ZEYNEP GÜRCANLI -BAKÜ
Türkiye’de patlayan “sahte diploma” skandalı ile birlikte e-devlet sisteminin güvenilirliği de tartışılmaya başlandı. Yüzlerce kişinin eğitim almadan, kağıt üzerindeki-merdiven altı üniversitelerden diploma edindiği, bunların sahte e-imzalar yoluyla YÖK sistemine işlendiği iddiaları yargıya taşındı. Türkiye’deki internet güvenliğinden sorumlu üst düzey bürokratların da işin içinde yer aldığı iddiası kamuoyundaki tartışmaları daha da alevlendirdi.
Yakın zamanda e-devlet sistemindeki vatandaş kimlik bilgilerinin çalındığı iddiası ortaya atılmış, iddia Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu tarafından “pandemi döneminde Sağlık Bakanlığı kaynaklı bir sızıntı oldu” ifadesiyle doğrulanmış, internet sitelerinde vatandaşların mahrem bilgileri yayınlanmış, ancak tartışma büyüyünce İletişim Başkanlığı “Bakan Uraloğlu’nun yanlış anlaşıldığına” ilişkin bir açıklama yayınlamıştı.
Türkiye e-devlet sisteminin güvenilirliğini tartışa dursun, Azerbaycan vatandaşa devlet hizmeti vermek konusunda kurduğu sistemle uluslararası alanda ödül üzerine ödül alıyor, hatta bu sistemi yurtdışına satıyor.
“Asan hizmet” adıyla anılan sistem, vatandaşların -hatta vatandaş olmayanların- devlet kurumlarından aldıkları tüm hizmetleri tek çatı altında topluyor, Azerbaycan’da yaşayan herkes devletle olan işlemlerini dakikalar içinde, tek binada halledebiliyor.
VERGİDEN PASAPORTA, NÜFUS CÜZDANINDAN FATURA ÖDEMEYE TEK ADRES
Gazeteciler Cemiyeti’nin Azerbaycan’ı ziyaret eden heyetini Bakü’deki en yeni ASAN binasında karşılayan ASAN’ın Uluslararası ilişkilerden Sorumlu Genel Direktörü Mahammadali Khudaverdiyev ve ASAN Halkla İlişkiler Şubesi müdürü Elnur Niftaliyev’in verdikleri bilgilere göre, Asan kelimesi Azerbaycan’da “kolay” anlamında kullanılıyor. Nitekim Asan binaları da vatandaşın “kolay hizmet” almaları üzerine tasarlanmış durumda. Azerbaycan vatandaşları önceden internet üzerinden randevu alarak, bunu yapmayanlar ise Asan binalarının girişinde kurulmuş bankolardan numara alarak işlemlerini yaptırabiliyorlar.
Asan binalarında nüfus cüzdanından pasaporta ve ehliyete, vergi ödemesinden fatura yatırmaya, ikametgah belgesinden temiz kağıdı verilmesine, askerlik meselelerinden noter ya da banka işlemlerine, ya da işletmeler için ruhsat alımına kadar, içine devlet kurumlarının girdiği tüm hizmetler tek çatı altında görülebiliyor.
“Doğumdan ölüme kadar Azerbaycan vatandaşlarının devletle olan tüm işlemleri bu binada, birkaç dakika içinde halledilebiliyor” diyen Khudaverdiyev, Azerbaycan’da yaşayan yabancıların da oturma ya da çalışma izinleri gibi işlemlerini bu binalardan yapabildiklerini anlattı.
AVM GİBİ TASARLANMIŞ ASAN BİNALARINDA BANKALAR, KREŞLER, HATTA NİKAH SALONLARI BİLE VAR
Asan binalarının “AVM konseptine göre tasarlandıklarını” da vurgulayan Khudaverdiyev, Asan binalarında çocuklu vatandaşlar için işlemlerini yaparken çocuklarını güvenle bırakabilecekleri kreşler de, evlilik işlemleri için gerekli olan basit sağlık testlerinin yapıldığı laboratuvarlar da, vatandaşların işlemleri için gereken harçları ödeyebilecekleri banka şubeleri de, yabancılar için döviz bozdurma büroları da mevcut. Kimi Asan binasında özenle hazırlanmış nikah salonları bile var.
Asan hizmet ayrıca teknolojik olarak da yakından izleniyor. Memurların verdiği hizmetlerin uzaması halinde teknik merkeze uyarı mesajı gidiyor. Hizmet verilmesinin neden uzadığına ilişkin hemen ilgili kişiden bilgi alınıyor. Böylece çalışan memurların verimliliği de anında ölçülebiliyor. Verimli görülmeyen memur geldiği kuruma iade ediliyor.
Asan binalarında çalışanların verimliliğinin artırılması için ayrıca rotasyon sistemi de kullanılıyor. Memurların hizmet verdikleri Asan binası birkaç senede bir değiştiriliyor. Böylece olası yolsuzlukların önüne geçilmesi de amaçlanıyor.
START-UP ŞİRKETLER DE UNUTULMAMIŞ
Asan binalarının bir bölümü ise Azerbaycan’da faaliyet gösteren start-up şirketlerine ayrılmış durumda. Binanın “innoland” adı verilen bölümünde, yeni işletmeler kira vermeden ya da çok küçük kiralarla fikirlerini ticari hale dönüştürebilmek için internetten teknik ekipmana kadar her türlü hizmeti alabiliyorlar.
Asan binaları günde binlerce işlem yapıldığı, geliş gidişin çok yoğun yaşandığı binalar oldukları için bazı şirketlerin de AVM konsepti çerçevesinde burada mağaza açmak istediklerini anlatan Khudaverdiyev, bu mağazaların kiraları ile binanın masrafının çıktığını, hatta kara bile geçildiğini de vurguluyor.
ASAN MOBİL İLE GAZİYE, ENGELLİYE ÖZEL HİZMET
Asan binalarına gelemeyecek durumda olan engelliler ya da Azerbaycan için kanını akıtmış şehit yakınları ve gaziler için ise hizmeti ayaklarına götürmek için Asan mobil tasarlanmış. Otobüsler içinde kurulan teknik sistem sayesinde Asan’ın verdiği tüm hizmetler vatandaşların ayaklarına da götürülebiliyor.
Asan konsepti içinde yoğun çalışan işadamları için de “VİP Asan” hizmeti de var; Ücreti karşılığı yine tüm vatandaşlık hizmetlerini verebilecek şekilde tefriş edilmiş Asan minibüsleri ile de isteyene “işyerine ya da ikametgaha” devlet hizmeti götürülebiliyor.
Asan hizmet otobüsleri yurtdışında da Azerbaycan vatandaşlarına hizmet götürebiliyor. Mesela Trabzon’da düzenlenen Teknofest etkinliğine Azerbaycan vatandaşlarının katılımı yüksek olunca, Asan hizmet buraya da vatandaş işlemlerinin yapılabilmesi için bir mobil otobüs göndermiş.
BUGÜNÜN ASAN GÖNÜLLÜLERİ, YARININ DEVLET MEMURLARI
Asan hizmet binalarında en çok göze çarpan ise kapıdan itibaren binanın her yerinde sürekli koşturan gençler; Gönüllülük usulüne göre Asan binalarında çalışan gençlerin kimisi vatandaşların form doldurmasına yardım ediyor, kimisi hizmetin kalitesini ölçmek için anket yapıyor. Bugünün Asan gönüllüsü bu gençlerden başarılı görülenler ise, gelecekte devlet memuriyeti için “avantajlı” olarak değerlendiriliyorlar. Dolayısıyla Asan’da gönüllü hizmet vermek gençler için kariyer atlama taşına dönüşmüş durumda. Khudaverdiyev’e göre Azerbaycan genelindeki tüm Asan binalarında yaklaşık 5 bin memur ve 40 bin gönüllü genç çalışıyor
Nüfusu 10 milyona varan Azerbaycan’da toplamda 28 Asan binası hizmet veriyor, bunların 7’si Başkent Bakü’de yer alıyor.
RADYOSU VE TELEVİZYONU DA VAR
Asan hizmet ayrıca bir radyo ve bir televizyon kanalı ile Azerbaycan vatandaşlarına ulaşıyor. Müzik ve haber yayını yapılan radyo ve televizyonda ayrıca kısa cıngıllarla vatandaşlara Asan’dan alabilecekleri hizmetler de tanıtılıyor.
15 ÜLKEYE İHRAÇ EDİLMİŞ; NEW YORK BELEDİYE BAŞKANI BİLE PEŞİNE DÜŞMÜŞ
Khudaverdiyev’in verdiği bilgiye göre, bizzat Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in vizyonu çerçevesinde yaratılan Asan hizmet konsepti yurtdışına da “ihraç ediliyor”. Endonezya’dan Özbekistan’a, Afganistan’dan Etiyopya’ya, hatta AB üyesi Romanya’ya kadar yaklaşık 15 ülkede Asan hizmet konsepti kurulmuş durumda. New York Belediye Başkanı Eric Adams’ın bile kente kurmak için kendilerinden Asan hizmet konusunda bizzat bilgi aldığını anlatan Khudaverdiyev, şu anda Pakistan’a 200 hizmet binası kurulması çalışmalarını yapmakta olduklarını anlatıyor.
İlgilenen ülkelerden kimine Asan hizmet konseptini ücreti karşılığında, kimisine ise Azerbaycan devletinin "hediyesi" olarak kurduklarını da anlatan Khudaverdiyev, Asan hizmetin kurulması için sırada Somali ve Suriye'nin yer aldığını da belirtiyor.
TÜRKİYE NEDEN ASAN HİZMETİ İSTEMEDİ?
Khudaverdiyev, Azerbaycan ziyaretlerinde Asan hizmet binasını pek çok Türk hükümet yetkilisine de bizzat gezdirmiş. Hatta Bakü’deki en yeni ve geniş Asan hizmet binası bizzat Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ve Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından birlikte hizmete açılmış.
Asan hizmet sistemini memnuniyetle Türkiye’de de kurabileceklerini ifade eden Khudaverdiyev, Ankara’dan bu yönde talep gelip gelmediği sorusunu ise tek cümleyle yanıtlıyor;
"Türkiye, e-devlet sistemine odaklanmayı tercih ettiğini bize söyledi..."
