HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkının başlamasının 14’üncü yıldönümünde düzenlenen sempozyumda konuşan Başkan Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesinin temel görevlerinden birinin, Anayasa’nın üstünlüğünü ve bağlayıcılığını güvence altına almak olduğunu söyledi. Anayasa’nın üstünlüğünün gerçek anlamda sağlanabilmesinin kamu gücünün anayasal sınırlar içinde kalmasını ve bu sınırların etkili bir yargısal denetime tabi tutulmasını gerektirdiğini belirten Özkaya, bireysel başvurunun temel hakların kamu gücüne karşı korunmasını sağladığının altını çizdi.
"Ortak sorumluluk gerektiriyor"
Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvurulara yönelik verdiği kararların sadece ihlalin sonuçlarının giderilmesini sağlamadığını, ihlali doğuran kaynağa bakmaya da yönelttiğini dile getiren Kadir Özkaya, “Yasama organı da söz konusu ihlal kararlarının gerekçelerini gözeterek yeni kanuni düzenlemeler yapmak suretiyle o alandaki yapısal sorunların çözümünü gerçekleştirmiştir” diye konuştu. Bireysel başvuruların etkili bir hak arama yolu olabilmesi için ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmesinin çok önemli olduğunu anlatan Özkaya, “Bireysel başvuru mekanizmasının başarısı, bütün kamu makamlarının ve özellikle yargı mercilerinin ortak sorumluluğunu gerektirmektedir” dedi.
756 bin başvuru, 86 bin ihlal kararı
Bireysel başvuruya yönelik verilerden de bahseden Kadir Özkaya, bugüne kadar 756 bin 726 başvuru geldiğini, bunların 648 bin 410’unun sonuçlandığını aktardı. Özkaya, 2026 yılında ise gelen 40 bin 769 başvurunun 30 bininin sonuçlandığını bildirdi. Özkaya bugüne kadar verilen hak ihlali kararlarının sayısının ise 86 bin 840 olduğunu, bunun da yüzde 99.9’unun yerine getirildiğini vurguladı.
Yapay zeka inceleme süresini kısaltacak
Anayasa Mahkemesi’nin dijital dönüşüm çalışmalarından da bahseden Özkaya, teknolojik imkanlardan yararlanmanın sadece tercih değil zorunluluk haline geldiğini kaydetti ve “Mahkememiz bünyesinde geliştirilen sistemlerle bireysel başvuru formlarının ve başvuruyla ilişkili mahkeme dosyalarının yapay zekâ desteğiyle analiz edilmesi ve özetlenmesi konusunda önemli mesafe alınmıştır. Yapay zekâ modellerinin internet bağlantısı bulunmayan kapalı devre bir altyapıda çalışmasına yönelik teknik yapı oluşturulmuştur. Yapay zekâ, hâkimin yerine geçmek için değil, hâkime ve yargısal karar alma sürecine destek olmak için kullanılmalıdır” diye konuştu. Konuşmasının sonunda hakim ve savcılara seslenen Özkaya, “Adaletin zayıfladığı bir yerde ne devletten ne de toplumsal huzurdan bahsedilebilir. Çünkü güven, refah ve iç barışın yegâne temeli adalettir. Adalet, aynı zamanda toplumun vicdanıdır. O vicdan zedelendiğinde, toplumsal bağlar da çözülür” değerlendirmesinde bulundu.
