ŞEBNEM TURHAN
Türkiye piyasalarında 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla yaşanan sarsıntının etkileri sürüyor. 19 Mart’tan sonra 4 Nisan’a kadar yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatı 8 milyar 786 milyon dolar artarken, yabancı yatırımcıların hisse ve devlet tahvillerinde aynı dönemdeki net çıkışı 6 milyar 490 milyon dolara ulaştı. Merkez Bankası verileri hem yerlinin hem de yabancının 19 Mart sonrasında TL varlıklardan uzaklaştığını ortaya koydu. Yabancının tahvil stokundaki payı da üç haftada 3.3 puan birden azalarak yüzde 7,5’e indi.
ÜÇ HAFTADA TAHVILDEKI SATIŞ 4.9 MİLYAR DOLAR
Merkez Bankası kısa bayram haftasını içeren verileri açıkladı. Haftalık menkul kıymet istatistikleri yabancı yatırımcının Haziran 2023’ten sonra değişen para politikalarıyla TL varlıklar arasında en çok tercih ettiği devlet tahvillerinde sert satışının üçüncü haftaya taşındığını ortaya koydu. Verilere göre 4 Nisan ile biten haftada devlet iç borçlanma senetlerinde yabancı yatırımcının net satışı 2 milyar 19,5 milyon dolar oldu. Bir önceki 28 Mart ile biten haftada 2 milyar 388,1 milyon dolar, 21 Mart ile biten haftada ise 439.5 milyon dolar net satış yapmıştı. Son iki haftada tarihi yüksek seviyelerde tahvilden çıkan yabancı yatırımcının üç haftada tahvildeki satışı 4 milyar 847,1 milyon dolar oldu.
YABANCININ TAHVİLDEKİ PAYI YÜZDE 7,5
14 Mart ile biten haftada yani henüz İBB Başkanı İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla başlayan sarsıntı öncesinde yabancı yatırımcının toplam tahvil stokundaki payı yüzde 10,78 ile son yılların en yüksek seviyelerine yakın seyrederken yaşanan sert satışlar sonrasında önce yüzde 10,03’e, 28 Mart’ta yüzde 8,6’ya, 4 Nisan haftasında ise yüzde 7,5’e kadar geriledi. Böylece tahvil stokunda yabancı payı Temmuz 2024 seviyelerine kadar indi. Geçen üç haftada yabancı yatırımcı hisse senedinde de satış gerçekleştirdi. 4 Nisan ile biten haftada hissede net satışı 445.2 milyon dolar olan yabancının 28 Mart ile biten haftada 651.9 milyon dolar, 21 Mart ile biten haftada ise 443.6 milyon dolar net satışı vardı. Böylece geride kalan üç haftada yabancının hisseden net çıkışı 1 milyar 540,7 milyon dolara ulaştı. Hem hisse hem de devlet tahvillerinde son üç haftada yabancı yatırımcının net satışı da 6 milyon 489,4 milyon dolara ulaştı. Hisse ve devlet tahvilinin yanı sıra yabancı yatırımcı geçen hafta 57.3 milyon dolarlık da özel sektör tahvilinden satış gerçekleştirdi.
Yabancının 28 Mart itibarıyla 29 milyar 196,5 milyon dolar olan hisse senedi stoku, 4 Nisan haftasında 28 milyar 484 milyon dolara, DİBS stoku 15 milyar 801,1 milyon dolardan 13 milyar 994,7 milyon dolara indi. Yılbaşından bu yana yabancı yatırımcının devlet tahvillerinde net satışı 1 milyar 278,1 milyon dolar, hisse senedinde ise 526 milyon dolar olarak hesaplandı. TCMB net uluslararası rezervleri 4 Nisan itibarıyla 7.4 milyar dolar azaldı.
GERÇEK KİŞİLERDE 3 HAFTADA 3.5 MİLYAR DOLAR ARTIŞ
Merkez Bankası haftalık para ve banka istatistikleri de yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatında son üç haftada hızlı bir yükseliş olduğunu gösteriyor. Verilere göre parite etkisinden arındırılmış olarak 4 Nisan ile biten haftada yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatı 3 milyar 307 milyon dolar arttı. Gerçek kişilerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 503 milyon dolar, tüzel kişilerin döviz mevduatı da parite etkisinden arındırılmış olarak 2 milyar 804 milyon dolar arttı. Son üç haftadır gerçek kişilerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak sürekli artıyor. Üç haftada gerçek kişilerin parite etkisinden arındırılmış olarak döviz mevduatı yükselişi 3 milyar 494 milyon dolara ulaştı. Tüzel kişilerin 28 Mart haftasında gerilese de son üç haftalık parite etkisinden arındırılmış döviz mevduat artışı da 5 milyar 291 milyon dolar olarak hesaplandı. Son üç haftada yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatının parite etkisinden arındırılmış olarak değişimi 8 milyar 786 milyon dolar ile 9 milyar dolara dayandı.
Öte yandan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu haftalık verilerine göre kur korumalı mevduatta gerileme yavaşladı. 4 Nisan ile biten haftada kur korumalı mevduat bakiyesi sadece 14 milyar 154 milyon lira azaldı ve 744 milyar 293 milyon liraya indi. Kur korumalı mevduat büyüklüğünün, toplam mevduat içindeki oranı da yüzde 3,55’e geriledi.
■ BANKACILIK SEKTÖRÜ TOPLAM MEVDUATI AZALDI
BDDK verilerine göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 4 Nisan haftasında 151 milyar 845 milyon lira artarak 17 trilyon 716 milyar 448 milyon liraya çıktı. Sektörün toplam mevduatı ise bankalar arası dahil geçen hafta 145 milyar 506 milyon lira azalarak 20 trilyon 978 milyar 206 milyon liraya indi. Tüketici kredileri, 4 Nisan itibarıyla 22 milyar 48 milyon lira artarak 2 trilyon 186 milyar 313 milyon liraya çıktı. Bunun 549 milyar 576 milyon lirası konut, 65 milyar 357 milyon lirası taşıt ve 1 trilyon 571 milyar 380 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu. Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 31 milyar 100 milyon lira artarak 2 trilyon 529 milyar 876 milyon liraya yükseldi. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları yüzde 1,2 artarak 1 trilyon 972 milyar 453 milyon lira hesaplandı. Bireysel kredi kartı alacaklarının 676 milyar 851 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 295 milyar 602 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.
■ Swap hariç MB rezervleri üç haftada 34.3 milyar dolar geriledi
İBB Başkanı İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla piyasalarda yaşanan sarsıntıda Merkez Bankası’nın rezervleri de kayıp yaşadı. Merkez Bankası verilerine göre 4 Nisan haftasında da bankanın net uluslararası rezervleri 7 milyar 381 milyon dolar azalarak 48 milyar 71 milyon dolara geriledi. 19 Mart öncesi 14 Mart ile biten haftada net uluslararası rezervler 73 milyar 901 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu. Böylece üç haftada net uluslararası rezervler 25.2 milyar dolar azaldı ve Eylül 2024 seviyelerine indi. Swap hariç net rezervler ise üç haftada 65.4 milyar dolardan 31.1 milyar dolara indi ve 34.3 milyar dolar azaldı. Merkez Bankası toplam rezervleri de, 4 Nisan haftasında bir önceki haftaya göre 2 milyar 250 milyon dolar azalışla 154 milyar 261 milyon dolara geriledi. Buna göre, brüt döviz rezervleri 2 milyar 771 milyon dolar azaldı, altın rezervleri ise 520 milyon dolar arttı.
