ALİ ŞAHİN/BURSA
Türkiye’de sanayi kuruluşlarının hız kazanan Güneş Enerjisi Santrali (GES) yatırımları, son dönemde kapasite kısıtları nedeniyle yavaşlamaya başladı. Ancak ülkenin yenilenebilir enerji stratejisinde güneş enerjisi kritik bir yer tutuyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 2035 yılı hedefleri arasında güneşten elde edilen kurulu gücün 53 bin megavata ulaşması planlanırken bu da önümüzdeki yıllarda her ay binlerce megavatlık yeni kurulum anlamına geliyor.
Mart 2025 sonu itibarıyla Türkiye'nin güneş enerjisine dayalı toplam kurulu gücü 21.62 GW seviyesine ulaştı. Bu tabloya göre 2035 hedefi olan 53 GW’a ulaşmak için yaklaşık 31.38 GW’lık yeni kapasitenin önümüzdeki 10 yılda devreye alınması gerekiyor.
Aylık 262 MW kurulum gerekiyor
Türkiye’nin Ulusal Enerji Planı’nda yer alan güneş enerjisi hedefi doğrultusunda, 2025 ile 2035 yılları arasında 31.38 GW’lık yeni kapasitenin kurulması gerekiyor. Bu da yıllık ortalama 3.14 GW, aylık bazda ise yaklaşık 262 MW yeni kurulum anlamına geliyor. Ancak 2023 yılında ülke genelinde yaklaşık 2.3 GW’lık yeni GES kurulumu yapılabildi. 2024 ve 2025’in ilk çeyreğinde ise kapasite artışı devam etse de, yatırım hızı hedeflerin altında seyrediyor.
Başta OSB’lerde faaliyet gösteren sanayi tesisleri olmak üzere, çatı ve arazi tipi GES yatırımlarına yönelik yoğun talep sürüyor. Ancak onay süreçleri, iletim altyapısındaki yetersizlikler ve bağlantı kapasitesi sorunları bu yatırımların önünde ciddi bir engel oluşturuyor. Sanayiciler, özellikle öz tüketim amaçlı yatırımların hızlandırılması için yasal ve teknik düzenlemelerin devreye alınmasını beklese de azalan teşvikler ile özellikle lisanssız üretim tarafında ciddi bir yavaşlama söz konusu. Sektör paydaşları önümüzdeki süreçte bu hedeflerin tutturulması adına Lisanslı GES yatırımlarındaki teşvikin artacağını buna karşılık lisanssız taraftaki yatırımlarda da düşme trendinin süreceği görüşünde birleşiyor.
“Lisanslı projelerin ağırlığı artıyor”
Sektörde şu anda karşılaşılan en büyük zorluklardan birinin izin süreçleri olduğunu dile getiren Sisina Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Özcü, "Birçok firma arazi bulsa dahi, mevcut trafo kapasitesi nedeniyle projelerini hayata geçiremiyor. Ayrıca mevzuatta yapılacak güncellemelerle firmaların ekonomik dalgalanmalar yüzünden üretimi düşürmesi halinde kurulu gücün zayi olmasının önüne geçilmeli" ifadelerini kullandı. Özcü 2035 ve 2052 hedeflerinin tutturulabilmesi için Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) projeleri ile eşdeğer kapasitede projenin de özel sektör eliyle hayata geçirilmesi gerektiğini söylerken, “Bunun için lisanslı GES’ler başta olmak üzere yatırımlara kolaylık tanınmalı” dedi. Devlet politikası olarak lisanslı projelerin ağırlığının artmasıyla lisanssız projelerin askıya alınması gibi bir konunun da tartışmaya açılabileceğini belirten Özcü, “Bu nedenle görece daha küçük kapasiteli üretim yapan firmaların bu süreçten etkilenmemek adına hızlı adım atıp ivedilikle GES tesislerini hayata geçirmesi gerekli.” ifadelerini kullandı.
“GES’lerin tabana yayılması zorlaşacak’
Yatırım teşviklerin önemli oranda azaltılması ile 2025’in öz tüketim için kurulacak santral yatırımlarının yavaşlamasına ve ivme kaybetmesine sebep olacağını belirten Dağlıoğlu Group Yönetim Kurulu Başkanı Erol Dağlıoğlu ise “Ayrıca kapasite yetersizliği başlı başına çok büyük bir sorun. Bunun yanında finansmana erişimdeki sıkıntılarda eklenince santral kurulumları daha çok YEKA düzeyindeki santralde kalacak ve tabana yayılması zorlaşacak. Yenilenebilir enerjide şebekeden bağımsız ve depolamalı santraller sektörün önünü açacaktır. Biz de normal projelerin yanında off-grid ve depolamalı santraller üzerine yoğunlaşmaktayız. Şebekeden bağımsız öz tüketim santrallerinin çok yoğun olarak kurulacağı görüşündeyiz.” diye konuştu.
