Şebnem TURHAN
Merkez Bankası, türev ve spot piyasadaki döviz işlemlerinin netleştirme raporlarında uyumsuzluk olduğu gerekçesiyle bankalara ‘ek ücret’ uyguladı. Bankaların yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle uygulanacak ek ücretin toplam 1 milyar lirayı bulduğu öğrenildi. Üç bankacılık kaynağının verdiği bilgiye göre; bankalara tesis edilen ek ücretler 100 milyon lira ile 300 milyon lira arasında değişiklik gösteriyor.
Bankacılık kaynaklarından edinilen bilgiye göre bankaların her işlemi sonrası "netleştirme" süreci bulunuyor. Bankalar döviz alım satımında hem spot hem de türev işlemlerinin tamamında netleştirme yapıyor. Ek ücret uygulamanın gerekçesi bankaların türev ve spot piyasada yapılan döviz işlemlerinin ardından netleştirme raporlarında sıkıntı olması. Bankacılık kaynakları, banka bazında tutarların farklılık göstermesinin yapılan döviz transfer miktarlarından kaynaklanabileceğini aktardı. Merkez Bankası bir süredir bankaların döviz transferi işlemlerine yönelik hem sözlü hem de yönetmeliklerle yeni regülasyonlar getiriyor. Merkez Bankası, 21 Aralık 2022’de bankalara gönderdiği yazı ile 2 Ocak’tan itibariyle yurtdışına para transferinde eksik bilgi ve belge raporlayan bankalardan tespite konu ödemenin yüzde 5'i kadar ek ücret tesis edileceğini duyurmuştu. Yazıda, ayrıca bazı bankalarca Merkez Bankası’nın söz konusu talimatlarına uygun raporlama yapılmadığının tespit edildiği belirtilerek, şunlar kaydedilmişti:
“Ödemeler alanında şeffaflığı arttırmak amacıyla ödeme kategorisi detayı gibi bazı alanları eksik raporlayan, hatalı raporlama yapan ve/veya TL ve yabancı para ödemeleri gerekli belgelerle tevsik edemeyen (ithalat ödemesinde ilgili ithalat belgesinin sunulmaması, kredi ödemesi, menkul kıymet işlemleri gibi) bankalardan 2 Ocak 2023 tarihi itibarıyla tespite konu ödemenin yüzde 5'i kadar ek ücret alınacaktır." Merkez Bankası yazısını takiben önceki gün de bankalara eksik raporlanan miktarların yüzde 5’i kadar ek ücret uygulandı. Öte yandan bankaların yurtdışı döviz işlemlerine yönelik bildirim zorunluluğundaki değişikliğin yanı sıra geçen haftalarda da dolar forward kontratlarında faizi yüzde 30’dan yüzde 40’a yükseltmelerini istedi.
