ABD ile İsrail’in, İran’a saldırmasıyla başlayan savaşın, bölge ülkelerine yayılma ve uzun sürme ihtimali yükseliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bölgenin bir ‘ateş çemberine dönüşmesini’ önlemek gayesiyle ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan dahil, bölgedeki çok sayıda devlet başkanı ile birden fazla görüşme yaptı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da ‘savaşın yayılıp büyüme eğiliminde olduğunu’ dile getirdi ve mevkidaşlarıyla neredeyse her gün görüşüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki blokajı öncesi başlayan petrol fiyatları 100 doları aşabilir. Bu yükselişin enflasyonla mücadeleyi olumsuz etkileyeceği, dış ticaret açığını büyüteceği açık. İran’ın, ABD üslerine saldırma bahanesiyle füzelerle ve SİHA’larla vurduğu Irak, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn gibi ülkeler ‘karşılık verme haklarının saklı olduğunu’ ilan ederken İsrail’in savaşı ‘Pers-Arap savaşına dönüştürme’ çabasında olduğu da ileri sürüyor. İran’dan, Türkiye’ye yönelen füzeler, Nahçıvan Havaalanı’nı vuran İran Sİ- HA’lar, Azerbaycan ve Türkiye özelinde de tehlikeli oyunlar tezgâhlandığını gösteriyor. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın, ‘özür dileriz, komşulara saldırmayacağız’ şeklindeki açıklamasından sonra da başta körfez ülkelerinde olmak üzere birçok şehre İran füzeleri ve SİHA’larıyla saldırı gerçekleştirildi. İran’ın, Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve LNG geçişlerini engellemesi yeni bir ‘küresel enflasyon krizini’ başlatmış durumda.
Reel ekonomiye olumsuz etkisi büyüyebilir Savaşın bu şekilde en az üç ay devamı etmesi Türkiye’de reel ekonomiye ciddi kayıplar yaşatabilir. Bu kayıplar en çok da ihracat ve turizm gelirlerinin azalmasıyla ortaya çıkacak. Şimdiden bölge ülkelerinden siparişlerin geri çekildiği belirtiliyor. Türkiye’nin Ortadoğu ülkelerine ihracatı 31 milyar doların üzerinde ve İran füzelerinin düştüğü ülkelerin bu rakamdaki payı yaklaşık 28 milyar doları buluyor. Savaşın kapsadığı ülkelerden Türkiye’ye geçen yıl gelen turist sayısı ise yaklaşık 5,6 milyon kişiydi. Turist başına ortalama gelire göre 7 milyar dolarlık turizm geliri risk altında. İsrail ve Lübnan eksenindeki gelişmeler bu rakamların dışında. Türkiye, İsrail’e 2023’te 5,4 milyar dolarlık ihracat yapmıştı. İsrail’in Gazze’de soykırım yapması nedeniyle bu ülkeyle dış ticaret yasaklandı ve 2024 ile 2025’te ihracat sıfırlandı. İsrail’in sürekli ateş altında tuttuğu Lübnan’a ihracatta ise üç yıldır yüzde 50 azalma yaşanıyor.
Türkiye’nin, 2025 yılı toplam ihracatı 273 milyar 434 milyon dolar olmuştu. Gümrük kapılarından gelen yeni bilgilere göre şu anda en çok da İran’a ihracatta aksamalar yaşanıyor. Sınır kapılarında kilometrelerce kuyruklar oluştu ve İran’a mal gönderen illerdeki antrepolardaki stoklar hızla yükselmeye devam ediyor. İran’ın ateş altında tuttuğu bölge ülkelerine ihracatın Mart ayı itibariyle sert fren yapması ve savaşın seyrine bağlı kayıpların büyüme riskinin yüksek olduğu belirtiliyor.
2025 yılı toplam turizm gelirimiz ise 65 milyar dolar oldu. En kötü savaş senaryosunda her iki gelirimizden de yüzde 10’un üzerinde kayıplar olabilir. Bir de savaşın enerji fiyatları ve turizm hareketliliğine genel olumsuz etkisi dikkate alınırsa Türk reel sektöründe ‘maliyet artışı ve pazar kaybı’ nedeniyle ciddi sıkıntı yaşanabilir.
