COP31 kapsamında gerçekleştirilen “Kapadokya Modeli: İklim Krizi Çağında Sürdürülebilir Turizm, Gastronomi ve Kültürel Miras” paneli, UNESCO Dünya Mirası Kapadokya’nın korunması ve geleceğe taşınması için farklı paydaşları bir araya getirdi.
Marketing Türkiye Genel Yayın Yönetmeni Günseli Özen’in moderatörlüğündeki panelde Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay, Kapadokya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, Avantgarde Refined Kapadokya Turizm Yatırımcısı ve İşletmecisi İsmet Öztanık ile Nazende Restoran Kurucu Ortağı ve Şefi Uluç Sakarya konuşmacı olarak yer aldı.
Panel boyunca Kapadokya’nın yalnızca korunması gereken eşsiz bir coğrafya değil, aynı zamanda iklimle uyumun, yerel bilginin, bilimsel yönetimin ve sorumlu yatırımın bir araya geldiği yaşayan bir ekosistem olduğu vurgulandı. Bölgenin geleceği için ziyaretçi sayısını artırmaktan çok deneyimin niteliğini, geceleme süresini, yerel ekonomik katkıyı ve doğal kaynakların korunmasını önceliklendiren bir yaklaşımın gerekliliğine dikkat çekildi.
“İklimin yarattığı mucizeyi korumak ortak görevimiz”
Oturumun çerçevesini çizen Günseli Özen, panelin iklim krizini yalnızca riskler üzerinden değil, iklimin ve coğrafyanın yarattığı benzersiz mirasın nasıl korunacağı üzerinden ele aldığını söyledi. Özen, Kapadokya Modeli’nin değerini farklı kurumların aynı niyet ve sorumluluk duygusuyla birlikte hareket etmesinde gördüklerini belirtti.
Özen, “Biz bu panelde iklim krizini değil, iklimin yarattığı muhteşem bir şeyi ve onu nasıl koruyacağımızı konuştuk. Kapadokya Modeli; kamu, akademi, özel sektör ve bölge insanının aynı amaç etrafında buluştuğu çok özel bir model. Bütün bileşenleriyle Kapadokya’yı ayakta tutmayı ve ekosistemi büyütmeyi hedefleyen bu yaklaşımın başka bölgelere de örnek olmasını diliyoruz.” ifadelerini kullandı.
Koruma ile nitelikli turizm aynı hedefte buluşuyor
Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay, 2019’da kurulan Alan Başkanlığının farklı mevzuat ve kurumlar arasında koruma ve yönetim bütünlüğü sağladığını; peribacalarından kaya kiliselerine uzanan mirasın bilimsel yöntemlerle korunmasına odaklandığını anlattı. Bölgenin kırılgan yapısı nedeniyle hedefin ziyaretçi sayısını artırmaktan ziyade daha nitelikli bir sunum sağlamak ve konaklama süresini uzatmak olduğunu vurgulandı.
Aslanbay, şunları kaydetti: “Kapadokya, iklimle uyumun binlerce yıldır yaşayan örneği. Ziyaretçi sayısıyla ilgili bir sorunumuz yok; kırılgan ve narin bir bölgedeyiz. Hedefimiz daha fazla ziyaretçi değil, nitelikli sunumla geceleme süresini ve bölgenin yarattığı değeri artırmak. Koruma, bilimsel dayanak, yatırımcının desteklenmesi ve bütüncül yönetimle Kapadokya Modeli dünyadaki benzer alanlara örnek olabilir.”
Sürdürülebilirlikten onarıcı turizme
Kapadokya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, bölgedeki yerleşim, tarım, gıda saklama ve su paylaşımı pratiklerinin binlerce yıllık bir uyum bilgisini taşıdığını ifade etti. Günümüzde milyonlarca ziyaretçinin su ve toprak başta olmak üzere doğal kaynaklar üzerinde yarattığı baskıya dikkat çeken Karasar, sürdürülebilirlik ölçümlerinin bir sonraki aşamasının yenileyici ve onarıcı turizm olması gerektiğini söyledi.
Karasar, “Kapadokya’da yaklaşık 300 bin kişilik bir ekosistem, milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor; su başta olmak üzere doğal kaynaklar üzerinde ciddi bir baskı var. Sürdürülebilirlik zararı azaltmak ve durdurmakla ilgili. Bundan sonraki görevimiz rejeneratif, yenileyici ve onarıcı turizme geçmek. Bunun için veriyi izlemeli, yerel kapasiteyi güçlendirmeli ve çevre finansmanına erişmeliyiz.” ifadelerini kullandı.
"Bölgenin özüne sadık, uzun vadeli yatırım"
Avantgarde Refined Kapadokya Turizm Yatırımcısı ve İşletmecisi İsmet Öztanık, yatırım yaklaşımını mevcut kaya yapıyı tarihine ve özüne sadık biçimde yeniden yaşatmak üzerine kurduklarını anlattı. Kapadokya Alan Başkanlığı ve Kapadokya Üniversitesi ile yürütülen istişarelerin önemini vurgulayan Öztanık, koruma odaklı dönüşüm ile uluslararası görünürlüğün birbirini desteklediğini belirtti.
Öztanık, “Kapadokya’ya yeni bir yapı eklemekten çok, var olanı aslına ve özüne sadık biçimde yeniden görünür kılmayı hedefledik. Otelin mimarisinde doğal formları koruyan, sonradan oluşan fazlalıkları azaltan ve doğayla rekabet etmek yerine onunla uyum içinde var olan bir yaklaşım benimsedik. Bu dönüşümün TIME’ın 2026 World’s Greatest Places listesi ve MICHELIN 2026 otel seçkisinde karşılık bulması, bizim için yalnızca bir otel başarısı değil; Kapadokya’nın özgün değerlerini ve nitelikli turizm anlayışını uluslararası ölçekte anlatma fırsatıdır.” diye konuştu.
"Yerel üretim gastronomi değer zincirine katılıyor"
Nazende Restoran Kurucu Ortağı ve Şefi Uluç Sakarya, yerel üreticiden sofraya uzanan zincirin sürdürülebilir gastronominin temel koşulu olduğunu dile getirdi. Geleneksel aile reçetelerinin çağdaş tekniklerle yorumlanabileceğini; ancak bunun yerel ürünün, üreticinin ve toprağın korunmasıyla mümkün olduğunu belirtti. Kapadokya’nın özgün ürünleri ve yükselen gastronomi yatırımlarıyla güçlü bir merkez olma potansiyeline sahip olduğunu söyledi.
Sakarya konuşmasında şu ifadelere yer verdi: “Yerel üreticiden tüketiciye uzanan zincirin sağlıklı işlemesi sürdürülebilirlik açısından çok önemli. Topraklarımıza, besin değeri taşıyan ürünlerimize ve bitkilerimize sahip çıkmalıyız. Kapadokya’nın çok özel ürünleri var; bunları işleyip anlatmaya emek verirsek bölge birkaç yıl içinde çok önemli bir gastronomi merkezi olabilir.”
"Kapadokya Modeli ortak akılla büyüyecek"
Panelin ortak sonucunda “Kapadokya Modeli”; kamu yönetiminin koruma ve koordinasyon kapasitesini, akademinin bilimsel bilgisini, özel sektörün uzun vadeli yatırım yaklaşımını ve yerel toplumun üretim kültürünü aynı hedef etrafında buluşturan bir yönetişim modeli olarak tanımlandı. Katılımcılar, kültürel mirasın korunmasının ekonomik ve toplumsal yaşamdan ayrı düşünülemeyeceğini; başarının bölgeyi kullanan her paydaşın sorumluluk üstlenmesine bağlı olduğunu vurguladı.
Panelde ortaya çıkan görüşlerin, Kapadokya Modeli odağında hazırlanacak kapsamlı bir yayınla kalıcı hâle getirilmesi ve farklı paydaşlarla paylaşılması planlanıyor.
