ABDULLAH SÖNMEZ/ESKİŞEHİR
Patent başvurularında yalnızca sayıya değil, ticarileşmeye de odaklanan Eskişehir Teknik Üniversitesi (ESTÜ), 2025 Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu'nda "Olumlu Sonuçlanan Patent Yüzdesi" göstergesinde yüzde 16 ile Türkiye birincisi oldu.
Üniversitenin patent portföyü incelendiğinde, 2018-2021 döneminde ölçüm sistemleri, malzeme teknolojileri, biyoteknoloji, eğitim teknolojileri ve yapı mühendisliği gibi alanların öne çıktığı görülürken, son yıllarda elektrikli araç şarj sistemleri, batarya teknolojileri, havacılık, insansız hava araçları, otonom sistemler, sürdürülebilir malzemeler ve çevre teknolojileri gibi yüksek katma değerli alanlara yönelim dikkat çekti. 2024 sonrasında ise yapay zekâ destekli karar destek sistemleri, GPS ve uydu tabanlı konumlama teknolojileri, yarı iletken uygulamaları, savunma sanayii, akıllı ulaşım ve yeşil rota optimizasyonu gibi alanlarda geliştirilen teknolojiler patent portföyünde ağırlık kazandı.
"Patentlerin ürüne dönüşmesini önceliklendiriyoruz"
ESTÜ TTO Yöneticisi Öğr. Gör. Dr. Orkun Başkan, üniversitede yürütülen teknoloji transferi modelinin yalnızca patent üretimine değil, bu patentlerin ekonomik değere dönüşmesine odaklandığını söyledi. Başkan, "Patent başvuru sayıları elbette önemli ancak bizim için asıl başarı, geliştirilen teknolojilerin sanayiyle buluşması ve topluma katma değer üretmesidir. Bu nedenle araştırmacılarımızı yalnızca fikri mülkiyet koruması konusunda değil, lisanslama, patent devri ve ticarileştirme süreçlerinde de aktif olarak destekliyoruz. Oluşturduğumuz teknoloji transfer mekanizması sayesinde akademik bilgi laboratuvar sınırlarını aşarak üretime, istihdama ve ekonomik değere dönüşüyor. Türkiye birinciliğiyle sonuçlanan patent kabul performansımız da bu bütüncül yaklaşımın somut bir göstergesi oldu" dedi.
Üniversitenin sanayiyle yürüttüğü çalışmalar kapsamında ASELSAN, ERİAD, Tanatar Kalıp, Başarsoft ve FLO gibi farklı sektörlerden kuruluşlarla teknoloji geliştirme ve ticarileştirme faaliyetleri gerçekleştirildi. Bu iş birliklerinin, proje geliştirme süreçlerinin yanı sıra patent devirleri, tasarımların sektöre aktarılması ve teknolojik çıktıların ekonomik değere dönüştürülmesine de katkı sunduğu ifade edildi.
Cam köpüğü teknolojisi sanayiye aktarılıyor
ESTÜ'nün ticarileştirme süreçlerinde öne çıkan çalışmalardan biri de "Geri Dönüşüm Camlardan Elde Edilen Çok Amaçlı Cam Köpüğü" başlıklı patent oldu. Atık camların yüksek katma değerli cam köpüğü ürünlerine dönüştürülmesini sağlayan teknoloji, patent devri yoluyla sanayiye aktarıldı. Söz konusu buluşun, yakın dönemde Eskişehir'de kurulacak yeni bir işletme aracılığıyla üretime taşınmasının planlandığı bildirildi.
Üniversitenin sanayiye devredilen bir diğer teknolojisi ise Başarsoft Bilgi Teknolojileri A.Ş.'ye aktarılan "Yol Eğiminden Türetilen Yakıt Tüketimi ve Emisyon Modeli ile Yeşil Rota Üretimi Gerçekleştiren Optimizasyon Sistemi ve Yöntem" başlıklı buluş oldu. Akıllı ulaşım sistemleri ve sürdürülebilir lojistik alanında geliştirilen teknolojiyle yakıt tüketimi ve karbon emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlanması hedefleniyor.
Tanatar Kalıp Pres İşleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yürütülen iş birliği kapsamında geliştirilen "Bakır İçermeyen ve Çevre Dostu Bir Fren Balatası Kompozisyonu" başlıklı patent de sanayiye aktarılan çalışmalar arasında yer aldı. Patentin, geleneksel fren balatalarında kullanılan bakırın çevresel etkilerini azaltmaya yönelik yeni nesil bir kompozisyon geliştirdiği belirtildi.
"Bilgiyi ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürüyoruz"
Patentlerin yanı sıra tasarım odaklı çalışmalarda da önemli iş birlikleri geliştirdiklerini ifade eden Öğr. Gör. Dr. Orkun Başkan, "Teknoloji transferini yalnızca mühendislik alanındaki patentlerle sınırlı görmüyoruz. Tasarım, yaratıcı endüstriler ve farklı disiplinlerde ortaya çıkan fikirlerin de ekonomik karşılık bulmasını önemsiyoruz. FLO ile yürüttüğümüz tasarım çalışmaları bunun başarılı örneklerinden biri oldu. Aynı zamanda üniversitemizde geliştirilen çevre teknolojileri, akıllı ulaşım çözümleri ve sürdürülebilir üretim uygulamalarını sanayiye aktararak ülkemizin yeşil dönüşüm ve dijitalleşme hedeflerine katkı sağlamayı sürdürüyoruz. Araştırma çıktılarının toplum, çevre ve ekonomi için somut faydaya dönüşmesi en temel önceliklerimiz arasında yer alıyor" diye konuştu.
