İnsan, suya düştüğü zaman değil, suda kaldığında boğulur. Ekonomi zaman zaman krize girer ancak bu durum, sürgit olamaz. Bir süre sonra krizler; fırsatlarını da getirir. Fakat çürümenin çaresi yoktur.
Bilinir ki hiçbir kriz, sonsuza dek sürmez. Tedbir alınır, maliyet ödenir ve kriz şartları ortadan kalkar, normale dönüş; kaçınılmaz olur. Sorun sadece normalleşmenin maliyetine dairdir. Ancak çürüme farklıdır. Krize çare vardır, çürümenin çaresi yoktur. Ta ki çürüme şartlarını ortadan kaldırana dek.
Eskilerin sıkça kullandığı hatta hüsnü hat (kaligrafi) ile duvarına astığı cümle şuydu; “ne dem baki, ne gam baki.” Dem de yani bolluk refah; sürgit olmaz. Tıpkı gam yani kriz, sıkıntının de sürgit olmayacağı gibi. Buradaki problem, demin de gamın da ne kadar süreceğine dair tahmin ve planlama olmuştur.
DEM-GAM DÖNGÜSÜ HAYATIN GERÇEĞİ
Bugün; OVP’nin savunduğu gibi “ekonomi tıkırında” değil. İflaslar, konkordatolar yaygınlaşıyor. Sanayici üretimde zorlanıyor, KOBİ’ler bir “nefes krediye” muhtaç hale geldi. Ücretli geçinemiyor ve ihracatçı, kur baskısında bunalmış, imalat sektörü istihdam kaybeder olmuş. Gam zamanı yani…
Ancak her krizin fırsat barındırdığı da bir gerçek; fırsat kapıyı her zaman çalar. Bu yüzden, kulağın kapıda ve evde olmaya bak. Fırsat, ona hazır olana akar. Kara gün kararıp kalmayacağı kesindir de bu “dem-gam döngüsü” herkes için farklı süreyi kapsayacaktır. Sen, dem’e hazır mısın? Sorun bu…
2 SORU 2 CEVAP / Gam ve Dem’e dair…
Kara gün tahminen ne kadar sürer?
Türkiye pratiğinde en fazla 3 yıl. Genelde 2’nci yıl sonunda düzelme başlar ve piyasalar, gam zamanı kaybettiklerini, gayet hızlı toparlar. Krizden çıkış konusunda son derece başarılı örneklerimiz vardır.
Peki, bu kara gün neden bitmiyor?
Çünkü bizdeki krizden ziyade, çürüme karakteri gösteriyor. İş etiği gitmiş, testiyi kıranla suyu getireni bir tutan enflasyon belası başımıza tebelleş olmuş durumda. Şükür ki çürümeyenlerimiz hayli fazla.
NOT
YAĞMUR DUASINA ŞEMSİYESİZ ÇIKILMAZ
Tüm köy, yağmur duasına çıkmıştı. İçerinden yalnızca bir küçük kız, yanına şemsiyesini almıştı. Gerisi; kuraklık krizinin geçmesi için, içtensiz, inançsız söylendi durdu. Şu anda ekonomideki kara günlerin geçmesi için tüm sektör temsilcilerinden aynı “şemsiyesiz yağmur duası” söylemlerini dinliyorum.
DEM-GAM LÛGATI
Kriz: Ekonomide son 3 çeyreğin üst üste küçülmeyle tanımlanan genel sıkıntı hali
Fırsat: Krizlerle gelen anlayış değişikliğiyle ortaya çıka yeni iş ve zenginlik alanları
Çürüme: Toplumda değerler erozyonu ile dayanışmanın azalması, ahlaksızlığın tırmanması
Kara Gün: İşlerin yolunda gitmemesi, kuraklık, afet, kıtlık, salgın ve savaş gibi sorunlar yumağı
