ŞEBNEM TURHAN
Yurtiçi hisse senedi piyasası 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla finansal sarsıntı yaşasa da yurtdışı hisse senedi piyasaları hane halklarını üzmedi. Yabancı hisse senedi varlıklarını yılın ikinci çeyreğinde 1.7 milyar doların üzerine taşıyan hane halkları yeni bir rekora da imza attı. Hane halklarının varlıkları artsa da yurtiçi yerleşiklerin toplam yurtdışı portföy yatırımları 4.35 milyar dolar ile tarihi zirveye yakın seyretse de geçen yılın aynı döneminin hafif altında kaldı, bu yılın ilk çeyreğine göre ise yüzde 2,7 artış gösterdi.
Merkez Bankası yılın ikinci çeyreğine ilişkin yurtdışı portföy yatırım istatistiklerini açıkladı. Buna göre yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımları ikinci çeyrek sonunda 4 milyar 348 milyon dolar oldu. Geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 0,86 düşüş gösterse de geçen yılsonuna göre yüzde 9,66 artış yaşandı. Yurtdışı portföy yatırımlarında hisse senedi 2 milyar 195 milyar lira ile bu yılın ilk çeyreğindeki 2 milyar 257 milyon doların altında kaldı, geçen yılın aynı döneminde de yurtiçi yerleşiklerin toplam yurtdışı hisse senedi yatırımları 2 milyar 260 milyon dolar seviyesindeydi.
Yurtiçinde dalgalı seyir etkili oldu
Hisse senedi toplam yatırımları önceki çeyreklere göre hafif gerilese de hane halklarının alımları hızlandı. Merkez Bankası verilerine göre yurtiçi yerleşik hane halklarının yurtdışı hisse senedi portföyleri bu yılın ikinci çeyreğinde 1 milyar 706 milyon dolar ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. Bu yılın ilk çeyreğinde bu rakam 1 milyar 649 milyon dolar, geçen yılın aynı çeyreğinde ise 1 milyar 454 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu. Yurtiçinde yaşanan siyasi gerginliklerle Borsa İstanbul'da yaşanan dalgalı seyir yurtiçi yerleşikleri hisse senedi piyasasından uzaklaştırsa da yabancı hisse senetlerine talebi artırmaya devam ettirdi.
Borç senedi portföyü rekor kırdı
Toplam yurtdışı borç senedi portföyü ise bu yılın ikinci çeyreğinde 2 milyar 153 milyon dolar ile tarihi en yüksek seviyesini gördü. Geçen yıl ikinci çeyrekte borç senetleri portföyü 2 milyar 126 milyon dolar seviyesindeydi, bu yılın birinci çeyreğinde ise 1 milyar 984 milyon dolar büyüklüğe sahipti. Yurtdışı borç senetlerinde bono ve tahviller ise 1 milyar 795 milyon dolar ile en yüksek orana sahip oldu. Bono ve tahvillerde yükselişte firmaların portföylerindeki artış dikkat çekti. Firmaların yurtdışı bono ve tahvil portföyleri bu yılın ikinci çeyreğinde 490 milyon dolar ile tarihi en yüksek seviyesini gördü. Hane halklarının bono ve tahvil portföyleri 402 milyon dolar ile bu yılın ilk çeyreği ile geçen yılın ikinci çeyreğinin oldukça altında seyretti. Bu yıl ilk çeyrekte hane halklarının yurtdışı bono ve tahvil yatırımları 543 milyon dolar, geçen yıl ikinci çeyrekte ise 699 milyon dolar idi.
Yurtiçi yerleşiklerin para piyasası portföyleri ise 358 milyon dolar ile geçen yılın aynı döneminin altına seyretti. Geçen yıl ikinci çeyrekte para piyasası portföyü yurtiçi yerleşiklerin 475 milyon dolar seviyesindeydi.
■ Uluslararası yatırım pozisyonunda açık 329 milyar dolar
Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu 2025 Haziran itibarıyla yüzde 2,8 artarak -329,4 milyar dolar oldu. Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan verilere göre, haziran itibariyle Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, 2025 yılı 1. çeyrek dönemi sonuna göre yüzde 0,5 azalışla 362.9 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 1 artışla 692.3 milyar dolar olarak gerçekleşti. Açıklamaya göre dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ihracat alacakları yüzde 5,9 artarak 56 milyar dolar olurken, bankaların yabancı para cinsinden varlıkları da yüzde 4 artarak 46.9 milyar dolara yükseldi. Varlık kalemleri bir önceki çeyrek sonuna göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 3,4 artarak 69.8 milyar dolara ve diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 1,7 artarak 138.8 milyar dolara çıktı. Rezerv varlıklar kalemi yüzde 4,2 azalarak 149.9 milyar dolara geriledi. Yükümlülükler altında Hazine’nin DİBS yükümlülükleri yüzde 23,4 azalarak 12.1 milyar dolara indi. Bir önceki çeyreğe göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi, BIST 100 endeksindeki artışa rağmen döviz kurlarındaki yükselişin etkisiyle, 2025 yılı 1.çeyrek dönemine göre yüzde 0,9 azalışla 204.4 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Portföy yatırımları kalemi yüzde 2,9 azalarak 116.7 milyar dolara gerilerken ve diğer yatırımlar kalemi yüzde 3,4 artarak 371.2 milyar dolara çıktı.
