FİKRİ CİNOKUR / ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) 2025 Ocak ayı Meclis Toplantısı Meclis Başkanı Erdoğan Ekici yönetiminde gerçekleşti. TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve ATB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, ülke ve Antalya ekonomisi ile tarım sektöründeki sorunlarla ilgili değerlendirmede bulundu.
2024 yılı ekonomik göstergelerin 2023 yılının gerisinde kaldığını belirten Çandır, 2024 yılı için yaklaşık yüzde 3 ekonomik büyüme beklediklerini söyledi. Tarım sektörü içinde genel ekonomiden daha düşük bir büyüme öngördüklerini ifade eden Çandır, üretimde gerilemelere paralel ihracatta da benzer düşüşler yaşandığını kaydetti.
Son 4 yıldır, her ay Antalya toptancı halleri aylık domates, sebze ve meyve fiyat ve miktar endekslerini açıkladıklarını anımsatan Ali Çandır, hallerde işlem gören sebze ve meyve miktarlarının her geçen yıl azaldığına dikkat çekti. Çandır, devamında şunları kaydetti: “Bu durum, haldeki piyasa işleyişini olumsuz yönde etkilemektedir. Son 10 yılda hallerimizdeki işlem miktarları domateste yüzde 56, sebzede yüzde 47 ve meyvede yüzde 38 azalmıştır. Böylece 2024 yılında Antalya hallerinde işlem gören; domates miktarı 294 bin tona, sebze miktarı 814 bin tona ve meyve miktarı ise 189 bin tona gerilemiştir. Açıklanan son verilere göre Antalya’nın domates üretimi 2,6 milyon tona, sebze üretimi 5 milyon tona ve meyve üretimi ise 2 milyon tona ulaşmıştır. Yani genel olarak üretimin yüzde 10’u kadar ürün, hallerde işlem görmüştür. Bu durum, gerçekten piyasa bozucu bir mekanizma yaratmaktadır. Çünkü yaş meyve sebze piyasasının, çok hızlı ve etkin işleyişe sahip olması gereklidir. Piyasanın etkin işleyişi, toplam miktarın anlamlı yoğunluğunun hallerde işlem görmesiyle gerçekleşebilir.”
Zincir marketler, üretici işletmelerle rekabet ediyor
Zincir marketlerin, kendi isimleri veya alt markaları altında fason üretim yaptırarak, ürünlerini ürettirdikleri işletmelerle doğrudan rekabet eder hale geldiğine dikkat çeken Çandır, bu konuda yeni düzenlemelere gerek duyulduğunu söyledi. Ali Çandır, “Bu durum, özellikle son dönemde belirgin bir artış göstermiş ve piyasa dengelerini olumsuz yönde etkilemiştir. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin zincir market raflarında yer alması her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Diğer taraftan üyelerimiz; zincir marketlerin mevcut tedarikçilerine sunduğu zorlu tahsilat şartları, promosyon talepleri, tek taraflı indirim ve iade uygulamalarının birçok işletmeyi ve markayı ciddi anlamda zorladığını ifade etmektedirler. Piyasada hakim unsur olma özelliklerini düzenlemek ve piyasa dengelerini korunmak için bu kapsamda yasal düzenlemelere ve uygulamalara acil ihtiyaç duyulmaktadır.” şeklinde konuştu.
