ŞEBNEM TURHAN
Hisse senedi piyasaları için umutlu başlayan ve yabancı ilgisinin artacağı bir yıl olması beklenen 2025’te yabancı yatırımcının hisse senedi piyasalarındaki pozisyonu istenilen seviyede değil. Bu yıl ilk iki ayda net alıcı olan yabancı martta çıkış gerçekleştirirken takip eden 6 ayda alımlarına devam etti. En güçlü alım haziran ayında gerçekleşti. Kasımda ise yabancı yine net satışçı oldu. Böylece toplamda 2.95 milyar dolarlık net alım yapan yabancının borsada payı yüzde 36,37 olurken hisse senedi adedindeki payı yüzde 15,57 ile tarihi en düşük seviyelerinde kaldı. Buna karşılık son 7 yılın aksine bu yılı yabancının net alıcı olarak kapatması büyük ihtimal.
Son 7 yılda 17.87 milyar dolarlık çıkış
Borsa İstanbul verilerine göre yabancı yatırımcılar kasımda 96.13 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdi hisse senedi piyasalarında. Ekimdeki 42 milyon dolarla birlikte üst üste iki ay net satış gerçekleştiren yabancı yatırımcı Merkez Bankası verilerine göre ise aralık ayının ilk haftasında 154.3 milyon dolarlık alımla girdi. Geçen yıl aralık ayında ise yabancı sadece 18 milyon dolarlık net alım yapmıştı. 2025'in ilk ayında 253 milyon dolar, şubatta 301 milyon dolar net alım gerçekleştiren yabancı, mart ayında yaşanan siyasi sarsıntıların da etkisiyle 171 milyon dolarlık net satış yaptı. Nisanda 195 milyon dolar, mayısta 352 milyon dolar, haziranda 1 milyar 80 milyon dolar, temmuzda 891 milyon dolar, ağustosta 174 milyon dolar net alıcı olan yabancı yatırımcı eylülde ise sadece 10 milyon dolarlık net alım gerçekleştirdi. Böylece 2025 yılı boyunca yabancı yatırımcının Borsa İstanbul verilerine göre hisse senedi piyasasındaki net alımı 2 milyar 946,9 milyon dolara yükseldi.
Geride kalan 7 yılda ise yabancı yatırımcı hisse senedi piyasasında net satışçı idi. 2018’de 2 milyar dolar, 2019’da 600.8 milyon dolar, 2020’de 4.6 milyar dolar, 2021’de 2.12 milyar dolar, 2022’te 4.5 milyar dolar, 2023’te 1 milyar dolar, 2024’te ise 3 milyar doların üzerinde hisse senedi piyasasından çıkış yapan yabancı yatırımcının 2025’te bu döngüyü kıracağı çok olağanüstü bir şey yaşanmadığı sürece kesin gibi görünüyor. 7 yılda 17.87 milyar dolarlık net çıkış yaşandı, bu yıl ise 3 milyar doları aşacak bir giriş olabilecek.
Mart sonrası yeniden yüzde 20'nin altına indi
Bu hareketlerine rağmen yabancı yatırımcının Borsa İstanbul’daki hisse senedi adedi içindeki payı tarihi en düşük seviyelerinde kaldı. Borsa İstanbul verilerine göre yabancının 1 Aralık itibariyle toplam hisse senedi adedi içindeki payı yüzde 15,57 seviyesinde. Özellikle 20 Kasım'da bu oran yüzde 15,52 ile tarihi en düşük seviyesini gördü. Kasım boyunca yüzde 16'nın altında seyreden yabancının hisse senedi adedindeki payı bu yıl en yüksek seviyesini ise yüzde 17,81 ile 16 Temmuz'da gördü. Geçmiş yıllarda yabancının toplam hisse senedi adedindeki payı Temmuz 2007'de yüzde 60,03 ile en yüksek seviyesine çıkmıştı. Yabancının hisse senedi adedindeki payı yüzde 50'nin altında 2011'de inerken pandemi ile birlikte düşüş hızlandı 2022 yılında yüzde 20'nin altı görüldü. Ardından Haziran 2023'e kadar yabancının hisse senedi adedindeki payı düşük seyretmeye devam etti sıkı para politikasıyla birlikte oran yeniden hareketlendi. 2024 yılında yeniden yüzde 20'nin üzerine çıkıldı. Bu yıl marttaki siyasi çalkantının ardından yeniden geriledi.
2026 için şartlar kağıt üstünde uygun
Piyasa uzmanları normal şartlar altında ve kağıt üstünde 2026 yılının Borsa İstanbul endeksleri için avantajlı bir sahne gösterdiğine işaret ederken politika faiz indirimleri, doların dünyada güç kaybetmesi ve gelişen piyasalara yeniden sermaye akımının başlamasının Türkiye’yi de hikayenin merkezine yerleştirme potansiyeline sahip olduğunu vurguladı. Uzmanlar, bunun yanı sıra politika faiz indirimlerinin sürmesinin finansal koşulları gevşeterek şirket değerlemelerine de yukarıya taşıyacağını belirterek yabancının bu değerlemeleri nasıl değerlendireceğinin önemli olduğunu buna karşın yeni bir ralli için her koşulun uygun olduğunu dile getirdi. Uzman, yabancıların siyasi gelişmeleri de yakından takip ettiğine işaret etti.
Piyasa değeri üzerinde hesaplama arındırılmalı
Yabancının Borsa İstanbul’daki hisselerin toplam piyasa değeri içindeki payı da Borsa İstanbul verilerine göre yüzde 36,37 seviyesinde. Bu oran da 2022 ve 2023 sonrası en düşük seviyelere işaret ediyor. Ancak piyasa değerine göre yabancı payı hesaplanırken bazı hisselerden arındırılması gerektiğini belirtiyor. Şekerbank ekonomistlerinin dikkat çektiği gibi yabancının payında yükseliş özellikle QNB ve Garanti gibi hisselerin piyasa değerinde yaşanan yükselişten kaynaklanıyor. Şekerbank analizinde yabancı payının halka açık piyasa değeri üzerinden hesaplandığı için yabancı sahipliğindeki QNB’nin (yaklaşık yüzde 46,76 halka açıklık oranı) ve QNBFK (yaklaşık yüzde 42,16 halka açıklık oranı) hisselerinin piyasa değerinde yaşanan değer artışı yabancı payındaki yükselişte ana etken oluşturuyor. Bu iki hisse ile birlikte yabancı sahipliğindeki Garanti BBVA, Tuborg, Kent ve Banvit gibi hisselerde halka açık olan payların geri alınan kısımları da yabancı payı olarak hesaplandığı için bu hisselerdeki ana ortağa ait olan paylar dışarda bırakılarak hesaplama yapılması daha sağlıklı. Şekerbank ekonomistleri bu hesabı yaptığında yabancı payının 5 Aralık itibariyle önceki haftaki yüzde 24,09 seviyesinden yüzde 24,52 seviyesine yükseldiğini belirtti.
