HÜSEYİN GÖKÇE
Zaman zaman yıllık ihracat geliri 1 milyar dolara ulaşan beyaz et sektörü, bugünlerde yeni bir ihracat yasağıyla karşı karşıya kaldı. Ticaret Bakanlığı iç piyasada yüzde 15 fiyat artırımı kararı alan sektöre yönelik 9 Şubat itibarıyla ihracat yasağı uygulamaya başladı. İhracat yasağı getirilirken, temel düşünce ‘Artık ihracat yapamayacak firmaların iç piyasaya yönelmesi, böylece de artan rekabetle fiyatların düşmesi” olarak özetleniyor. Ancak pratikte bu sonuçla karşılaşılıp karşılaşılmayacağı noktasında çok sayıda soru işaretleri var.
Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre bugün tüketicilerin 80-90 lira arasında tükettiği tavuk etini üretici firma 60 liraya satıyor. Kaynaklara göre uzun süredir tavuk eti olması gerekenin çok altında bir fiyatla piyasaya sürülüyor, hatta bir çok firma maliyetin altında satış yapmak zorunda kalıyor. Peki sürekli mi zarar ediyorlar? Hayır özellikle yaz aylarında belirli tavuk ürünleri artan talebe bağlı olarak fazla tüketiliyor ve firmalar tabiri caizse sürümden kazanıyorlar.
Beyaz et sektöründe yaprak dökümü olur mu?
Yukarıda belirtildiği gibi ilk etapta fiyatlar kısmen de olsa düşebilir. Ancak önümüzdeki dönemde Türkiye bu fiyat düşüşünün bedelini çok daha ağır bir şekilde ödeyebilir. Çünkü sıkı para politikası sebebiyle içerde yaşanan sıkışıklıktan dolayı kendilerine ihracat seçeneği sunulan reel sektörün tamamı bunu başaramıyor. Üretim maliyet avantajları sebebiyle birçok tekstil firmasının yurt dışında yatırıma başlamasının yankıları sürerken, tarım sektöründen de bazı büyük şirketlerin, Avrupa dahil olmak üzere yurt dışına yatırım yapmaya hazırlandıkları, bu yönde somut kararlar alan şirketler olduğu ifade ediliyor.
Sonuçta firmaların üretim hacmini belirli bir plan dahilinde azaltmaları veya yatırım kararlarını ertelemeleri, çok da uzun olmayan bir zaman diliminde ülkemizde beyaz et konusunda arz açığı oluşmasına yol açabilir. Bu durumda da bugün 2 dolar civarında olan tavuk etinin, bu fiyatlarla satışı hayal olabilir. İhracat yasağının bir başka boyutu da sektörün bin bir güçlükle ele geçirdiği başta Irak olmak üzere bölge ülkelerindeki pazarların da kaybedilme riski çok yüksek. Keza Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir süre önce ziyaret ettiği Suudi Arabistan’a da güç bela tavuk eti satmaya başlamışken, böyle bir kararın alınması, 10 binlerce kilometre uzaklıktaki dünyanın en güçlü beyaz et üreticilerinden Brezilya’nın ekmeğine yağ sürüp sürmeyeceği de ayrı bir tartışma konusu.
