DUYGU GÖKSU/AYDIN
Dünyada her yıl yaklaşık 2 milyon ton kestane üretiliyor. Türkiye’de geçen yıl üretim miktarı 72 bin ton oldu. Bu sene ise iklim değişikliği nedeniyle yüzde 20 düşüşle 50 - 60 bin ton arasında üretim bekleniyor. Düşüşün en önemli nedeni, Türkiye üretiminin en büyük kısmının gerçekleştiği Aydın’da yaşanan hastalıklar ve kuraklık olarak öne çıkıyor.
Türkiye kestane üretiminin yüzde 32’sini gerçekleştirdiklerini ve kestane ağaç varlığının yüzde 56’sını 
bulundurduklarını söyleyen Aydın Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Fevzi Çondur, Aydın kestanesinin AB coğrafi işaretli olduğunu vurgulayarak, son yıllarda gal arısı ve dal kanseri konusunda mücadele ettiklerini dile getirdi. Çondur, üretimdeki, ihracattaki gerilemenin yanı sıra kuraklık nedeniyle ürünün kalibresinin küçük olduğunu da söyledi. 2023’te Aydın’dan 2 bin 240 ton kestane ihraç edildiğini dile getiren Çondur, “Rakamlar büyük olmasa da dünyada ve Avrupa’da tanınan kestane, Aydın kestanesi. Geçtiğimiz yıl 150 TL civarında olan fiyatların bu yıl 100 TL’ye kadar düşmesi iç talebi çok artırdı. İhracattaki yaklaşık yüzde 20’lik gerilemenin en önemli sebebi bu” dedi.
Rekoltedeki kayıpların buğdayla başlayıp, pamuk ve incirle devam ettiğini dile getiren Çondur, “Normalde daha iri olan Aydın kestanesinde kalibre bu sezon daha küçük oldu. Aynı zamanda şu anda en büyük sorunlarımızdan biri hasatta çalıştıracak işçi bulamamak. Kestane hasadı oldukça tehlikeli. Çünkü araziler eğimli, ağaçlar çok yüksek ve toprak kaygan” diye konuştu.
“Gal arısı ve dal kanseriyle mücadele ediyoruz”
İç piyasada ithal Çin kestanesinin sorun yaratmaya devam ettiğini ve bunun için denetimlerin sıklaştırılması gerektiğini dile getiren Çondur, “Çin kestanesi, ucuz, tatsız ve kabuğundan ayrılmayan bir ürün. Bir yandan da gal arısı ve dal kanseri hastalıklarıyla mücadele ediyoruz. Bursa’da çok sayıda ağaç kaybımız olmuştu. Gal arısı yumurta bıraktığında ağacı kurutuyor, dal kanseri de toprak bulaşıklığı ile geçiyor. Bu nedenle mücadele için Aydın’da laboratuvar kurulacak. Biz de kaybettiğimiz kadar ağaç diktirmeye çalışıyoruz. Yeni plantasyonlar var” ifadelerini kullandı.
Yeni dikimlerde gal arısına dayanıklı fidanlar dağıttıklarını belirten Çondur, “Türkiye ve Aydın’ı dünyaya tanıtan bu değerli ürünü kaybetmemek adına çalışmalarımıza devam ediyoruz. Bir kestane ağacını meyve verir hale gelmesi için 30 yıl geçmesi gerekiyor” dedi.
“İtalya’da ürün çok, talep bir miktar düştü”
Aksu Kestane firmasının sahibi, kestane ihracatçısı Mustafa Çetin, ihracat sezonunun geçen yıllara oranla bir miktar düşük seyrettiğini belirterek, “Kestanede en büyük ihracat pazarımız İtalya’ydı. İtalya’da bu sezon ürün çok olduğundan gerileme olduğunu sektörden duyuyoruz. Fiyatlardaki gerileme de İtalya’yı işaret ediyor. Geçtiğimiz yıl kilogram başına kabuklu kestaneyi 6 Euro'dan ihraç ederken bu sezon 4,5 Euro ile 5 Euro arasında değişiyor” dedi.
Aydın’da AB coğrafi işaret etiketiyle ihracat yapan ilk firma olduklarını dile getiren Çetin, coğrafi işaret etiketinin güvenilirlik ve tanıtım bakımından Aydın’a, sektöre ve firmalarına katkı sağladığını söyledi.
