Ali ESKALEN/KAHRAMANMARAŞ
COP31 kapsamında gerçekleştirilen “Döngüsel Ekonomide Kadınlar” paneli, tekstil sektöründe sürdürülebilir üretim, kaynak verimliliği, geri dönüşüm ve kadın girişimciliğinin ekonomik dönüşümdeki rolünü gündeme taşıdı. Panelde konuşan Nazar Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Nazlı Ceylan Balduk Kurtul, döngüsel ekonominin yalnızca çevresel bir hedef olarak görülmemesi, doğrudan şirketlerin iş modellerine entegre edilmesi gerektiğini söyledi.
1960’lı yıllara dayanan bir aile şirketi geçmişine sahip olduklarını belirten Kurtul, Nazar Group bünyesinde pamuk yetiştiriciliğinden pamuk ipliği üretimine, yenilenebilir enerji yatırımlarına kadar üretimin farklı aşamalarında faaliyet gösterdiklerini ifade etti. Yıllık elektrik üretimlerinin tüketimlerinin yaklaşık iki katına ulaştığını belirten Kurtul, sürdürülebilirliği üretimin bütününde ele aldıklarını kaydetti.
“Döngüsel ekonomi hammadde seçiminde başlamalı”
Döngüsel ekonominin atık ortaya çıktıktan sonra değil, daha hammadde seçiminde ve üretim planlamasında başlaması gerektiğini vurgulayan Kurtul, şirketlerinin bu doğrultudaki uygulamalarını anlattı.
Pamuklarının bir bölümünü kendi tarlalarında rejeneratif tarım yöntemleriyle yetiştirdiklerini belirten Kurtul, toprak sağlığını korumaya ve doğal kaynakları verimli kullanmaya önem verdiklerini söyledi. Pamuğu Kahramanmaraş'ta çırçırlayarak gereksiz taşımayı ve buna bağlı karbon emisyonlarını azaltmayı hedeflediklerini kaydeden Kurtul, fabrikalarda yenilenebilir enerji kullanımının yanı sıra teknoloji, Ar-Ge ve verimli üretim sistemlerine yatırım yaptıklarını dile getirdi.
Üretim süreçlerinde ortaya çıkan atıkların ekonomik değere dönüştürülmesinin önemine özel olarak dikkat çeken Kurtul, iplik üretiminden çıkan atıkların farklı sektörlerde değerlendirildiğini belirtti.
Bu atıkların bir bölümünü banknot üretiminde kullanılmak üzere ihraç ettiklerini, bir kısmını tarım alanlarında gübre olarak değerlendirdiklerini, diğer bölümünü ise hayvan yemi olarak kullanılmak üzere sattıklarını anlatan Kurtul, yeni bir atık türünü daha yüksek katma değerli ürüne dönüştürmek amacıyla TÜBİTAK destekli bir Ar-Ge projesi hazırladıklarını açıkladı.
Kurtul, “Bir sanayici olarak şunu çok iyi biliyorum: Ne kadar verimli üretim yaparsanız yapın, bazı atıkların oluşması kaçınılmaz. Önemli olan, bu atıkları nasıl değerlendirdiğiniz. Hedefimiz üretimden çıkan atıkların tamamını mümkün olduğunca yeniden değerlendirmek ve sıfır atığa ulaşmak” ifadelerini kullandı.
Döngüsel ekonominin gelişmesinde sektörler arası iş birliğinin de belirleyici olduğunu vurgulayan Kurtul, pamuk üreticileri, iplikçiler, kumaş üreticileri, moda markaları ve tekstil dışındaki sektörlerin birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi. Bir sektörde atık olarak görülen malzemenin başka bir sektör için değerli bir hammadde olabileceğini belirten Kurtul, “Biz fabrikada bir malzemeye bakarken, ‘Bu artık işimize yaramıyor’ demek yerine, ‘Bu başka nerede işe yarayabilir?’ diye düşünmeye çalışıyoruz. Aslında bir sektörün sonu, başka bir sektörün başlangıcı olabiliyor” dedi.

“Anadolu kadını döngüsel ekonomiyi zaten yaşatıyor”
Panelin kadınlar ve döngüsel ekonomi başlıklı bölümünde ise kadınların bu dönüşümde üstlenmesi gereken role değinen Kurtul, döngüsel ekonomi anlayışının Anadolu kültüründe köklü bir geçmişe sahip olduğunu ifade etti.
Anadolu kadınlarının yıllardır israfı önleyen, mevcut kaynakları değerlendiren ve kullanılmayan malzemeleri yeniden üretime kazandıran bir yaşam kültürü oluşturduğunu belirten Kurtul, kurutulan sebzelerden değerlendirilen yemeklere, eski kıyafetlerden üretilen yeni ürünlere kadar pek çok uygulamanın bugünkü döngüsel ekonomi anlayışının geleneksel örnekleri olduğunu söyledi.
Bu birikimin günümüz teknolojisi, inovasyon ve girişimcilikle buluşturulması gerektiğini vurgulayan Kurtul, kadınların döngüsel ekonomide yalnızca üretimin uygulayıcıları olarak değil, girişimci ve karar verici konumunda da bulunmalarının önemine işaret etti.
Kadınların eğitime, teknolojiye, finansmana ve pazarlara erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini belirten Kurtul, sürdürülebilir tarım, geri dönüşüm, yeşil teknolojiler ve sanayide kadınların daha fazla yer almasının önemini dile getirdi.
Kadınların yalnızca üretim süreçlerinde değil, şirket yönetimlerinde ve yatırım kararlarında da söz sahibi olması gerektiğini kaydeden Kurtul, “Kadınların emeğini görünür kılmak kadar, yarattıkları ekonomik değerden pay almalarını sağlamak da önemli. Döngüsel ekonomiyi yalnızca çevresel bir dönüşüm olarak değil, kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirecek önemli bir fırsat olarak görüyorum” değerlendirmesinde bulundu.
Kurtul, Anadolu kadınlarının yüzyıllardır yaşattığı tasarruf ve yeniden değerlendirme kültürünün geleceğin ekonomisine taşınması gerektiğini belirterek, kadınların bu dönüşüme yön verecek fırsatlarla buluşturulmasının önemini vurguladı.