Bölgede atılan her füzeden Türkiye ekonomisi hasar alıyor. Roket yağmuru en fazla etiketleri değiştiriyor. Enerjiden ihracata dek ekonomimiz yeni yükler, külfetler ve maliyetler altında
Komşuda pişen bize de düşer daima… Bundan 10 yıl önce nükleer ambargo sürecinden kalan Halkbank davası dâhil, İran’la ticaretten dolayı zararımız hâlâ hatırımızda. Şimdi bölgeyi ateşe çeviren savaş yüzünden en çok etkilenen ülke; 6 okyanus ötedeki Trump değil yine biz olacağız gibi görünüyor.
ENERJİ GÜVENLİĞİ: İran ile 500 km sınırımız var ve ekonomik bağlarımız güçlü. Ticaret hacmimiz 7-10 milyar $. Tebriz-Ankara boru hattı doğal gazımızın %10-16’sını sağlıyor; ısınma, elektrik üretiminde kullanıyoruz. Saldırı veya İran’ın ihracı durdurması halinde fiyatlar yükselebilir, faturamız artabilir.
BÜTÇEYE 10-20 MİLYAR DOLAR EK YÜK KAPIDA…
TİCARET: Trump’ın İran’la ticaret yapanlara %25 gümrük vergisi kararı ülkemizi hedef alıyor. Türkiye, İran’ın en büyük ticaret ortaklarından; ona makine, tekstil, gıda satıyor ve ondan enerji, maden alıyoruz. İran’dan kaçan sermaye, para transferi, mülk alımı bize yararlı... Kriz uzarsa bunlar durur.
MÜLTECİ AKINI: Savaşın uzaması halinde ilk etapta 3-5 milyon mülteci dalgası bekleniyor ki bu da ülkemizdeki 3-5 milyon Suriyeli mülteciye ek… Ekonomi zaten sorunlu ve sosyal hizmetler, sağlık, eğitim harcamalarına ek külfetler binebilir. Bütçeye 10-20 milyar $ ek yük gelebilir, işsizlik 6 puan artabilir.
İKİ SORU İKİ CEVAP / İran’ın Türkiye maliyetine dair…
Peki ya güvenlik ve savunma harcamaları?
İran’daki Kürt grupların güçlenmesi, PKK ile mücadeleyi zorlaştırabilir. Azerbaycanlı Türk nüfusun hareketliliği etnik gerilimleri tetikleyebilir. Savunma harcamalarımızda %15-20’ilk artış oluşabilir.
Genel makroekonomik görünüm?
Her ne kadar ekonomimiz dış şoklara karşı dirençli olsa da kırılgan bir yapımız var. Yabancı rezervler artıyor, sıkı para politikamız var fakat İran yüzünden büyümemiz %2-3 puan geriler, dış açık artabilir.
NOT
MALİYET, SAVAŞIN NE KADAR SÜRECEĞİNE GÖRE ARTACAK
İran krizinin kısa süreli olması bekleniyor. Ancak Trump’ın bu savaşı seçim propagandası unsuru haline getirmesi, Netanyahu’nun agresifliği ve İran rejiminin direnci, yalnız bizi değil, tüm Ortadoğu bölgesini, uzun sürecek bir kaosun içine atacak gibi görünüyor. Fatura yine bize ve halkımıza çıkacak.
İRAN LÛGATI
Rejim: 1979’da Humeyni’nin İran’a dönüşünden bu yana süren dini otoritenin yönetimi
Muhalefet: Rejime karşı çıkanlar artmıştı ancak Hamaney’in katlinden sonra durum değişiyor
Ambargo: ABD’nin uyguladığı ambargo ile İran’la ticaret yapanların vergiyle cezalandırılması
Bölgesel istikrar: İran’ın etrafı bombalanmasıyla cephe genişledi ve uzun süre huzur olmayacak
