MEHMET KAYA
Türkiye, nükleer enerjide 3 büyük santral projesi yanında, bütün dünyada henüz teknoloji geliştirme-ticarileştirme aşamasında olan mikro ve küçük ölçekli nükleer santrallere yönelik de projeler geliştiriyor. Bu konuda, TÜBİTAK destekli olarak AR-GE projesi çağrısı da açıldı. Sadece yurt dışı teknoloji değil, yerli teknoloji olarak da konu gündemde. Bu yaklaşım, rüzgar, güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretiminin gerektirdiği şebeke-teknoloji yönetimi için de gerekli. Yenilenebilir kaynakların önemli bir kısmının önceden tahmininin çok zor olması nedeniyle ülkeler dev enterkonnekte şebekeleriyle sistemi dengelemenin zorluklarını aşmak için hem sayısal teknolojilere hem de bölgesel olarak sistemleri yönetmeye yöneliyor. Mikro ve küçük nükleer santraller de bu noktada devreye giriyor. Bölgesel olarak baz yükleri karşılayacak, sistem dengesini fazı koruyacak türbinli sistemler yönetimi kolaylaştırıyor. İnşası devam eden ve ilk türbinin deneme üretimine girmesi 2026 için ertelenen Akkuyu’da 4 ünitenin tam anlamıyla devreye girmesi için biraz zaman var. Bunun yanında, Türkiye Sinop’ta da bir an önce inşaata başlamak istiyor. Burada ise uluslararası alandaki teknoloji sahipleriyle görüşmeler sürüyor. Bu konuda istekli şirketleri bulmak konusunda sorun yok ama dünyanın nükleer teknoloji sahibi bütün şirketlerinin ilgisi de mikro, küçük, mobil nükleer reaktöre dayalı santrallere (SMR’s Small Moduler Reactors) kaymış durumda. Hatta Türkiye’nin kapısını Sinop ve İğneada projeleri için çalan şirketlerin, SMR’s için daha fazla istekli olduğunu gizlemedikleri vurgulanıyor.
Sektörü yakından izleyen uzmanlar Türkiye’nin nükleer güç alanında önümüzdeki dönemde önemli kararlar vermesinin gerekeceğinin altını çiziyorlar. Bir yanda, şebekede de yatırım gerektiren büyük ölçekli nükleer güç ihtiyacı ve projelerinin hayata geçirilmesi, diğer yanda SMR’s projeleri, ciddi büyük finansmana ihtiyaç duyuyor. Bu maliyetlerin ne kadarının nasıl karşılanacağı ana sorunlardan biri. Bütün bunlar, karar vericiler açısından pazarlık ve müzakere konusu haline gelecek gibi görünüyor.
