Sırf fiyakalı olsun diye memleketin ta bir ucundan su getirmenin mantığı nedir? Kaynakları har vurup harman savurmak, kamu malına çökmek, yolsuzluk, yandaşlık, daha niceleri kirli ekonomi.
Türkiye’nin en fazla yağış alan, en fazla şelalesi ve kaynak suyu sahibi Rize’deyiz. Bir restorana gittiğinizde, hangi ilin suyunu istersiniz? Çeşme suyunu kullanabiliyorsun, Ayder, Hemşin, İkizdere, Siron ve daha niceleri… Her biri adeta bir şelaleyi sofranıza getiriyor. Fakat 1000 km’den su gelmiş…
Sırf cam şişede sunabilmek için Bursa Uludağ’dan su getirir misin? Küçük cam şişenin maliyeti 20 lira, içindeki suyun maliyeti 1 lira bile değil. Ancak restorana gelince adisyona 50 lira ile 600 lira yazılıyor. Fakat sorun şu ki o suyun taşıma maliyeti, nakliyesinde harcadığı mazot, saldığı karbon ne olacak?
ÇEVRESEL TAHRİBAT ASLA HAFİFE ALINMAMALI
Türkiye bağlamında genellikle kayıt dışılık, yolsuzluk, çevresel tahribat ve tüm bunların sosyolojik yansımalarını görüyoruz. Kayıt dışılığı da katarsak milli gelirin %26-31’ine denk rakama varıyoruz. En büyük etkisini gelir dağılımında görüyoruz. Ancak bana göre en tehlikelisi, toplum ahlakını bozması…
İhale yolsuzlukları, inşaat, sağlık sektöründeki usulsüzlükler ve daha nicesi… Çevresel tahribat ve kirletici üretim, asla hafife alınası değil. Şişe suyu örneğinden yola çıkarak, kirli ekonomi sadece gezegeni değil, ahlaki dokuyu tahrip ediyor. Yandaş zenginleşmesi, kısa vadeli kazanç hırsı gibi…
İKİ SORU İKİ CEVAP / Kirletici ekonomiye dair…
Ekonomik gerekçesi?
Aslında hiçbir gerekçesi yok. Kirli ekonominin çarklarında sadece “gösteriş ve kibir” yok. Akılsızlık da var. Kaynak suyunu, kaynağına yakın coğrafyada tüketmek varken uzaktan nakletmek, aptallıktır.
Gezegene zararı?
Öncelikle fosil kaynaklar kullanılarak naklediliyor bu şişe suyu. Kamyonun 1000 km’lik yoldaki karbon salınımı da cabası… Suyun ve yeşilin merkezi Rize’ye Bursa’dan su getirmek, müşteriye de maliyet.
NOT
DÖNGÜSEL EKONOMİ ÇAĞINDA KAYNAĞI DIŞARIDA ARAMAMALI
Doğrusal ekonomi; “al, kullan, at” mantığındadır. Döngüsel ekonomi ise “edin, yararlan, dönüştür” akışı üzerinden yürür. Yerel kaynaklar dururken dışarıdan edinim, kabul edilemez. Amerika’dan granit getiren, 1000 km’den su getiren, aynı çevre cinayetinden sorumludur. Gezegenin yedeği yok…
KİRLİ EKONOMİ LÛGATI
İsraf: En büyük kirleticidir ve kaynakların verimli kullanılmamasının başat sebebi gösterilir
Gösteriş: Mal mülk ve güç sahibi olabilmek adına insanları, sermayeyi, zamanı harcamanın adı
Karbon salımı: Gereksiz nakliyat, kirletici sanayiler, verimsiz süreçlerin ürettiği çevresel zehir
Ahlaksızlık: Toplumun yapısını kemiren, siyasetin, muhterislerin topluma saldığı kanser virüsü
