FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Türkiye’nin yat imalat fiyatlarının Avrupa ile eşitlendiğini dile getiren Antalya Serbest Bölge Kurucu ve İşletici Anonim Şirketi (ASBAŞ) Genel Müdürü Zeki Gürses, “Yat imalat sektörü adeta testere modeli gibidir. Bir dönem zirveye çıkar sonra yavaşça düşer. Pandemiyle birlikte geçen yıla kadar zirvede kalan yat sektörü düşüşe başladı” dedi. Lüks yat alıcılarının başında Rus oligarkların geldiğine dikkat çeken Gürses, ABD’nin Rusya’ya ambargo uygulamasının da yat sektörünü olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.
“80-90 metre yat siparişleri durma noktasına geldi”
Henüz 20 ile 50 metre büyüklüğündeki yat imalatlarında sıkıntı olmadığına dikkat çeken Zeki Gürses, şunları kaydetti: “80-90 metre boyundaki yeni siparişler durma noktasında. Dünya genelindeki ekonomik kriz serbest bölgemizi şimdilik etkilemedi. Büyük boyutlarda yat siparişlerinde talepler düşse bile Antalya yat üretim merkezini etkilemez. Çünkü bölgemiz Akdeniz ve Ortadoğu’nun yat bakım onarım üssü durumunda. Yat siparişleri düşse bile bakım ve onarımla bölgeyi doldururuz. Bölgemizde geçmiş yıllarda alınan siparişlerin yapımı devam ediyor. 50 metre üzeri yat siparişlerinde azalma yaşanıyor. Yabancı sermayeli elektronik ve medikal sektörlerindeki firmalar artık zorlanmaya başladı. Girdi maliyetlerinin artması ve döviz kurunun baskılanması nedeniyle Türkiye’deki yatırımlarını sorgulamaya başladılar. Bu taleplerini çeşitli toplantılarda dile getirmeye başladılar.”
“Türk yat imalatçıları rekabetçiliğini kaybediyor”
Antalya Serbest Bölge İş İnsanları Derneği (ASBİAD) Başkanı Özgür Çiğdem de enfl asyon ile paralel gitmeyen ve baskılanan kur nedeniyle işçilik maliyetlerinin 3 yılda döviz bazında 3 katına çıktığını, bu nedenle Türk yat imalat sektörünün rekabetçiliğini kaybetme durumuna geldiğini söyledi. Çiğdem, “Pandemi sonrası yat inşasına olan aşırı talep dengeleniyor. Artan maliyetler yeni inşa bedellerini artırıyor ve talep azalıyor. Yeni dönemde firmaların küçülmesi ve küçülemeyenlerin kapanması ihtimali var.
Talebimiz serbest bölgeler ve genelde ihracatçıların üzerinde kur baskısının kaldırılması ve yeni vergilerin getirilmemesi. Serbest bölgelerdeki tersane alanlarının Hazineye ait olması nedeniyle teminat gösterilemiyor ve düşük faizli kredi kullanılamıyor.” diye konuştu.
“İşçilik maliyetlerinde İtalya’yı geçtik”
ASBİAD’ın önceki dönem Başkanı ve yat üretim, bakım onarım danışmanlık şirketi sahibi Emre Sandan ise yat sektöründe projelerin 2-3 yıl içinde tamamlanabildiğini ifade etti. Sandan, “Bu yıl yeni projelerin imzalanmasında durgunluk var. Ödemelerde belki sorun olabilir. Eski projeler tamamlanıp yeni siparişler alınmadığında sorun oluşturabilir. Özellikle Euro parametrelerinin düşük olması sorun oluşturuyor” dedi. Maliyetlerin TL bazında arttığını vurgulayan Sandan, şöyle devam etti: “İşçilik maliyetlerinin yüksek olması yat üretiminde rekabet şansımızı azaltıyor. İşçilik maliyetlerinde İtalya’yı geçmiş durumdayız. Bu alanda sektörün en büyüğü Hollanda’yı neredeyse yakalıyoruz. Sadece işçilikte değil, beyaz yaka ve mühendislik ücretlerinde de durum aynı. Mühendislerin maaşları 1000-1500 ve 2 bin Euro, Avrupa’yı geçmiş durumdayız. Kısa dönemde bu durum yat bakım ve onarım sektöründe sıkıntı yaratabilir. Ortadoğu, Rus ve Avrupalı yatçılar, yat bakım ve onarımında Türkiye ile İtalya arasında tercih yapabilir.”
TİCARET HACMİ OCAK AYINDA YÜZDE 30 ARTTI
ASBAŞ Genel Müdürü Zeki Gürses, Antalya Serbest Bölgesi’nin 2024 yılı ticaret hacminin bir önceki yıla göre yüzde 2 artarak 1 milyar 117 milyon dolara ulaştığını, istihdamın da yüzde 12 arttığını söyledi. Gürses, bölgenin 2025 yılı Ocak ayında ticaret hacminin geçen yılın aynı ayına göre yüzde 30 artış ile 114,2 milyon dolara ulaştığını belirterek, “Yeni yıla ticaret hacminde yüzde 30 artışla başladık.” dedi.
