ABDULLAH SÖNMEZ/ESKİŞEHİR
Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası (ESLOK) Başkanı Murat Arnik, vatandaşın alım gücündeki gerilemenin et tüketimini ve kasap esnafının satışlarını önemli ölçüde düşürdüğünü bildirdi. Geçmişte kilogramla alışveriş yapan tüketicinin artık gramlık ürünleri tercih ettiğini aktaran Arnik, kırmızı ete ulaşamayan dar ve orta gelirli ailelerin tavuk, sakatat, kıyma, haşlamalık ve kemikli ürünlere yöneldiğini ifade etti. Odaya ulaşan saha geri bildirimlerine göre kasap işletmelerinin kilogram bazındaki satışlarının genel olarak yüzde 30-40 azaldığını açıklayan Arnik, bazı işletmelerde kaybın yüzde 50-60 seviyesine çıktığını dile getirdi.
Kemiğe talep arttı
Geçmişte önemli bir bölümü ücretsiz verilen veya sokak hayvanları için ayrılan kemiklerin bugün sınıflandırılarak satışa sunulduğuna dikkat çeken Arnik, “Vatandaşın alım gücünün azalması, sofrasındaki et miktarını her geçen gün düşürürken geçmişte kasaplarda ücretsiz verilen kemiklere yönelik talebi artırdı. Bir zamanlar çoğunlukla sokak hayvanları için alınan veya ücretsiz verilen kemik, bugün vatandaşın tenceresine et tadı verebilmek amacıyla satın aldığı ekonomik değeri olan bir ürüne dönüştü. Vatandaş artık eti kilogramla değil, gramlık paketler hâlinde satın alıyor. Bazı vatandaşlarımız ise etin kendisini değil, yalnızca kemiğini alabiliyor” dedi.
Dana kıymanın kilogram fiyatının yaklaşık bin liraya ulaştığını belirten Arnik, tavuk kemiğinin kilogramının yaklaşık 50 TL, kuzu kemiğinin 100 TL, dana kemiğinin ise ürünün çeşidine göre 100-120 TL’den satıldığını aktardı. Kemiğe yönelik talebin artması nedeniyle bazı kasapların dışarıdan kemik satın almak durumunda kaldığını bildirdi.
Sabit giderler esnafı zorluyor
Kasapların satışlar gerilese de soğuk hava deposu, soğutucu dolap ve reyonlarını günün 24 saati çalıştırmak zorunda olduğunu vurgulayan Arnik, elektrik, kira, personel, Bağ-Kur, SGK, vergi ve POS komisyonu gibi giderlerin devam ettiğini söyledi. Vatandaşın alım gücü azalırken esnafın işletme maliyetlerinin yükseldiğine işaret eden Arnik, “Bir tarafta yemeğine et tadı verebilmek için kemik kaynatan vatandaş, diğer tarafta satış yapamadığı için ekonomik açıdan tükenen kasap esnafı bulunuyor. Et, üreticinin emeği, kasabın ekmeği ve vatandaşın temel gıdasıdır. Bu zincirin herhangi bir halkasının kopması bütün topluma zarar verir. Sofradaki etin azalması, özellikle çocukların yeterli ve sağlıklı protein kaynaklarına erişimini de güçleştiriyor” diye konuştu.
Et destek kartı önerisi
Belediyelerin sosyal destek kapsamında doğrudan perakende işletmeciliği yapmak yerine kayıtlı esnafı sisteme dâhil etmesi gerektiğini savunan Arnik, Eskişehir Büyükşehir Belediyesine “et destek kartı” çağrısında bulundu. Kartın ruhsatlı, kayıtlı ve denetlenen mahalle kasaplarında geçerli olmasını isteyen Arnik, böylece hem ihtiyaç sahibi vatandaşın hem de yerel esnafın korunabileceğini ifade etti.
Arnik, “Dar gelirli vatandaşlarımıza sağlanacak et ve gıda destekleri, odamızla iş birliği içerisinde yürütülmelidir. Et destek kartı, sosyal kart veya kupon uygulaması mahalle kasaplarında da kullanılabilmelidir. Böyle bir model vatandaşın evine en yakın işletmeden güvenilir et almasını sağlarken sosyal destek alan kişinin mahremiyetini korur. Kamu desteği şehrin tamamına yayılır, vergisini ödeyen yerel esnaf da sistemin dışında bırakılmaz” ifadelerini kullandı.
Modern mezbaha çağrısı
Eskişehir’de kesimhane seçeneklerinin sınırlı kalmasının kasapları özel işletmelere ve çevre illere bağımlı hâle getirdiğini belirten Arnik, bazı üyelerin kesim yaptırmak için Afyonkarahisar dâhil çevre illere gitmek zorunda kaldığını aktardı. Kesim, nakliye, akaryakıt, personel ve soğuk zincir giderlerinin fiyatlara yansıdığını kaydeden Arnik, modern mezbaha yatırımının tamamlanması gerektiğini söyledi.
Arnik, “Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin modern mezbaha yapımını gündemine almasını önemli buluyoruz. Ancak yatırımın yalnızca planlarda kalmaması, ihale, yapım ve hizmete giriş takviminin kamuoyuyla paylaşılması gerekiyor. Modern mezbaha; üretici, kasap esnafı, tüketici ve halk sağlığı açısından artık bir tercih değil, zorunluluktur. Ayrıca teknik ve hijyenik yeterliliği denetlenen ruhsatlı kasaplara özel onay belgesiyle kontrollü tavuk parçalama yetkisi verilmesini talep ediyoruz” dedi. Arnik son olarak Valilik koordinasyonunda Büyükşehir Belediyesi, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odasının katılacağı bir çalışma masası kurulması çağrısında bulundu.
