MARUF BUZGUGİL/MOSKOVA
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından önce TBMM Hükümetinin 16 Mart 1921’de imzalanan Moskova Antlaşması ile temelini attığı iki ülke arasındaki dostluk ilişkileri “Türkiye- Rusya 105 yıl artı” Medya Forumu”nda ele alındı. Rusya Gazeteciler Birliği’nin organize ettiği toplantıya Türkiye’den davet edilen gazetecilerin yanı sıra, Rusya devlet yetkilileri, Türk Büyükelçiliği’nden görevliler, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Moskova Devlet Pedogoji Üniversitesi’nde gerçekleştirilen Forumda açılış konuşmasını Rusya Devlet Başkanı Putin’in uluslararası kültürel iş birliği ve medya özel temsilcisi Mihail Şvıdkoy yaptı. İki ülke arasındaki ilişkilerin her alandaki yoğunluğu üzerinde duran Şvıdkoy, gazetecilerin yayınlarının iki halk arasındaki karşılıklı ortak anlayışın gelişmesine katkı sağlayacağını söyledi. Şvıdkoy bu nedenle Türk ve Rus gazeteciler arasındaki iş birliğinin genişletilmesinin önemli bir alan olduğunu vurguladı.
Moskova'ya Yunus Emre anıtı
Moskova Dış Ekonomik ve Uluslararası İlişkiler Departmanı Başkanı Sergey Çeryomin ise Moskova ile Türkiye arasındaki yakın ve verimli ilişkilerin çok değerli olduğunu söyledi. İnşaat başta olmak üzere onlarca Türk şirketinin Rusya’da faaliyet gösterdiğini belirten Çeryomin, “Moskova’daki gökdelenlerin yarısı Türk inşaatçılar tarafından yapıldı” dedi. Çeryomin, İstanbul’un, büyüklüğü, nüfusu ve gelişim dinamiği bakımından Moskova’ya çok benzediğini de vurguladı. İki ülke arasında dostluğun simgesi olarak anıtlar dikileceğini belirten Çeryomin ‘Moskova’da Yunus Emre Parkını ve anıtını açacağız. Türkiye’de ise uzaya çıkan ilk insan olan Gagarin anıtı açılacak. Bu adımlar iki ülkenin dostluğunu simgesi olacak” dedi. Forumda tarihten, sanata, bilimden akademiye, güncel konulardan iki ülke liderlerinin birbirleri ile sürdürdükleri yakın diyaloga kadar pek çok konu ele alındı.
Milli mücadeleye ilk destek
Moskova Antlaşması, SSCB ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti arasında 16 Mart 1921'de imzalandı. Sovyet yönetiminin Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki milli mücadeleye maddi ve manevi desteğinin ilk aşaması bu antlaşmayla sağlandı. Türkiye’nin Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki bugün hala güncelliğini koruyan sınırlar da ilk olarak bu antlaşma ile belirlendi. Antlaşmayı Türkiye tarafından Ali Fuat Paşa, Dr. Rıza Nur ve Yusuf Kemal Tengirşenk, Rus tarafından ise Dışişleri Komiseri Çiçerin ve Merkez Komitesi üyesi Celalettin Korkmazov imzaladı. Moskova antlaşması Ekim Devrimi sonrasında SSCB’deki en yüksek organ olan Tüm Rusya Merkezi Yönetim Komitesi tarafından 20 Temmuz 1921 günü, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ise 31 Temmuz 1921 günü onaylandı.
Karlov’un eşinden barış mesajı: En kötü dostluk savaştan daha iyidir
Türkiye’de görev yaptığı sırada 19 Aralık 2016'da terör saldırısı sonucu hayatını kaybeden Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov’un eşi Marina Karlov da foruma katılan isimler arasında yer aldı. Türkiye’den gelen gazeteciler ile sohbet eden Karlov, “en kötü dostluk savaştan daha iyidir” anlamına gelen Rus atasözünü hatırlattı ve şunları söyledi: “Benim eşim bir terör saldırısı sonucu hayatını kaybetti. Bir teröristin yaptığı saldırının o ülkenin diğer insanları ile alakası yok. En kötü dostluk savaştan daha iyidir. Bu nedenle iki ülkenin dostluğunun güçlenmesi önemli. Türkiye ve Rusya ilişkilerinin her geçen gün artması ve bu dostluğun daha da güçlenmesi gerektiğine inanıyorum.”
