Türkiye'de doğurganlık hızı 2001'de 2,38 çocukken, 2022'de 1,62 çocuk olarak gerçekleşti ve bu durum, doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,10'un altında kaldığını gösterdi. Canlı doğan bebek sayısı, geçen yıl 1 milyon 35 bin 795 oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2022 yılına ilişkin doğum istatistiklerini açıkladı. 2022'de canlı doğan bebek sayısı 1 milyon 35 bin 795 olarak kayıtlara geçti. Geçen yıl canlı doğan bebeklerin yüzde 51,4'ü erkek, yüzde 48,6'sı kız olarak dünyaya geldi.
Bir kadının doğurgan olduğu dönem (15-49 yaş grubu) boyunca doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden "toplam doğurganlık hızı", 2001'de 2,38 çocukken, 2022'de 1,62 çocuk olarak gerçekleşti. Bu durum, doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,10'un altında kaldığını gösterdi.
Akraba evliliği oranı yüzde 8,3
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre, 2022'de toplam resmi evlilikler içinde, son evliliğinde birinci dereceden kuzenleri ile akraba evliliği yapmış 16 ve üzeri yaştaki bireylerin oranı yüzde 8,3 oldu. Akraba evlilikleri akrabalık türüne göre incelendiğinde, akraba evliliği yapmış bireylerin yüzde 46,5'inin hala/dayı çocukları ile yüzde 27,2'sinin amca çocukları ile ve yüzde 26,3'ünün ise teyze çocukları ile evli olduğu görüldü.
2010'da gerçekleşen resmi evlenmelerin yüzde 5,9'unu akraba evliliği oluştururken, bu oran sürekli düşüş göstererek 2017'de yüzde 4,4'e, 2022'de yüzde 3,9'a geriledi.
Geçen yıl toplam evli bireyler içinde son evliliğinde akraba evliliği yapmış 16 ve üzeri yaştaki bireylerin oranının en fazla olduğu il, yüzde 20,3 ile Mardin oldu. Bu ili yüzde 18,6 ile Şanlıurfa, yüzde 16,9 ile Siirt ve Diyarbakır izledi. Bu oranının en az olduğu iller ise yüzde 1,1 ile Edirne, yüzde 1,5 ile Kırklareli ve yüzde 2 ile Çanakkale olarak kayıtlara geçti.
Akraba evliliği oranının 2022'de en yüksek olduğu ilin yüzde 18,4 ile Şanlıurfa olduğu gözlendi. Bu ili, yüzde 13,9 ile Muş ve yüzde 13,7 ile Mardin izledi. Akraba evliliği oranının en düşük olduğu iller yüzde 0,7 ile Burdur, Edirne ve Bolu, yüzde 0,8 ile Balıkesir, Düzce ve Karabük olarak sıralandı.
Çocukların velayeti anneye
Yaşam Memnuniyeti Araştırması 2022 sonuçlarına göre, kendilerini en çok ailelerinin mutlu ettiğini belirtenlerin oranı yüzde 67,6 oldu. Bireylerin mutluluk kaynağı olan kişiler sıralamasında bunu yüzde 16,3 ile çocuklar, yüzde 4,8 ile kendisi, yüzde 3,9 ile eş, yüzde 3,8 ile anne/baba ve yüzde 1,9 ile torunlar takip etti.
ADNKS sonuçlarına göre, geçen yıl Türkiye'de 22 milyon 578 bin 300 çocuk içinde hem annesi hem babası vefat etmiş çocuk sayısının 4 bin 219, babası vefat etmiş çocuk sayısının 266 bin 532, annesi vefat etmiş çocuk sayısının ise 81 bin 420 olduğu görüldü.
Cinsiyete göre incelendiğinde, hem annesi hem babası vefat etmiş erkek çocuk sayısının 2 bin 200, kız çocuk sayısının 2 bin 19, babası vefat etmiş erkek çocuk sayısının 136 bin 436, kız çocuk sayısının 130 bin 96, annesi vefat etmiş erkek çocuk sayısının 41 bin 404, kız çocuk sayısının 40 bin 16 olduğu kayıtlara girdi.
Boşanma istatistiklerine göre, kesinleşen boşanma davalarıyla geçen yıl 180 bin 954 çift boşandı, 180 bin 592 çocuk velayete verildi. Boşanma davaları sonucu çocukların velayetinin çoğunlukla anneye verildiği görüldü. Velayetlerin yüzde 75,7'sini anne, yüzde 24,3'ünü baba aldı.
Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre, evden internete erişim imkanına sahip olan hanelerin oranı 2004'te yüzde 7 iken 2022'de yüzde 94,1 oldu. Diğer yandan, hanelerde dizüstü, tablet, netbook gibi taşınabilir bilgisayar bulunma oranı yüzde 0,9'dan yüzde 46'6'ya, cep telefonu/akıllı telefon bulunma oranı yüzde 53,7'den yüzde 99,2'ye yükseldi.
Yoksulluk oranı yüzde 21,6
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60'ı dikkate alınarak belirlenen sınıra göre yoksulluk oranı 2022'de yüzde 21,6 olarak hesaplandı.
Hanehalkı tipine göre yoksulluk oranı incelendiğinde ise tek kişilik hanehalklarının yüzde 10,9'unun, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yüzde 21'inin, geniş ailelerden oluşan hanehalklarının yüzde 28,9'unun, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının ise yüzde 15,5'inin yoksulluk sınırının altında yaşadığı görüldü.
Nüfusun yüzde 27’si kiracı
Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, 2022'de konutların mülkiyet durumları incelendiğinde, fertlerin yüzde 56,7'sinin oturdukları konutun kendilerine ait olduğu, yüzde 27,2'sinin ise kiracı olduğu görüldü. Lojmanda oturanların oranı yüzde 1,1, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise yüzde 15,1 olarak kayıtlara geçti.
Fertlerin yüzde 33,61'inin 2022'de izolasyondan dolayı ısınma sorunu, yüzde 33,57'sinin sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçevesi gibi nedenlerle sorun yaşadığı, yüzde 21,72'sinin trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlar yaşadığı görüldü.
