FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
İş dünyası ve turizmciler İran-İsrail savaşının ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanıp kapanmayacağına odaklandı.
Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) haziran ayı meclis toplantısı ATSO salonunda gerçekleştirildi.
ATSO Başkanı Yusuf Hacısüleyman yaptığı konuşmada, İran-İsrail savaşının dünya ekonomilerinde moralleri bozduğunu ve turizm hareketlerini de engellediğini belirtti.
Dünyanın ’12 Gün Savaşları’ ismiyle anılmaya başlandığını ifade eden Hacısüleyman, şunları kaydetti:
‘’Biliyorsunuz, son günlerde konuştuğumuz, hatta ismi bile yeni konulmaya çalışılan ‘12 Gün Savaşları’ ismiyle anılmaya çalışılan bir dönemin içerisindeyiz. Aslında bu dönem geride kalmış değil. Çünkü bugün bile, ateşkese rağmen bazı hadiselerin olabildiği ya da ateşkesin bir şekilde zedelendiğine dair haberler gelmeye devam ediyor. Bu 12 gün boyunca hem küresel ekonomide dalgalanmalar yaşandı, petrol fiyatları 62 dolardan bir anda 79 dolarlara çıktı, ardından tekrar 68 dolara düştü. Hürmüz Boğazı sorunu olabilir mi? Petrol ihracatı yapan ülkelerde sıkıntılar yaşanabilir mi? gibi sorular gündemde. Aynı zamanda, jeopolitik riskler açısından savaşın daha da yaygınlaşabileceği endişesi, tüm dünyada moralleri bozmuş durumdadır.’’
Orta Doğu turizmini olumsuz etkiledi
Savaşların sadece iş dünyasında değil turizm hareketlerinde de bozulmaya yol açtığına dikkat çeken Hacısüleyman, ‘’Çünkü sonuçta, daha hassas olan bir bölgeye seyahat etmektense o seyahati erteleyip başka yönlere doğru gitmek, bugünlerde daha fazla talep gören bir davranış ve eğilim hâline geldi. Turizm açısından Orta Doğu'nun etkilenmesi, bizi de etkiledi ve bundan sonra da etkilemeye devam edecek.’’ dedi.
"Türk turizmindeki sıkıntı yeni yatırım ve yatak sayısının artması"
Savaşların dünya ile birlikte Türkiye turizminin de olumsuz etkilendiğini vurgulayan Yusuf Hacısüleyman Türk turizmindeki asıl sıkıntının yeni yatırımlarla birlikte yatak kapasitesinin aşırı artmasından kaynaklandığına dikkat çekti. Hacısüleyman, şöyle devam etti:
‘’Şu andaki rakamlarımız dün (Pazartesi) itibariyle Antalya'nın sayıları geçen yılki sayılarla eşit. Şu ana kadar ciddi bir sorun yaşanmadı. Ancak birçok yerde (Turizmde düşüş mü var? Bir sıkıntı mı var?) diye soruluyor. Evet, sıkıntımız şu: Geçen yıl gelen turist sayısı, bu yıl içerisinde açılan iş yerlerimizin artmasından veya yatak kapasitesinin yükselmesinden dolayı birim başına düşen turist sayısı ya da gelir, haklı olarak azalıyor. Çünkü biz yerimizde durmuyoruz; şirketlerimizi kurmaya, iş yerlerimizi açmaya devam ediyoruz. Çünkü bir yıl içerisinde arz ettiğimiz hizmetleri ve dükkânlarımızı artırıyoruz. Ama gelen turist sayısı aynı kalınca, her dükkâna giren kişi sayısı tabii ki azalmış oluyor. Aslında kişi sayısında bir sorun görünmüyor.’’
Yurt dışı iş gezisi azaldı, tatil amaçlı gezi arttı
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yurt dışına çıkış nedenlerini TÜİK’in yakalamaya çalıştığını anlatan Yusuf Hacısüleyman, şöyle konuştu:
‘’Yani bizim yurt dışına çıkışlarımız sağlık sebebiyle mi, tatil amaçlı mı, yoksa iş amaçlı mı diye bakılıyor. 10 yıllık bir geçmişe baktığımızda, tatil amacıyla yurt dışına çıkan vatandaşlarımızın toplam çıkışlardaki payı 2012 yılında yüzde 30 iken, 2024’te yüzde 48’e yükselmiş. Yani yurt dışına çıkan insanlarımızın yüzde 48’i tatil amacıyla çıkıyor. Bu da iç turizmden eksilen bir pay olarak değerlendirilebilir. İş amacıyla yurt dışına çıkan vatandaşlarımızın toplam çıkışlardaki payı ise 2012’de yüzde 29 iken, 2024’te yüzde 16’ya düşmüş. Hatta 2025’in ilk 3 ayında bu oran yüzde 13,8’e gerilemiş.’’
"İş insanları yurt dışı çıkışa iştahlı değil"
İş amaçlı seyahatlerin sayısının giderek azaldığına dikkat çeken Hacısüleyman, sözlerini şöyle tamamladı:
‘’Bunun birçok nedeni olabilir. Belki dijital dünyanın gelişmesiyle online toplantılar yapılabiliyor, belki birebir seyahatlerin sayısı bu nedenle azalmış olabilir. Ancak bir taraftan da iş dünyasının yurt dışına birebir giderek, oradaki partnerleriyle iş görüşmeleri yapması, yeni pazarlar araması bizim açımızdan son derece önemli bir gösterge olmalı. Buradaki azalmaya elbette vize rejimi açısından da bakabiliriz, ancak sonuçta tatil için de vize gerekiyor. Dolayısıyla iş dünyamızın yurt dışına çok iştahlı olmadığını da belki buradan görebiliriz. Bakalım yılın sonunda veriler halen bu şekilde devam edecek mi, onu da Ocak ayı meclisimizde hep birlikte tekrar değerlendiririz.’’
"Hürmüz Boğazı kapanırsa turizm çok etkilenir"
Dünya ekonomisinin pür dikkat Hürmüz Boğazının kapatılması konusunda İran’dan gelecek kararı beklediğini anlatan turizmciler de, bu kararın siyasi sonuçlarının yanı sıra global turizme de ağır darbe vuracağı endişesi yaşıyor.
EKONOMİ Gazetesine bilgi veren Antalya Kent Konseyi Turizm Çalışma Grubu Başkanı ve NBK Turizm Genel Müdürü Recep Yavuz, şunları kaydetti:
‘’Bu kararın alınması Petrol fiyatlarını 100 Doların üstüne çekeceği en iyimser tahmin olarak görülüyor. Bu durumda dahi dünya turizminin temel ögesi olan uçuş maliyetlerinin tavan yapması söz konusu. Ancak bu artan maliyetlerin seyahat eden turiste yüklenmesi mümkün olmayacağı için tur operatörleri büyük bir külfet altına girecek ve belki zayıf seyreden birçok seferini iptal edecek. Bu yakın vadede maliyetlere yansıyacak ve tatil daha pahalı bir hale gelecek. Gemi ve karayolu taşımacılığının maliyetleri de artacak. Sadece önceden yakıt alıp fiyat sabitlemiş olan firmalar bundan pek zarar görmeyecek. Bugüne kadar sadece bir kez kısa süreliğine kapatılan Hürmüz boğazının durumu bütün dünyayı ilgilendiriyor. İran için çok riskli ve zor karar.’’
