Terörsüz Türkiye sürecinde hazırlanan çerçeve yasa görüşmeleri TBMM Genel Kurulu’nda, “özel oturum’ havasında gerçekleşti. Teklifin görüşmelerine geçmeden önce siyasi parti genel başkanları ve temsilciler söz aldı. Yapıcı bir üslup kullanan muhalefet partileri teklifi eleştirirken, süreci desteklediklerini açıkladılar. Sürece başından beri karşı çıkan İYİ Parti adına konuşmayı Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu yaptı. Dervişoğlu, süreci eleştirirken yapıcı bir üslup kullanması dikkatlerden kaçmadı.
AK Parti: Türkiye modeli
AK Parti Grubu adına söz alan Grup Başkanı Abdullah Güler, çerçeve yasa teklifinin detaylarına değinirken, eleştirilere de yanı verdi. Konuşmasına sürece katkı veren toplumun tüm kesimlerine teşekkür ederek başlayan Güler, terörsüz Türkiye sürecini, “Türkiye modeli” olarak tanımladı.
Terörle mücadele eden ülkelerden örnekler veren Abdullah Güler, IRA, ETA hepsinde üçüncü göz var, hepsinde dışarıdan müdahale var, bizde yok. Türk’üyle Kürt’üyle, Alevi’siyle Sünni’siyle, bu toprakların has evlatları samimiyetle bu sorunu çözmek ve gelecek Türkiye Yüzyılı’na daha sağlam, daha kararlı, kardeşçe, omuz omuza yürümek istiyor. Türkiye’yi şaha kaldırmak, Türkiye’yi artık kabına sığmaz, tutulamaz güçlü bir ülke olma yolunda zapt edilemez hâle getirmek istiyoruz” dedi.
Özel: Ben ve yöneticilerim ‘evet’ diyeceğiz
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin yasa teklifine ilişkin kararını Genel Kurul öncesinde açıkladı. Özel, sürecin yönetiliş biçimine ve teklifin içeriğine yönelik eleştirilerini sürdürmekle birlikte, “barışın sorumluluğunu” gözeterek kendisi ve parti yöneticilerinin yasaya “evet” oyu vereceğini, milletvekillerinin ise kendi değerlendirmelerine göre oy kullanacağını söyledi. “Silah faslının kapanması için aralanan kapıyı kapatan taraf biz olmayacağız” diyen Özel, asıl demokrasi, adalet, eşit yurttaşlık ve refah mücadelesinin bundan sonra başlayacağını belirtti. “Terörsüz Türkiye” sürecinin iktidar tarafından özensiz ve kapalı biçimde yürütüldüğünü savunan Özel, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunda oluşan ortak iradenin özel görüşmeler ve siyasi hesaplarla daraltıldığını söyledi. Teklifte Komisyon raporunda yer alan demokratikleşme önerilerinin bulunmamasını eleştiren Özel, özellikle 7’nci maddede öngörülen adımların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
MHP: Af olduğunu söylemek gerçeklikten uzağa düşmektir
Terörsüz Türkiye sürecinde hazırlanan çerçeve yasa görüşmelerinde MHP Grubu adına söz alan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız “Liderimiz Bahçeli’nin Ekim 2024’te yaptığı çağrı tarihi bir çağrıdır. Bu çağrı, PKK’nin kendini feshetmesi ve silahları bırakmasıyla sonuçlanmıştır.
Yarım asırdır Türkiye’nin enerjisini sömüren yapı, tasfiye edilmiştir. Terörsüz Türkiye sürecinde büyük bir toplumsal rıza üretilmiştir. Hukuk devleti daha da güçlenecektir. Yüreğimiz ve gönlümüz ile Terörsüz Türkiye sürecinin yanındayız. Kanunu okumadan bunun bir af olduğunu söylemek, gerçeklikten uzağa düşmektir. Sayın Cumhurbaşkanı ile Cumhur İttifakı ile sorunu olanlardan görüş alırsanız, açığa düşersiniz” dedi. Yıldız, terörsüz Türkiye sürecinin, küresel ve bölgesel krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde devletin bekası, kardeşlik hukuku ve ortak tarih bilinci üzerinden bölgesel istikrarsızlıkları minimize etmeyi amaçladığını belirtti.
Partilerin mesajları
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, “Terörsüz Türkiye” sürecinin kardeşi kardeşe kırdırma hesaplarını boşa çıkaracağını belirterek, kanun teklifinin çatışma çözümünde önemli bir adım olduğunu söyledi. Bakırhan, “Bu coğrafyada haritalar silahla, sınırlar genelde acıyla çizildi.
Şimdi ilk kez hukukla yazılan bir sayfa var” dedi. Yarım asırlık çatışmalı sürecin büyük acılar yaşattığını vurgulayan Bakırhan, artık çatışma ve şiddet zemininden çıkılması için önemli bir fırsat bulunduğunu ifade etti. Teklifin bir ayrıcalık ya da “al-ver” meselesi olmadığını kaydeden Bakırhan, sürecin kazananının 86 milyon yurttaş olacağını söyledi.
Bakırhan, ekim ayında Meclis’in gündeminde demokratik entegrasyon, özgürlükler ve hukukun üstünlüğünü güçlendirecek düzenlemelerin bulunması gerektiğini belirtti.
CHP: Tarihi bir adım atıyoruz
CHP Grubu adına konuşan Kars Milletvekili İnan Akgün Alp, partisinin sürece tarihsel sorumluluk ve devleti yaşatma perspektifiyle yaklaştığını belirterek, bunun bir bölünme ya da ayrışma değil, yaraları sarma ve toplumsal bütünleşmeyi güçlendirme süreci olduğunu söyledi.
CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı ise düzenlemenin Kürt meselesini çözmediğini ancak meselenin silahlardan arındırılması yönünde tarihi bir adım olduğunu belirtti. Salıcı, “Silahın olduğu yerde sözün bir anlamı kalır mı? Biz bugün sözü başlatıyoruz” dedi.
Dervişoğlu: Meclis tescil makamına indirgenmiştir
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, teklifin hazırlanış sürecini eleştirerek, Meclis’in yalnızca bir “tescil makamına” dönüştürüldüğünü savundu. Partisinin terör örgütünün silahsızlandırılmasına ve tasfiyesine karşı olmadığını belirten Dervişoğlu, düzenlemenin TBMM’nin itibarını zedelediğini ve yürütmeye daha fazla yetki verdiğini öne sürdü. İYİ Parti’nin teklife “hayır” oyu vereceğini açıklayan Dervişoğlu, “Tarihin doğru yerinde duracağız” dedi.
Yeni Yol Grubu’ndan destek
Yeni Yol Grubu adına konuşan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, toplumsal dayanışmayı, kardeşliği, hukuku ve ortak geleceği güçlendirecek bir anlayışla sürece destek verdiklerini açıkladı.
Mehmet Emin Ekmen de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın süreçteki rolüne dikkat çekerek, sürecin PKK/ KCK’nın görüşmeler yoluyla silahsızlandırılmasını hedeflediğini ifade etti.
YRP'den çekimser oy kararı
Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, örgütün tasfiyesine ilişkin hükümler nedeniyle teklife “hayır” demeyi doğru bulmadıklarını ancak sonraki aşamalara ilişkin belirsizlikler nedeniyle çekimser oy kullanacaklarını açıkladı. Erbakan, PKK/KCK üyelerinin durumuna ilişkin kararın millet tarafından verilmesi gerektiğini savunarak, çerçeve yasadaki af kapsamının referanduma götürülmesini istedi.
Genel Kurul’dan izlenimler
Görüşmeler öncesinde Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel kapalı grup toplantısı yaptı ve milletvekillerinin kullanacağı oyun kendi iradelerine bırakıldığını açıkladı. Genel Kurul’u izlemek üzere Meclis’e ilk gelen liderlerden biri MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli oldu. En uzun konuşmayı yapan Özel’in konuşması sık sık alkışlandı. Özel’in konuşmasında alışkanlıkla “CHP” ifadesini kullanması salonda gülümsemelere yol açarken, konuşmasını alkışlayan liderlerden biri Bahçeli oldu.
Teklif kabul edildi
"Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.
Genel Kurul'daki görüşmeleri yaklaşık 12 saat süren düzenleme, açık oylama sonuçlarına göre 467 "kabul", 87 "ret", 7 "çekimser", 2 "mükerrer" oyla kabul edilerek yasalaştı.
