TEMEL AKBAŞ/ESKİŞEHİR
Geri dönüşüm amacıyla hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, bazı vatandaşlar için yalnızca atıkların ekonomiye kazandırıldığı bir uygulama olmanın ötesine geçti. Özellikle emekliler, yaşlılar ve ek gelir arayan vatandaşların, depozitolu ambalajları toplayarak elde ettikleri iadeyle bütçelerine katkı sağlamaya başladığı belirtildi.
Eskişehir’de uygulamanın yürütüldüğü noktalardan birinde görev yapan Batıkent Mahallesi Muhtarı Derya Can, sistemi düzenli kullanan vatandaşların bulunduğunu belirterek bazı emeklilerin ve yaşlıların ambalajlardan elde ettikleri gelirle günlük ihtiyaçlarına katkı sağladığını söyledi.
Günde 200 liralık katkı
Can, uygulamanın duyulmasının ardından iki farklı kullanıcı grubunun oluştuğunu belirtti. Bir grup evinde kullandığı ambalajları biriktirerek sisteme teslim ederken, diğer grup ise ek gelir elde etmek amacıyla ambalaj toplamaya başladı.
Sistemi düzenli kullananlar arasında emekliler, yaşlılar ve engelli vatandaşların da bulunduğunu ifade eden Can, bazı kişilerin günlük yüzlerce ambalaj getirdiğini söyledi.
Can, yaşlı bir vatandaşın sistemden elde ettiği geliri mutfak masraflarında kullandığını belirterek, “Yaşlı bir vatandaşımız, buradan sağladığı gelirle mutfak masrafını karşıladığını söylüyor. Hafta içi beş gün işlem yaptığında günlük 200 liralık iadeyle bütçesine katkı sağladığını ifade ediyor.” dedi.
Can, düzenli olarak ambalaj toplayıp getiren vatandaşların bulunduğunu, yaşlı bir kadın ile oğlunun yanı sıra engelli bir vatandaşın da sistemi ek gelir amacıyla kullandığını belirtti. Bazı kullanıcıların günlük yaklaşık 400 ambalaj getirdiğini belirten Can, bu kişilerin işlem sınırı nedeniyle birden fazla telefonla geldiğini söyledi.
Ambalaj toplamak ek gelir kapısı oldu
Uygulamanın geri dönüşüm yönünün yanı sıra vatandaşlara küçük de olsa bir gelir imkanı sunduğunu belirten Can, bazı kişilerin bu sistemi düzenli biçimde kullandığını ifade etti.
Can, ambalajların doğaya karışmadan toplanmasının önemli olduğunu belirterek, uygulamanın hem geri dönüşüme hem de bazı vatandaşların bütçelerine katkı sağladığını söyledi.
Özellikle park ve bahçelerde daha önce çalışanlar tarafından toplanan pet şişe, cam ve metal kutuların artık vatandaşlar tarafından da toplandığını belirten Can, sistemin çevredeki ambalaj atıklarının azalmasına katkı sunduğunu ifade etti.
Muhtarlıkta günlük 6 bin ambalaj kabul ediliyor
Sistemin uygulandığı Eskişehir’in Tepebaşı ilçesine bağlı Batıkent Mahallesi’nde vatandaşlardan gelen yoğun talep üzerine muhtarlık da sisteme dahil oldu.
Batıkent Mahallesi Muhtarı Derya Can, ilk dönemde günlük 3 bin ambalaj kabul ettiklerini, talebin artması üzerine bu sayının 6 bine çıkarıldığını belirtti.
Can, “İlk zamanlarda günde 3 bin ambalaj kabul ediyordum ve bu kapasiteyi düzenli olarak dolduruyorduk. Şirket, günlük 3 bin işlemin rutin hale geldiğini görünce sayıyı artırmak isteyip istemediğimizi sordu. Vatandaşların ellerindeki ambalajlarla geri dönmesini istemediğimiz için kapasiteyi yükselttik. Şu anda buradan günlük 6 bin ambalaj alıyorum.” diye konuştu.
Vatandaşların telefonlarına DOA uygulamasını indirdiğini aktaran Can, muhtarlıkta bulunan cihazdaki karekod ile kullanıcının telefonunun eşleştirildiğini belirtti. Ambalajların sisteme alınmasının ardından iade tutarının doğrudan kullanıcının hesabına geçtiğini açıkladı.
Marketlerdeki makineler yetersiz kaldı
Uygulamanın yaklaşık 3-4 ay önce duyurulmasının ardından vatandaşların evlerinde ambalaj biriktirmeye başladığını belirten Can, ilk aşamada bazı büyük marketlere iade makineleri yerleştirildiğini hatırlattı.
Marketlerdeki makinelerin vatandaşların getirdiği ambalaj miktarına karşılık vermekte zorlandığını belirten Can, bazı makinelerin kısa sürede hata verdiğini, arızalandığını veya dolduğunu söyledi. Boşaltma işlemlerinin hızlı yapılamaması nedeniyle vatandaşların ellerindeki şişelerle farklı marketlere gitmek zorunda kaldığını ifade etti.
Mahalle sakinlerinden gelen yoğun talep üzerine gerekli izinlerin tamamlandığını ve muhtarlığın da sisteme dahil olduğunu belirten Can, uygulamanın ilk olarak Eskişehir’in Çamlıca, Şirintepe ve Batıkent mahallelerinde başladığını, daha sonra Aşağı Söğütönü, Uluönder ve Bahçelievler dahil farklı mahallelerdeki muhtarların da sisteme katıldığını söyledi.
Sistem daha hızlı hale getirilmeli
Ambalajların tek tek sisteme okutulmasının muhtarlıklarda ek iş yükü oluşturduğunu belirten Can, fiziki imkanları sınırlı bazı muhtarlıkların uygulamayı bıraktığını açıkladı.
Can, “Muhtarlık olarak önceliğimiz mahalle sakinlerimize hizmet vermek. Ambalajların tek tek okutulması ciddi zaman ve iş gücü gerektiriyor. Biz özellikle yaşlı vatandaşların ellerindeki ambalajlarla market market dolaşmasını istemediğimiz için bu hizmeti sürdürüyoruz. Ancak sistemin bu şekilde devam edebilmesi için işlemlerin daha hızlı yapılmasını sağlayacak biçimde geliştirilmesi gerekiyor.” dedi.
Can, uygulamanın geri dönüşümü desteklerken bazı vatandaşların da bütçelerine katkı sağlamasına imkan verdiğini belirterek, sistemin hem vatandaşlar hem de işlemi gerçekleştiren noktalar açısından daha kolay kullanılabilir hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
