Batı dillerinde “hatır, gönül, vefa” kelimeleri yoktur zira o sosyolojilerde bunların karşılığı yoktur. Bizde plan, vizyon yoktur. Kervan yolda düzülür, gözümüzle düşünür, önce ateş edilir, sonra nişan alınır.
1- SORUN: İnsan, gelecek körüdür. Ama onu merak etmekten vazgeçmez. Ülkede günde 2 milyon kahve falı, geleceğe dair bir işaret umuduyla açılır... Yarın, hiç kimseye vaat edilmemiştir. Yarını tahmin etmenin en garanti yolu, onu inşa etmekten geçer... Bunun da kendi içinde riskleri vardır.
2- ETKİSİ: Yarını merak edenin en büyük yanılgısı (Parmenides yanılgısı) gelecek körlüğüdür. Zira insan, yarını tahmin ederken; bugünü geleceğe uzatır. Yarını bugünün tekrarı ya da doğrusal devamı sanır. Yanılgı, kırılmaları görememesidir. Zira her gün yeni bir başlangıçtır ve belirsizliklerle doludur.
TÜRKİYE “UÇACAK” DEDİK AMA KANAT GEREKTİĞİNİ UNUTTUK
3- ÇÖZÜM: Ülke için “10 yıl içinde uçacak” tahmini, yüzlerce fırsatın (siyasi, ekonomik, çevre, şartlar, savaş, yenileşim, doğal kaynak vs.) oluşturacağı kırılmaya göre şekilleniyordu. Ancak 15 yıl öncesi anlı şanlı tahmin modelleri ve uzmanlarca yarın öngörülerine bakıp, gelecek körlüğünü kavrayabiliriz.
4- YÖNTEM: Cumhuriyet’in 100’üncü yılında 2 trilyon $ milli gelir, 500 milyar $ ihracat, turist başına 1000 $ gelir, Ar-Ge’ye %3 pay, savunmada 25 milyar $ ve bu liste uzar gider. Enflasyon mu? Yüzde 5 tabii ki… İşsizlik; varla yok arası %5. Tahmini temenniye dönüştüren yöntemsizliktir, bize plan gerekir.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Gelecek körlüğüne dair…
Tahminlerin tutmamasının nedeni nedir?
Aslında her gelecekçinin (futurist) tutmayacak bir tahmini vardır. Bırakın falcılık tekniklerini, 2026 bütçesini planlayanları dahi çuvallamasına, “öngörülemeyen gelişmeler” yol açar ve açıyor da…
Kulvar atlatacak fırsatları nasıl yakalarız?
Fırsatlar gelirken ve önü kesilerek yakalanır. Fakat fırsat görülemez ardından koşulursa yakalanamaz. Sözde değil özde yapısal reform yapmaz, hukuktan verimliliğe ahlak inşa edemezseniz, asla olmaz.
NOT
TAHTINI YAPARSIN DA BAHTINI YAPAMAZSIN
Tahtın; öngördüğün, tahminindir; bahtın ise hayatın sana sunduğu… Tahminler kataloğu olmanın ötesinde geleceği tasarlayan beş yıllık kalkınma planlarımız vardı; DPT’miz vardı. Bunları işlevsiz kıldık ve şimdi enflasyonun pençesinde, orta gelir tuzağında debelenip duruyoruz. Ah şu plansızlığımız…
GELECEK KÖRLÜĞÜ LÛGATI
Tahmin: Mevcut verilere, deneyim ve sezgilere dayanarak gelecekteki durumu kestirme
Temenni: Bir şeyin gerçeklemesini dileme, arzu etme, eylemsiz gelecek rüyaları görme
Parmenides körlüğü: Yarını tahmin ederken bugünü değiştirmeden geleceğe uzatma yanılgıs
Gelecek planları: Yarın ulaşılmak İstenen hedefi belirleyip ona uygun stratejik adımlar tasarımı
