 2022’nin Ocak-Kasım döneminde yüzde 45’lik artışla 5,4 milyar dolara; ithalat hacmi ise yüzde 81 artışla 6,2 milyar dolara ulaştı. Yılın onbir aylık döneminde başta imalat sanayi olmak üzere tarım sektörü ihracat ve ithalat artışına katkı sağlarken; ülke gruplarına göre Asya ve Avrupa ülkeleri hem ihracat hem de ithalat artışında öne çıktı. 2022 yılı Ocak-Ekim döneminde ithalat artışının ihracatın üzerinde olmasıyla Mersin, 797 milyon dolar dış ticaret açığı verdi.
MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI BAŞKANI AYHAN KIZILTAN:
Mersin yatırımcı çekiyor ama sanayi üretimi için arazi yok
Küresel piyasalarda kaos sürecine rağmen Mersin ticarette, sanayide, tarımda, turizmde, lojistikte hem yeni girişimci yarattı hem şirket sayısını artırdı hem de istihdam yaratmaya devam etti. Kentin 2022 ihracatı 6 milyar doları buldu. Birkaç yıl önce 10 binlerde olan MTSO üye sayısı bu gün 20 bini geçti. Kurulan şirket sayısı kapananlardan çok daha fazla. Kent nüfusu kadar mülteciye rağmen Mersin işsizlik rakamları Türkiye ortalamasına paralel. Yüzbinlerce Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapıyoruz. Rusya ve Ukrayna’dan gelenlerin sayısı da 50 bini geçti. Mersin ekonomik anlamda sırtladığı yükü sorunsuz şekilde idare ediyor. Kolay değil. Mersin’in sektörel çeşitliliği, toplumsal demokrasi ve hoşgörü kültürü sorunları avantaja çeviriyor. Mersin yatırımcı çeken bir kent ama sanayi üretiminde yeterli arazi yok. Vergi verme oranı ile Türkiye beşincisi ama yatırımlarda verdiğinin karşılığını almıyor. Yarım kalan yatırım sayısı çok fazla. Çukurova Havalimanı, Akdeniz Sahil Yolu, Çeşmeli-Taşucu otoyol projesi sürüyor. Bunlar bölge ekonomisi için çok önemli. Mersin Lojistik Merkezi, Mersin Ana Konteyner Limanı gibi Doğu Akdeniz’i lojistikten dış ticaret, tarımdan sanayiye ve turizme kadar yeni bir Marmara Bölgesi yapacak projeler hala bekliyor. Kargıcık Turizm projesi, Türkiye’nin ilk ve tek Tarım-Gıda Teknoparkı olan Mersin Agropark gurur projelerimizdir.
